Examkin

Soru

Zorluk: KolayTürkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin coğrafi özellikleri incelendiğinde, bazı özelliklerinin mutlak (matematik), bazı özelliklerinin ise göreceli (özel) konumundan kaynaklandığı görülür. Mutlak konum; bir yerin Ekvator'a ve Başlangıç Meridyeni'ne göre yerini ifade ederken, göreceli konum; o yerin denizlere, kıtalara, yeryüzü şekillerine ve yer altı kaynaklarına göre konumunu ifade eder.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun doğrudan bir sonucudur?

  1. Güneş ışınlarının ülke yüzeyine hiçbir zaman tam dik (90∘90^\circ) açıyla düşmemesiCevap
  2. B
    Batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklık ortalamalarının genel olarak düşmesi
  3. C
    Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında dağların denize paralel olarak uzanması
  4. D
    Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli boğazlara ve geçiş yollarına sahip olması
  5. E
    Farklı jeolojik zamanlarda oluşmuş zengin linyit ve bor yataklarının bulunması

Cevap

Güneş ışınlarının Türkiye'ye hiçbir zaman dik (90∘90^\circ) açıyla düşmemesi, matematik (mutlak) konumunun bir sonucudur.
Güneş ışınlarının bir merkeze dik (90∘90^\circ) açıyla düşebilmesi için o merkezin dönenceler arasında yer alması gerekir. Türkiye, Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer aldığı için (dönenceler dışında olduğundan) Güneş ışınlarını hiçbir zaman tam dik açıyla alamaz ve gölge boyu hiçbir zaman sıfır olmaz. Bu kural Dünya üzerindeki konumundan, yani doğrudan enlem değerlerinden (mutlak konumdan) kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki coğrafi özelliklerin mutlak konumla mı yoksa özel konumla mı ilgili olduğunu analiz et.
Dağların uzanışı, sıcaklığın doğuya doğru azalması (yükselti), yer altı kaynakları ve boğazlar gibi faktörler değerlendirilir.
Soruda bizden mutlak (matematik) konumun doğrudan bir sonucunu bulmamız istenmektedir.
2
Yükselti, madenler, yer şekilleri ve kıtalara göre konum özelliklerini sınıflandır.
Bu özelliklerin tümü Ekvator'a veya Başlangıç Meridyeni'ne bağlı olmadığı için göreceli (özel) konum sonucudur.
Enlem ve boylam dışındaki fiziki ve beşeri etkenler özel konuma girer.
3
Güneş ışınlarının geliş açısını Türkiye'nin Dünya üzerindeki yeri ile değerlendir.
Türkiye, Ekvator'un kuzeyinde ve Yengeç Dönencesi'nin dışında (36∘36^\circ-42∘42^\circ Kuzey enlemleri) yer alır. Bu nedenle Güneş ışınları hiçbir zaman tam dik açıyla gelmez.
Güneş ışınlarının dik açıyla gelebildiği yerler sadece dönenceler arasıdır. Bu durum tamamen enlem, yani mutlak konumla ilgilidir.

Anahtar Kavram

Mutlak (Matematik) ve Göreceli (Özel) Konum Ayrımı

İpuçları

1
Mutlak (matematik) konum, bir ülkenin yalnızca enlem ve boylam değerlerine bağlı özellikleridir.
2
Dağların uzanışı, ortalama yükselti, yer altı zenginlikleri ve boğazlar, ülkenin özel (göreceli) konumunu ifade eder.
3
Türkiye'nin Dünya üzerindeki yerine (Kuzey Yarım Küre'de ve Orta Kuşak'ta olmasına) bağlı olarak Güneş'i görme açısı değişir.

Daha Fazla Pratik

Mutlak konumun sonuçlarını pekiştirmek için Türkiye'nin en uç noktaları arasındaki yerel saat farklarını hesaplama konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel ve mutlak konum ayrımı yaparken şu soruyu sorabilirsiniz: 'Türkiye Ekvator'da olsaydı ama yeryüzü şekilleri aynı kalsaydı bu özellik değişir miydi?' Yükselti, maden ve dağların uzanışı değişmezdi (özel konum). Ancak Güneş ışınlarının geliş açısı kesinlikle değişirdi (mutlak konum).
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru