Soru

Zorluk: ZorUygur Devleti

Aşağıdaki tabloda İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hukuki işleyişte görülen bazı temel değişimler özetlenmiştir:

DönemHukuk YapısıTemel Uygulamalar
Geleneksel Dönem (Asya Hun / Göktürk)Sözlü TöreŞifahi (sözlü) yargılama, kısa süreli hapis cezaları
Uygur DönemiYazılı Töre / Sivil HukukMühürlü sözleşmeler, mülkiyet belgeleri, tanık sistemi

Tablodaki veriler ve Uygur Devleti'nin genel özellikleri dikkate alındığında, hukuk sisteminde meydana gelen bu köklü dönüşümün temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yerleşik yaşamla birlikte mülkiyet ve ticari ilişkilerin kayıt altına alınarak güvence altına alınma ihtiyacıCevap
  2. B
    Maniheizm dininin yazılı kutsal metinlerinin, devlet yönetiminde törenin yerini tamamen alması
  3. C
    Kut inancının zayıflamasına bağlı olarak hükümdarın mutlak yargı yetkisinin Kurultay'a devredilmesi
  4. D
    Savaşçı özelliklerin kaybedilmesi sonucu ordu-millet anlayışının hukuki bir düzenlemeyle sona erdirilmek istenmesi
  5. E
    Konargöçer yaşam tarzının getirdiği sosyal belirsizliğin Çin hukuk sistemiyle giderilmeye çalışılması

Cevap

Yerleşik yaşamla birlikte mülkiyet ve ticari ilişkilerin kayıt altına alınarak güvence altına alınma ihtiyacı
Yerleşik yaşam tarzına geçilmesiyle birlikte toprak sahipliği, ev alım-satımı ve ticari ortaklıklar gibi kavramlar önem kazanmıştır. Bu ilişkilerin sözlü bir hukukla (geleneksel şifahi töre) yürütülmesi, hak kayıplarına ve anlaşmazlıklara yol açabileceği için Uygurlar hukuk kurallarını yazılı hale getirmiş; mühürlü sözleşmeler ve tanık sistemini geliştirerek ticari ve mülki mülkiyet ilişkilerini güvence altına almışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Tabloyu Analiz Etme
Geleneksel dönemde sözlü hukuk (şifahi töre) hâkimken, Uygur döneminde yazılı sözleşmelerin ve mühür kullanımının başladığı tespit edilir.
Hukuk sistemindeki değişimin niteliğini (sözlüden yazılıya) anlamak için karşılaştırma yapılır.
2
Sosyo-Ekonomik Bağlantı Kurma
Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle ev, tarla, ticaret ve borçlanma gibi mülkiyet konularının ortaya çıktığı hatırlanır.
Hukuki değişimi tetikleyen asıl toplumsal gelişmenin yerleşik yaşam olduğu belirlenir.
3
Sonuca Ulaşma
Sözlü törenin mülkiyet haklarını korumada yetersiz kalması, belgelerin yazılı ve mühürlü (ispat edilebilir) olmasını zorunlu kılmıştır.
Tablodaki 'mülkiyet belgeleri' ve 'sözleşme' ifadeleri doğrudan ekonomik güvence ihtiyacına işaret eder.

Anahtar Kavram

Yerleşik Yaşamın Hukuksal Sonuçları

İpuçları

1
Tablodaki 'mühürlü sözleşmeler' ve 'mülkiyet' kavramlarına odaklanın.
2
Konargöçer bir toplumda neden yazılı kira sözleşmesine ihtiyaç duyulmadığını, buna karşın şehirleşen bir toplumda neden duyulduğunu düşünün.
3
Uygurlar Türk tarihinde yerleşik yaşama geçen ilk devlet olarak, sivil hukukun (borçlar, ticaret, mülkiyet) temellerini atmışlardır.

Daha Fazla Pratik

Uygur sivil hukukunun Osmanlı ve Selçuklu vakıf sistemlerine temel teşkil edip etmediğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla