Examkin

Soru

Zorluk: Zor1982 Anayasası'nın Hazırlanışı ve Özellikleri

1982 Anayasası, 1961 Anayasası döneminde parlamentonun karar alma süreçlerinde yaşanan tıkanıklıkları ve sıkça görülen hükümet krizlerini önlemek amacıyla "rasyonelleştirilmiş parlamenterizm" (akılcılaştırılmış parlamenterizm) araçlarına geniş yer vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan rasyonelleştirilmiş parlamenterizm uygulamalarından biri değildir?

  1. A
    TBMM'nin çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla toplantı ve karar yeter sayılarının düşük tutulması
  2. B
    Cumhuriyet Senatosu'nun kaldırılarak yasama sürecinin tek meclisli bir yapıyla hızlandırılması
  3. C
    Cumhurbaşkanına, anayasada öngörülen tıkanıklık hallerinde TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesi
  4. Siyasi partilerin sendikalar, dernekler ve vakıflar gibi sivil toplum kuruluşlarıyla siyasi iş birliği yapmasının yasaklanmasıCevap
  5. E
    Gensoru (güvensizlik önergesi) ile hükümetin düşürülmesinin, üye tamsayısının salt çoğunluğu gibi nitelikli şartlara bağlanması

Cevap

Siyasi partilerin sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapmasının yasaklanması, hükümet sisteminin rasyonelleştirilmesiyle değil, toplumu siyasetten arındırmayı hedefleyen siyasetsizleştirme politikasıyla ilgilidir.
Siyasi partilerin sendika, dernek ve vakıf gibi kuruluşlarla iş birliği yapmasının yasaklanması; parlamentonun hızlanması veya hükümetin istikrar kazanmasıyla doğrudan ilgili bir sistem mekanizması değildir. Bu düzenleme, 1982 Anayasası'nın siyaseti dar bir alana hapsetme ve toplumsal kesimlerin siyasetle bağını koparma (siyasetsizleştirme) hedefinin bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Rasyonelleştirilmiş parlamenterizm kavramını analiz et
Bu kavram, parlamenter sistemin klasik aksaklıklarını (hükümet krizleri, yasama yavaşlığı) çözmek için getirilen anayasal teknikleri ifade eder.
Soruda istenen ayrımı yapabilmek için temel kavramın sınırlarını çizmek gerekir.
2
1982 Anayasası'ndaki rasyonelleştirme araçlarını belirle
Tek meclis, zorlaştırılmış gensoru, Cumhurbaşkanının fesih yetkisi, düşük karar yeter sayıları ve Bakanlar Kurulu'nun güçlendirilmesi bu kapsamdadır.
1982 Anayasası'nın sistem tasarımını anlamak için teknik düzenlemeleri gruplandırmak lazımdır.
3
Siyasetsizleştirme düzenlemeleri ile karşılaştır
Partilerin yan kuruluş kurma yasağı, dernek ve sendikalarla bağlarının koparılması gibi hükümler rasyonelleştirme değil, siyasetsizleştirme (depoliticization) amaçlıdır.
Hükümet sistemi araçları ile siyasi hayatı kısıtlayan kurallar arasındaki farkı görmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Rasyonelleştirilmiş Parlamenterizm ve Siyasetsizleştirme Ayrımı

İpuçları

1
Rasyonelleştirilmiş parlamenterizm; meclisin kilitlenmesini önleyen ve hükümete istikrar kazandıran araçları ifade eder.
2
Cevap seçeneği, devlet organları arasındaki ilişkiden ziyade, siyasi partilerin sivil toplumla olan ilişkisini düzenleyen bir yasaktır.
3
1982 Anayasası'nın 'siyasetsizleştirme' (toplumu siyasetten uzak tutma) amacı ile 'sistemi hızlandırma' amacını birbirine karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

1982 Anayasası'nda 1995 ve 2001 yıllarında yapılan demokratikleşme paketlerini inceleyerek bu siyasetsizleştirme maddelerinin hangilerinin kaldırıldığını araştırınız.

Alternatif Yöntem

Soruya şu mantıkla yaklaşılabilir: Hangi seçenek 'meclisin daha hızlı çalışması' veya 'hükümetin daha zor düşürülmesi' ile ilgili DEĞİLDİR? Partilerin derneklerle bağı meclis hızıyla ilgili değildir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1982 Anayasası'nın Hazırlanışı ve Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru