Soru

Zorluk: OrtaUygur Devleti

İslamiyet öncesi Türk devletlerinden biri olan Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini kabul ederek Orta Asya Türk tarihindeki geleneksel göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş yapmışlardır. Maniheizm'in etkisiyle hayvansal gıdaların tüketilmesi ve savaşılmasının yasaklanması, Uygurların askerî yapısını zayıflatırken savunma stratejilerinde köklü bir değişime yol açmıştır. Bu durumun Uygur Devleti’nde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?

  1. Şehirlerin etrafının güçlü surlarla çevrilmesi ve yerleşik savunma mimarisinin gelişmesiCevap
  2. B
    Ordu-millet anlayışının ilk kez bu dönemde ortaya çıkması
  3. C
    Ülke topraklarının hanedan üyeleri arasında paylaştırıldığı ikili teşkilat sisteminin terk edilmesi
  4. D
    Atlı okçuluk geleneğinin en güçlü dönemini yaşaması
  5. E
    Türk tarihinin ilk düzenli ve onlu sisteme dayalı ordusunun kurulması

Cevap

Uygurların Maniheizm etkisiyle yerleşik yaşama geçmesi ve savaşçılık özelliklerinin azalması, savunma ihtiyacını karşılamak amacıyla şehirlerin surlarla çevrilmesine ve yerleşik mimarinin gelişmesine neden olmuştur.
Maniheizm'in hayvansal gıdayı yasaklaması Uygurları tarıma ve yerleşik yaşama yöneltmiş, savaşmayı yasaklaması ise askerî becerilerini zayıflatmıştır. Bu zayıflığı telafi etmek ve yerleşik varlıklarını korumak için şehirlerini surlarla çevirmişler ve Türk tarihindeki ilk kalıcı mimari eserleri (saraylar, manastırlar) inşa etmişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Dinin yaşam tarzı üzerindeki etkisini analiz etme
Maniheizm'in et yemeyi ve savaşmayı yasaklamasının Uygurları yerleşik hayata zorladığı belirlenir.
Uygurların tarıma yönelmesi ve göçebeliği bırakması bu dinî kuralların sonucudur.
2
Savunma stratejisindeki değişimi değerlendirme
Bozkırın hareketli savunma anlayışı yerine sabit (pasif) savunma ihtiyacının doğduğu anlaşılır.
Savaşçılık özellikleri azalan bir toplumun güvenliğini sağlamak için korunaklı şehirler kurması gerekir.
3
Sonucu belirleme
Şehirlerin etrafının surlarla çevrilmesi ve kalıcı mimari eserlerin (tapınak, saray) inşa edilmesi Uygurların temel özelliği haline gelir.
Yerleşik hayatın savunma ve barınma ihtiyaçları mimari gelişimi zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kavram

Maniheizm'in Uygurlar üzerindeki sosyal, askerî ve mimari etkileri
Bu soruyu puanla