Soru

Zorluk: ZorMeridyenler ve Boylam Etkileri

Türkiye'nin 26∘26^{\circ} Doğu ile 45∘45^{\circ} Doğu meridyenleri arasında yer aldığı ve Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel dönüş hızının azaldığı bilinmektedir. Türkiye'nin en güneyi (Hatay) ile en kuzeyi (Sinop) arasında çizgisel hız farkı bulunmasına rağmen, her iki bölgede de ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkının 44 dakika olarak sabit kalması aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

  1. Meridyenlerin kutup noktalarında birleşmesi sonucunda aralarındaki kuş uçuşu mesafenin daralmasıylaCevap
  2. B
    Meridyen yaylarının boylarının tam bir çemberin (Ekvator) yarısına eşit olmasıyla
  3. C
    Türkiye'nin doğu-batı yönlü genişliğinin kuzey-güney yönlü genişliğinden fazla olmasıyla
  4. D
    Türkiye'nin Başlangıç Meridyeni'ne göre Doğu Yarım Küre'de yer almasıyla
  5. E
    Türkiye'nin yer şekillerinin batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselmesiyle

Cevap

Meridyenlerin kutup noktalarında birleşmesi sonucunda aralarındaki kuş uçuşu mesafenin daralmasıyla
Doğru cevap, meridyenlerin kutup noktalarında birleşmesi nedeniyle aralarındaki mesafenin daralmasıdır. Dünya'nın dönüş hızı kuzeye doğru azalsa da, meridyenler arasındaki mesafe de aynı oranda daraldığı için, Dünya her bir boylam derecesini katederken her enlemde tam olarak 4 dakika harcar.

Adım Adım Çözüm

1
Çizgisel hızın enleme göre değişimini analiz etme
Dünya'nın şekli nedeniyle çizgisel hız Ekvator'dan kutuplara (Türkiye'de güneyden kuzeye) doğru azalır.
Dönüş hızı birim zamanda katedilen yolla ilgilidir; kuzeye gidildikçe Dünya'nın çevre uzunluğu kısalır.
2
Meridyenler arası mesafeyi inceleme
Meridyenler kutuplarda birleştiği için ardışık iki meridyen arası mesafe kuzeye doğru daralır.
Ekvator'da yaklaşık 111111 km olan mesafe, Türkiye'nin kuzeyinde yaklaşık 80−8580-85 km'ye iner.
3
Hız ve mesafe arasındaki ilişkiyi kurma
Zaman = Yol / Hız formülüne göre; kuzeyde hem hız (payda) hem de yol (pay) orantılı olarak azaldığı için yerel saat farkı (sonuç) değişmez.
Eğer meridyenler birbirine paralel olsaydı, hızın azaldığı kuzeyde 4 dakikalık farkın artması gerekirdi.

Anahtar Kavram

Meridyenlerin Geometrisi ve Çizgisel Hız İlişkisi

İpuçları

1
Çizgisel hızın en düşük olduğu kutuplarda meridyenler arasındaki mesafenin ne durumda olduğunu düşünün.
2
Bir aracın hızı yarıya düşerse ama gitmesi gereken yol da yarıya inerse, varış süresi değişir mi?
3
Dünya'nın açısal hızı sabittir (360∘360^{\circ} / 2424 saat). Meridyenlerin kutuplarda birleşmesi, çizgisel hızdaki azalmayı mesafe daralmasıyla dengeleyerek 4 dakikalık açısal zaman farkını korur.

Daha Fazla Pratik

Yerel saat hesaplamalarında boylam farkı ile zaman farkı arasındaki matematiksel ilişkiyi pekiştirmek için Türkiye'nin uç noktaları arasındaki saat farkı problemlerini çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla