Türkçede virgül (,) bazen bir sözcüğün kendisinden sonra gelen sözcükle anlam ve yapı bakımından bağlantısı olmadığını göstermek, yani anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. Bu kullanımda virgülün kaldırılması, hem cümlenin öznesini değiştirir hem de bir sözcüğün türünün (adlaşmış sıfatlıktan sıfatlığa) değişmesine yol açar.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kaldırılması bahsedilen bu değişikliğe neden olur?
- Hasta, hemşireye ilaçların yan etkilerini sordu.Cevap
- BMüdür, personelin taleplerini dikkatle dinledikten sonra bir açıklama yaptı.
- CDilekçeler, raporlar ve resmi yazışmalar masanın üzerinde duruyordu.
- DBu projeyi en kısa sürede tamamlamalıyız, diyerek toplantıyı bitirdi.
- EGenç memur; dürüst, çalışkan ve disiplinli yapısıyla dikkat çekiyordu.
Cevap
Hasta sözcüğünün özne olduğu ve hemşireye soru sorduğu cümlede virgülün kaldırılması, 'hasta hemşire' tamlamasını oluşturarak anlamı ve sözcük türünü değiştirir.
Doğru cevap olan cümlede virgül varken 'Hasta', bir kişiyi temsil eden adlaşmış bir sıfattır ve cümlenin öznesidir. Virgül kaldırıldığında ise 'Hasta' sözcüğü, yanındaki 'hemşire' ismini niteleyen bir sıfat durumuna düşer. Bu durumda cümlenin öznesi artık 'Hasta' değil, eylemi gerçekleştiren üçüncü bir kişi (O) olur. Bu hem anlamın hem de dil bilgisel yapının tamamen değiştiğini gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Virgülün Anlam Karışıklığını Önleme Görevi
İpuçları
1
Cümledeki ilk sözcüğün bir ismi niteleyip niteleyemeyeceğine bakın.
2
Virgül kalktığında 'Nasıl hemşire?' sorusuna bir cevap alabiliyorsanız tür değişimi var demektir.
3
Adlaşmış sıfatların (hasta, genç, ihtiyar vb.) isimden önce gelip onu nitelediği durumlar anlam karışıklığı yaratır.
Daha Fazla Pratik
Adlaşmış sıfatların kullanımını ve virgülün bu tür sözcüklerle ilişkisini tekrar edin.
Alternatif Yöntem
Virgülün olduğu ve olmadığı durumları iki ayrı cümleye çevirerek özneleri karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s