İsim soylu bir sözcükle "etmek, olmak" yardımcı fiilleri birleşirken isimde bir ses düşmesi veya ses türemesi meydana gelirse sözcükler bitişik yazılır; herhangi bir ses olayı meydana gelmezse sözcükler ayrı yazılır.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- ADünkü toplantıda alınan kararların hepsini tek tek kaydetti.
- BUzun zamandır görüşmediği arkadaşını kalabalığın içinde bir bakışta fark etti.
- İş dünyasında başarıyı yakalamak için karşınıza çıkan fırsatları doğru ayırdetmek gerekir.Cevap
- DBunca zahmete rağmen kendisine teşekkür edilmemesine oldukça üzüldü.
- ESahildeki gün batımını büyük bir huzur ve hayranlıkla seyretti.
Cevap
İş dünyasında başarıyı yakalamak için karşınıza çıkan fırsatları doğru ayırdetmek gerekir cümlesindeki kullanım yanlıştır; doğrusu "ayırt etmek" olmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen "ayırdetmek" sözcüğü yanlış yazılmıştır. "Ayırt" ve "etmek" kelimeleri birleşirken herhangi bir ses düşmesi (ayırt-etmek -> ayretmek gibi bir durum yok) veya ünsüz türemesi yaşanmaz. Herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu sözcüğün "ayırt etmek" şeklinde ayrı yazılması Türk Dil Kurumu yazım kuralları gereğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
İpuçları
1
Cümlelerdeki 'etmek' veya 'olmak' fiillerinden önce gelen kelimelere odaklanın.
2
Bu kelimeleri tek başına düşündüğünüzde bir harf kaybı veya değişikliği (ses olayı) olup olmadığını sorgulayın.
3
"Ayırt" kelimesi "etmek" ile birleştiğinde herhangi bir ünlü harf düşer mi veya bir ünsüz harf ikizleşir mi?
Daha Fazla Pratik
Ünlü düşmesi kuralına dayalı diğer birleşik kelimeleri (örneğin: kahrolmak, emretmek) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Kelimeyi telaffuz ederken seslerin değişip değişmediğini kontrol edebilirsiniz. Eğer 'hissetmek' gibi yeni bir ses türüyor veya 'kaybolmak' gibi bir ses eksiliyorsa bitişik yazılır.
Tahmini Süre:45s