yılı Ekim ayında Ali Fethi Okyar Bey'in istifası ile başlayan ve tarihe "Ekim Bunalımı" (Hükümet Bunalımı) olarak geçen süreç, Birinci TBMM döneminden itibaren uygulanan "Meclis Hükümeti Sistemi"nin artık yürütme işlerini tıkayan yapısal bir probleme dönüştüğünü kanıtlamıştır. Bu kriz, hem devletin rejim adının konulmasını hem de yürütme organının daha hızlı çalışmasını sağlayacak olan kabine sistemine geçişi zorunlu kılmıştır.
Buna göre, Ekim tarihinde gerçekleştirilen Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan düzenlemeler sonucunda yürütme yetkisinin işleyişiyle ilgili ortaya çıkan temel "yapısal" değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?
- Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından atanması ve hükümetin kurulmasında bakanların Başbakan tarafından belirlenmesiCevap
- BBakanların her birinin Meclis Genel Kurulu tarafından tek tek ve gizli oyla seçilerek icra vekilleri heyetinin oluşturulması
- CHalifelik makamının devlet başkanlığı krizini çözmek amacıyla TBMM tarafından geniş siyasi ve yürütme yetkileriyle donatılması
- DMeclis Başkanının aynı zamanda Hükümetin (İcra Vekilleri Heyeti) de doğal başkanı olma statüsünün korunması
- EYasama yetkisinin TBMM'den alınarak Bakanlar Kurulu'na devredilmesi ve güçler birliği ilkesinin tamamen terk edilmesi
Cevap
Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve bakanların Başbakan tarafından seçilmesi esasına dayanan kabine sistemine geçilmiştir.
Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte "Meclis Hükümeti Sistemi"nden "Kabine Sistemi"ne geçilmiştir. Bu yeni yapıda, Cumhurbaşkanı Başbakanı atar, Başbakan da bakanlarını belirleyerek hükümeti kurar. Bu durum, bakanların Meclis tarafından tek tek seçildiği eski sistemdeki hantallığı ve siyasi tıkanıklığı (Ekim Bunalımı) ortadan kaldırmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kabine Sistemi ve Hükümet Bunalımı
İpuçları
1
Ekim Bunalımı, hükümetin kurulma yöntemindeki zorluktan kaynaklanmıştır.
Daha Fazla Pratik
Cumhuriyet'in ilanının ardından gerçekleştirilen Halifeliğin kaldırılması sürecindeki siyasi gelişmeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s