1937 yılında Tahran'da imzalanan Sadabat Paktı'nın metni incelendiğinde; tarafların birbirlerinin ortak sınırlarının dokunulmazlığına saygı göstermeyi, birbirlerinin iç işlerine karışmamayı ve pakt üyelerinden birine yönelik bir saldırı girişimi durumunda karşılıklı danışma (müşavere) mekanizmasını işletmeyi taahhüt ettikleri görülmektedir. Ayrıca paktın, Milletler Cemiyeti Paktı ve Kellogg-Briand Paktı ilkelerine sadık kalınarak oluşturulduğu vurgulanmıştır.
Sadabat Paktı'nın bu yapısal ve hukuki özellikleri dikkate alındığında, paktın işleyişi ve kapsamı hakkında varılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- AÜye devletlerden birine dışarıdan yapılacak herhangi bir saldırı karşısında diğer üyelerin otomatik olarak savaşa girmesini öngören bir askeri yardımlaşma antlaşmasıdır.
- BBalkan Antantı ile aynı hukuki statüye sahip olup, Batı sınırlarının güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulan savunma hattının Doğu ayağını teşkil etmektedir.
- Üye devletler arasında bağlayıcı bir askeri ittifak kurmaktan ziyade, diplomatik dayanışma ve bölgesel statükonun korunması iradesini ön plana çıkarmaktadır.Cevap
- DMilletler Cemiyeti'nin bölgedeki resmi bir alt organı olarak kurulmuş olup, Orta Doğu'daki manda yönetimlerinin derhal sona erdirilmesini temel şart koşmuştur.
- Eİkinci Dünya Savaşı'nın fiilen başlamasından sonra, Türkiye'nin tarafsızlığını tescil etmek amacıyla İngiltere ve Fransa'nın doğrudan denetimi altında hayata geçirilmiştir.
Cevap
Pakt, üye devletler arasında bağlayıcı bir askeri ittifak kurmaktan ziyade, diplomatik dayanışma ve bölgesel statükonun korunması iradesini ön plana çıkarmaktadır.
Sadabat Paktı, içeriği itibarıyla tarafların birbirine saldırmamasını ve bir tehlike anında ortak bir tavır belirlemek üzere diplomatik görüşmeler yapmasını öngören bir 'saldırmazlık ve iş birliği' belgesidir. Bağlayıcı bir askeri yardım maddesi içermemesi, paktın askeri bir ittifak olmaktan çok bölgesel statükoyu (mevcut durumu) koruma amacı güden diplomatik bir dayanışma hareketi olduğunu kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sadabat Paktı'nın Saldırmazlık ve Diplomatik Dayanışma Niteliği
İpuçları
1
Paktın 'saldırmazlık' mı yoksa 'savunma ittifakı' mı olduğuna odaklanın.
2
Metindeki 'müşavere' (danışma) ifadesi, otomatik bir askeri müdahale zorunluluğunun olmadığını gösterir.
Daha Fazla Pratik
Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'nın imzalanma gerekçeleri ile üye devletlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aralarındaki temel farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s