Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNoktalı Virgülün Kullanımı

Türkçede cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;) bu işleviyle kullanılmıştır?

  1. Devlet arşivlerinde Osmanlı Türkçesiyle yazılmış fermanlar, beratlar, vakfiyeler; Cumhuriyet Dönemi'ne ait ise kanunlar, kararnameler, tutanaklar büyük bir titizlikle muhafaza edilmektedir.Cevap
  2. B
    Arşiv uzmanı, tozlu raflar arasında saatlerce çalışmış; aradığı nadir yazmayı, dehlizlerin en karanlık köşesinde bulmuştu.
  3. C
    Tarihî vesikalar; geçmişin izlerini bugüne taşıyan, toplumun hafızasını tazeleyen ve geleceğe ışık tutan en kıymetli hazinelerdir.
  4. D
    Kataloglama birimi yeni gelen eserleri şu başlıklara ayırdı: teknik raporlar, akademik dergiler ve biyografiler.
  5. E
    Kütüphane müdürlüğüne bağlı olan şubeler, birimler, bölge temsilcilikleri denetimden geçirilerek gerekli raporlar hazırlandı.

Cevap

Devlet arşivlerindeki belgelerin dönemlerine göre gruplandırıldığı cümle doğrudur.
Arşiv belgeleriyle ilgili cümlede, Osmanlı Dönemi'ne ait belgeler (ferman, berat, vakfiye) kendi içinde virgüllerle ayrılmış bir gruptur. Cumhuriyet Dönemi'ne ait belgeler de (kanun, kararname, tutanak) benzer şekilde bir gruptur. Bu iki farklı 'takımı' veya 'grubu' birbirinden ayırmak için Türk Dil Kurumu kuralları gereği araya noktalı virgül konulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalı virgülün konumunu ve çevresindeki kelime gruplarını inceleyin.
Noktalı virgülden önce 'fermanlar, beratlar, vakfiyeler' (Osmanlı Dönemi) grubu; sonra ise 'kanunlar, kararnameler, tutanaklar' (Cumhuriyet Dönemi) grubu yer almaktadır.
Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, içinde virgül bulunan farklı kategorileri birbirinden ayırmaktır.
2
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını eleyin.
Araştırmacı ile başlayan cümlede sıralı cümleleri ayırma, tarihî vesikalar ile başlayan cümlede ise özneyi belirginleştirme görevi görülmektedir.
TDK kurallarına göre noktalı virgülün üç farklı temel görevi vardır ve her biri farklı yapısal ihtiyaçlara cevap verir.
3
İşlevsel eşleşmeyi kontrol edin.
Arşiv belgelerinin tasnifine dair cümledeki kullanım, 'tür veya takımları ayırma' kuralıyla tam olarak örtüşmektedir.
Cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış alt gruplar (ferman-berat / kanun-kararname) arasında daha üst bir ayırıcıya (noktalı virgül) ihtiyaç duyulmuştur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

1
Cümledeki öğelerin kendi içinde gruplanıp gruplanmadığına bakın; örneğin 'meyveler-sebzeler' veya 'erkek isimleri-kız isimleri' gibi bir ayrım var mı?
2
Noktalı virgülden önce ve sonra gelen kelime öbeklerinin benzer türden olup olmadığını kontrol edin. Bir tarafta Osmanlı belgeleri, diğer tarafta Cumhuriyet belgeleri listelenmiş mi?
3
Tür veya takım ayrımı görevinde noktalı virgül, cümlenin ortasında bir 'duvar' görevi görür; bir yandaki kümeyi diğer yandaki kümeden kesin olarak ayırır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneden sonra kullanım' kuralı ile ilgili soruları çözerek iki görev arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölmeyi deneyin. Eğer her iki bölüm de kendi içinde virgüllerle sıralanmış listeler barındırıyorsa, bu iki listeyi birleştiren işaret muhtemelen 'tür ve takım ayırıcı' görevindedir.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Noktalı Virgülün Kullanımı

Bu konudan daha fazla soru