Türkiye'nin jeopolitik konumu analiz edilirken; ülkenin sahip olduğu özellikler zaman içindeki değişim hızlarına göre "statik (değişmeyen)" ve "dinamik (değişen)" unsurlar olarak sınıflandırıldığı gibi, bu özelliklerin "matematik (mutlak)" veya "özel (göreceli)" konumdan kaynaklandığı da dikkate alınır.
Buna göre, Türkiye'nin coğrafi özelliklerinin jeopolitik yansımalarına dair aşağıdaki eşleştirme ve değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- AHazar Havzası enerji kaynaklarının Batı'ya taşınmasında uluslararası enerji koridorlarının (TANAP vb.) merkezinde yer alması; özel konumun sağladığı fiziki avantajların, dinamik bir jeopolitik unsura dönüştüğünün göstergesidir.
- Bİstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması; jeopolitiğin statik unsurlarından biri olup, uluslararası güç dengelerindeki değişimlere bağlı olarak stratejik değeri güncellenen bir özel konum sonucudur.
- CBulunduğu enlem dereceleri itibarıyla dört mevsimin belirgin yaşandığı bir orta kuşak ülkesi olması; matematik konumunun bir sonucu olup, ülkenin küresel ölçekteki jeopolitik stratejilerini doğrudan şekillendiren birincil bir etken değildir.
- DBalkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu gibi kriz bölgelerinin kesişim noktasında bulunması; ülkenin özel konumunun bir sonucu olup, dış politika ve güvenlik stratejileri gibi dinamik unsurların sürekli güncel tutulmasını zorunlu kılar.
- Doğu Akdeniz ve Ege Denizi'nde kıta sahanlığı ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) hakları bağlamında yaşanan sınır uyuşmazlıkları; ülkenin matematik konumundan kaynaklanan fiziki sınırlarının, dinamik jeopolitik kriz alanlarına dönüşmesine örnektir.Cevap
Cevap
Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) ve deniz sınırlarının matematik konumdan değil, özel (göreceli) konumdan kaynaklandığını belirten ifade yanlıştır.
Deniz sınırları, kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) gibi kavramlar; bir ülkenin enlem ve boylam derecelerinin (matematik konum) değil, doğrudan doğruya denizlere kıyısı olmasının, bir yarımada özelliği göstermesinin ve komşu ülkelerin kıyı şekillerinin (özel/göreceli konum) bir sonucudur. Bu nedenle, jeopolitik bir kriz alanı olan bu durumu 'matematik konuma' bağlayan ifade kavramsal olarak bütünüyle yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Jeopolitik Unsurların Matematik ve Özel Konum Açısından Sınıflandırılması
İpuçları
1
Jeopolitik unsurları analiz ederken, verilen coğrafi özelliğin ülkenin enlem/boylam değerleriyle (matematik) mi yoksa denizlere, kıtalara ve komşulara olan mesafesiyle (özel) mi ilgili olduğuna dikkat ediniz.
2
Seçeneklerde bahsedilen enerji koridorları, boğazlar, kriz bölgelerine komşuluk ve deniz yetki alanlarının tamamı haritadaki fiziki yerleşimle (özel konum) ilgilidir. Yalnızca 'iklim kuşakları' enlemle (matematik konum) doğrudan ilişkilidir.
3
Kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) tartışmaları, ülkenin hangi paralel veya meridyende bulunduğuyla değil; kıyı şekilleri ve etrafındaki denizlerin varlığıyla (özel konum) açıklanır.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'nin matematik ve özel konumunun jeopolitik etkilerini daha iyi kavramak için, komşu ülkelerle yaşanan sınır sorunlarının (Kıbrıs, Ege adaları, su sorunu) coğrafi temellerini inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken seçeneklerdeki kavramların altını çizip üzerlerine 'M' (Matematik) veya 'Ö' (Özel) yazarak elemeye gidebilirsiniz. 'Dört mevsim/orta kuşak' eşittir 'M', 'Deniz sınırları/MEB' eşittir 'Ö'. Yanlış eşleştirmeyi bu şekilde hızla bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s