Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHukuk Sistemi

Osmanlı Devleti'nde hukuk sisteminin en üst düzey uygulayıcılarından biri olan Kazasker; kadıların atama süreçlerinden askeri sınıfa ait miras (tereke) işlerine kadar geniş bir yetki alanına sahipti. Buna göre, Kazasker'in görev ve yetki alanı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisinin bu makam tarafından gerçekleştirildiği söylenemez?

  1. Yapılan bir uygulamanın veya çıkarılan bir kanunun dine uygunluğu konusunda 'fetva' vermekCevap
  2. B
    Divan-ı Hümayun'da görülen davalarda en üst düzey yargıçlık görevini üstlenmek
  3. C
    Vefat eden devlet görevlilerinin miras paylaşımlarını 'kassam' sıfatıyla denetlemek
  4. D
    Mahkemelerde tutulan Şer'iyye sicillerinin usulüne uygunluğunu ve kadıların kararlarını takip etmek
  5. E
    Taşradaki kadı ve naiplerin tayin, terfi ve görevden alma listelerini hazırlayarak padişaha sunmak

Cevap

Yapılan bir uygulamanın veya çıkarılan bir kanunun dine uygunluğu konusunda 'fetva' vermek
Osmanlı hukuk sisteminde 'fetva' verme yetkisi, İlmiye sınıfının en üst makamı olan Şeyhülislam'a aittir. Kazasker ise mahkemelerin işleyişinden, kadıların atamasından ve Divan'daki yargılama süreçlerinden sorumludur. Kazasker'in 'hüküm' verme yetkisi varken, 'fetva' (dini uygunluk görüşü) verme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Kazasker'in görev tanımını analiz etme
Kazasker; yargı (kaza), eğitim ve askeri davalardan sorumludur.
Soruda sorulan 'söylenemez' ifadesini bulmak için görev sınırlarını çizmek gerekir.
2
Hukuk sistemindeki yetki ayrımını (Kaza vs. İfta) değerlendirme
Hüküm verme (Kaza) Kazasker'e, dini görüş bildirme (İfta/Fetva) Şeyhülislam'a aittir.
Osmanlı'da yargılama ve görüş bildirme makamları birbirine karışmaması gereken iki ayrı uzmanlık alanıdır.
3
Yanlış olan yetkiyi belirleme
Fetva verme yetkisi Kazasker'in değil, Şeyhülislam'ın görevidir.
Kazasker icracı ve yargılayıcı bir makamdır; Şeyhülislam ise danışma ve onay makamıdır.

Anahtar Kavram

İlmiye sınıfı içindeki Kazasker (Yargı/Kaza) ve Şeyhülislam (Fetva/İfta) arasındaki yetki ayrımı.

İpuçları

1
Kazasker ve Şeyhülislam arasındaki temel farkı hatırlayın: Biri mahkemeden, diğeri 'fetva'dan sorumludur.
2
Osmanlı'da 'Kaza' (Yargı) yetkisiyle 'İfta' (Fetva) yetkisi farklı kişilere verilmiştir. Hangisi fetva makamıdır?
3
Fetva, bir şeyin dine uygun olup olmadığını söylemektir ve bu görev doğrudan Şeyhülislam'a tanımlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'da mahkeme türleri (Şer'i, Cemaat, Konsolosluk) ve Tanzimat sonrası kurulan Nizamiye mahkemelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Divan üyelerini sınıflarına göre ayırın: Kazasker 'İlmiye' sınıfının yargı koludur, Nişancı 'Kalemiye' sınıfıdır. Şeyhülislam ise İlmiye sınıfının dini başıdır ve sadece fetva verir, Divan davalarına bakmaz.
Tahmini Süre:55s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuk Sistemi

Bu konudan daha fazla soru