Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

33 Mart 19241924 tarihinde kabul edilen yasalarla Türkiye'de yeni devlet düzeninin demokratik temellerini sağlamlaştırmak ve kurumsal yapıyı modernize etmek hedeflenmiştir. Bu kapsamda "Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti"nin kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ordunun siyasetin dışında tutulmasını sağlayarak milli iradeyi ve demokrasiyi korumakCevap
  2. B
    Eğitim ve öğretim kurumlarını tek çatı altında toplanarak kültürel ikiliği sona erdirmek
  3. C
    Vakıf mallarının yönetimini devlet denetimine alarak laik devlet yapısını güçlendirmek
  4. D
    Kadınlara yerel ve genel seçimlere katılma hakkı tanıyarak temsilde adaleti artırmak
  5. E
    Ekonomik hayattaki yabancı imtiyazlarını sona erdirerek tam bağımsızlığı pekiştirmek

Cevap

Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılmasının temel amacı, ordunun siyasetin dışında tutulmasını sağlayarak milli iradeyi ve demokrasiyi korumaktır.
Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması, askeri bir makamın aynı zamanda siyasi bir icra organı (bakanlık) olmasının önüne geçmiştir. Bu düzenleme ile askerlik mesleği ile siyaset birbirinden kesin çizgilerle ayrılarak ordunun demokratik süreçlere müdahale etme ihtimali zayıflatılmış ve milli iradenin meclisteki temsil gücü korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun fonksiyonunu analiz etme
Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti, Osmanlı'dan devralınan ve Genelkurmay Başkanlığı görevini bir bakanlık (vekâlet) olarak yürüten kurumdur.
Kurumun hem askeri hem de kabine üyesi olarak siyasi bir kimliğe sahip olduğunu anlamak gerekir.
2
Atatürk'ün ordu-siyaset vizyonunu değerlendirme
Mustafa Kemal Atatürk, Balkan Savaşları'ndaki tecrübelerinden yola çıkarak ordunun siyasete karışmasının devletin bekası ve demokrasi için tehlikeli olduğunu savunmuştur.
İnkılabın arkasındaki temel düşünce yapısını (Cumhuriyetçilik ilkesi) saptamak.
3
Kurumsal değişikliğin sonucunu belirleme
Bakanlığın kaldırılarak doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir Genelkurmay Başkanlığı kurulması, komutanların mecliste siyaset yapmasının önüne geçmiştir.
Demokratikleşme ve milli iradenin üstünlüğü hedefiyle eşleştirme yapmak.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetçilik İlkesi ve Ordunun Siyasetten Ayrılması
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla