Soru

Zorluk: KolayOrta Asya Kültür Merkezleri ve Türklerin Anayurdu

Orta Asya'da yapılan arkeolojik kazılar sonucunda bölgenin tarih öncesi devirlerine ışık tutan çeşitli kültür merkezleri tespit edilmiştir. Bu merkezlere dair bazı bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kültür MerkeziTemel Özellik
AnavOrta Asya'nın bilinen en eski kültür merkezidir.
AfanesyevoTürklerin en eski kültür merkezi olarak kabul edilir.
AndronovoOrta Asya'da en geniş yayılma alanına sahip kültürdür.
KarasukBölgede demir madeninin ilk kez işlendiği merkezdir.
TagarEn gelişmiş ve kronolojik olarak en yeni kültür merkezidir.

Bu tablo ve Orta Asya'nın tarih öncesi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir değerlendirmedir?

  1. A
    Kültür merkezleri arasında zamanla teknolojik ve sosyal bir gelişim süreci izlenebilmektedir.
  2. B
    Bölgede madenlerin işlenmesi, kültürel gelişimin ve toplumsal yapının değişiminde önemli bir rol oynamıştır.
  3. Anav kültürü, bölgedeki en eski merkez olduğu için aynı zamanda Türklerin de ilk kültür merkezi kabul edilir.Cevap
  4. D
    Tagar kültürü, kendinden önceki kültürel birikimi daha ileri bir seviyeye taşıyan en gelişmiş merkezdir.
  5. E
    Andronovo kültürü, coğrafi olarak diğerlerine göre daha büyük bir sahada etkili olmuştur.

Cevap

Anav kültürü Orta Asya'nın genel olarak en eski kültür merkezi olsa da, Türklerin atalarına ait en eski kültür merkezi Afanesyevo'dur.
Orta Asya'nın en eski kültür merkezi olan Anav, Aşkabat (Türkmenistan) yakınlarında bulunmuştur ve tarım/hayvancılık izleri taşır. Ancak bu kültürün doğrudan Türklerle olan bağı kanıtlanmamıştır. Türklerin bilinen en eski kültür merkezi ise Altay-Sayan dağları bölgesinde gelişen Afanesyevo kültürüdür. Dolayısıyla Anav'ın Türklerin ilk kültür merkezi olduğu bilgisi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki verileri analiz et.
Anav'ın bölge geneli için 'en eski', Afanesyevo'nun ise Türkler için 'en eski' olduğu bilgisine ulaşıldı.
Soruda verilen tablo, temel ayırıcı özellikleri net bir şekilde sunmaktadır.
2
Etnik ve coğrafi ayrımı değerlendir.
Orta Asya'daki ilk yerleşim izleri (Anav) ile Türklerin ilk izleri (Afanesyevo) farklı merkezlerde toplanmıştır.
Anav kültürü yerleşik yaşam ve tarım izleri taşırken, Türklerin atalarıyla doğrudan ilişkilendirilen ilk bulgular Afanesyevo'da başlar.
3
Hatalı olan çıkarımı belirle.
Anav'ın doğrudan Türklerin ilk kültürü olduğunu iddia eden seçeneğin yanlış olduğu saptandı.
KPSS müfredatında bu iki merkezin ayrımı en temel bilgi düzeylerinden biridir.

Anahtar Kavram

Orta Asya Kültür Merkezlerinin Kronolojik ve Etnik Ayrımı

İpuçları

1
Tablodaki 'en eski' ifadelerinin hangi gruplar için kullanıldığına dikkatlice bakın.
2
Orta Asya'nın en eski kültürü ile Türklerin en eski kültürü aynı yer değildir.
3
Aşkabat yakınlarındaki Anav ile Altay Dağları çevresindeki Afanesyevo arasındaki temel farkı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Diğer bir kültür merkezi olan Kelteminar'ın (Aral Gölü çevresi) balıkçılık ve avcılıkla olan ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik bir hat çizerek kültürleri Anav (MO¨4000MÖ 4000), Afanesyevo (MO¨3000MÖ 3000), Andronovo (MO¨1700MÖ 1700), Karasuk (MO¨1200MÖ 1200) ve Tagar (MO¨700MÖ 700) şeklinde sıralayabilir ve özelliklerini bu sırayla eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla