Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMeridyenler ve Boylam Etkileri

Türkiye'de yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark, bulunulan boylam derecesine göre değişiklik gösterir.

Bir doğa belgeseli çekim ekibi, bulundukları alanda Güneş'in gün içindeki en yüksek konuma ulaştığı anı kaydetmek istemiştir. Ekip lideri, bu anın gerçekleştiği sırada kol saatindeki ulusal saatin tam 13.0013.00'ü gösterdiğini not almıştır.

Buna göre, çekim ekibinin bulunduğu yerin boylam derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    26∘26^{\circ} Doğu
  2. 30∘30^{\circ} DoğuCevap
  3. C
    33∘33^{\circ} Doğu
  4. D
    38∘38^{\circ} Doğu
  5. E
    45∘45^{\circ} Doğu

Cevap

Çekim ekibi 30∘30^{\circ} Doğu boylamında yer almaktadır.
Doğru yanıt, hesaplama adımlarının eksiksiz uygulanmasıyla elde edilen 30∘30^{\circ} Doğu boylamıdır. Güneş'in en yüksek konumda olması yerel saatin 12.0012.00 olduğunu gösterir. Türkiye, ulusal saat olarak tüm yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu (Iğdır) boylamının yerel saatini kullanır. Ulusal saat 13.0013.00 iken yerel saati 12.0012.00 olan bir merkezin ulusal saat meridyeni ile arasında 6060 dakika fark vardır. Her meridyen arası 44 dakika olduğundan bu fark 1515 meridyene denk gelir. Yerel saati daha geri olduğu için batıda aranmalıdır, bu da 45∘−15∘=30∘45^{\circ} - 15^{\circ} = 30^{\circ} Doğu boylamını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Güneş'in en yüksek konuma ulaştığı anın yerel saat karşılığını belirleme.
Güneş'in tepe noktasında olması, o merkezde yerel saatin tam 12.0012.00 olduğunu gösterir.
Yerel saat hesaplamalarının temeli, Güneş'in ufuk düzlemindeki en yüksek konumunun 12.0012.00 olarak kabul edilmesine dayanır.
2
Ulusal saat ile yerel saat arasındaki zaman farkını bulma.
Ulusal saat 13.0013.00, yerel saat 12.0012.00 olduğuna göre aradaki fark 11 saat yani 6060 dakikadır.
Boylam farkını bulabilmek için iki merkezin saatleri arasındaki toplam dakika farkına ihtiyaç vardır.
3
Zaman farkını meridyen farkına çevirme ve Türkiye'nin ulusal saat boylamını kullanma.
60 dakika/4 dakika=1560 \text{ dakika} / 4 \text{ dakika} = 15 meridyen fark. Türkiye ulusal saat olarak 45∘45^{\circ} Doğu (Iğdır) boylamını kullanır.
Ardışık iki meridyen arası zaman farkı her yerde 44 dakikadır.
4
Merkezin konumunu hesaplama.
Yerel saat daha geri olduğu için merkez daha batıdadır. 45∘−15∘=30∘45^{\circ} - 15^{\circ} = 30^{\circ} Doğu boylamı bulunur.
Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğuda yerel saat her zaman daha ileridir.

Anahtar Kavram

Yerel Saat ve Ulusal Saat İlişkisi

İpuçları

1
Güneş'in gün içindeki en yüksek konumuna (tepe noktasına) ulaşması, o yerin yerel saatiyle saatin kaç olduğunu gösterir?
2
Türkiye'nin ulusal saati (kol saatlerimiz) yıl boyunca hangi boylamın yerel saatine göre ayarlıdır? Bu boylam ile bulunduğumuz yer arasındaki zaman farkı ne kadardır?
3
Ekibin bulunduğu yerde yerel saat 12.0012.00, ulusal saat (45∘45^{\circ} Doğu) ise 13.0013.00'tür. Aradaki 6060 dakikalık fark, 1515 meridyenlik bir uzaklığa denk gelir.

Daha Fazla Pratik

İki farklı meridyen üzerinde Güneş'in aynı anda doğabilmesi için gerekli olan eksen eğikliği/ekinoks koşullarını tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Zamanı formüle dökmek yerine harita üzerinde mantık yürütebilirsiniz: Türkiye'nin doğusu ile batısı arasında toplam 7676 dakika fark vardır. İzmit civarından geçen 30∘30^{\circ} Doğu boylamı, Iğdır'a tam 11 saatlik (15 meridyen) mesafededir. Bu pratik bilgiyi bilmek hesaplama hızını artırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Meridyenler ve Boylam Etkileri

Bu konudan daha fazla soru