Soru

Zorluk: OrtaMusul Sorunu ve Ankara Antlaşması

Türkiye, Lozan Antlaşması'ndan sonra İngiltere ile yürüttüğü Musul görüşmelerinde bölgenin Misak-ı Millî sınırları içinde kalmasını savunmuştur. Ancak 1925'te çıkan Şeyh Sait İsyanı'nın yarattığı iç istikrarsızlık ve ordunun bu isyanı bastırmakla meşgul olması, Türkiye'yi dış politikada daha uzlaşmacı bir tavır almaya zorlamıştır.

Buna göre, 5 Haziran 1926'da imzalanan Ankara Antlaşması ve Musul Sorunu'nun çözüm süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Musul ve Kerkük bölgesi, belirli bir süre sonra halk oylaması (plebisit) yapılmak şartıyla geçici olarak İngiltere'ye devredilmiştir.
  2. Türkiye-Irak sınırı, Milletler Cemiyeti'nin belirlediği 'Brüksel Hattı' esas alınarak çizilmiş ve Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakılmıştır.Cevap
  3. C
    Türkiye, Musul üzerindeki haklarından vazgeçmesi karşılığında bölge petrol gelirlerinin %10’unu süresiz olarak alma hakkı kazanmıştır.
  4. D
    Antlaşma sonucunda Milletler Cemiyeti, Musul'un Türkiye'ye ait olduğunu ancak İngiltere tarafından yönetileceğini resmen tescil etmiştir.
  5. E
    Şeyh Sait İsyanı'nın bastırılmasında İngiltere'den alınan askerî destek karşılığında Musul'daki haklardan vazgeçilmiştir.

Cevap

Türkiye-Irak sınırı, Milletler Cemiyeti tarafından belirlenen 'Brüksel Hattı' esas alınarak çizilmiş ve Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakılmıştır.
Doğru seçenek, antlaşmanın temel toprak ve egemenlik hükmünü açıklar. 1926 Ankara Antlaşması ile Türkiye, İngiltere'nin nüfuzundaki Milletler Cemiyeti'nin belirlediği Brüksel Hattı'nı kabul ederek Musul'un Irak'a (İngiliz mandasına) ait olduğunu onaylamıştır. Bu durum Misak-ı Millî'den verilmiş bir tavizdir.

Adım Adım Çözüm

1
İç gelişmenin dış politikaya etkisini analiz etme
Şeyh Sait İsyanı, Türkiye'nin askerî ve siyasi enerjisini içe yönelterek Musul konusundaki kararlılığını zayıflatmıştır.
Bir devletin iç meselesinde yaşadığı istikrarsızlık, uluslararası pazarlıklardaki gücünü doğrudan etkiler.
2
Uluslararası hakemlik sürecini değerlendirme
İkili görüşmelerden sonuç alınamayınca Milletler Cemiyeti devreye girmiş ve Türkiye aleyhine olan 'Brüksel Hattı'nı sınır olarak önermiştir.
Milletler Cemiyeti o dönemde İngiltere'nin etkisi altında hareket etmiştir.
3
1926 Ankara Antlaşması maddelerini teyit etme
Musul'un Irak'a bırakılması karşılığında Türkiye'ye sadece ekonomik (petrol payı) bir taviz verilmiştir.
Antlaşma, Türkiye'nin Misak-ı Millî'den verdiği önemli tavizlerden biridir.

Anahtar Kavram

1926 Ankara Antlaşması ve Musul Sorunu

Daha Fazla Pratik

Musul Sorunu'nun ardından Türkiye'nin Milletler Cemiyeti ile olan ilişkilerini ve cemiyete giriş sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla