Osmanlı hukuk sisteminde toplumsal ve idari düzeni sağlamak amacıyla uygulanan kurallar "Şer’i" ve "Örfi" olmak üzere iki temel koldan oluşurdu. Şer’i hukuk İslam dininin esaslarına dayanırken; Örfi hukuk, Türk töresi ve padişahın yasama yetkisine (ferman ve kanunnamelere) dayanırdı. Buna göre, Osmanlı Devleti'nde bu iki hukuk dalının uygulanması ve birbiriyle olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- AŞer’i hukuk kuralları sadece Müslümanlar arasında, Örfi hukuk ise sadece gayrimüslim tebaa arasında uygulanmıştır.
- Örfi hukuk kuralları, Şer’i hukukla çelişmemek ve onun belirlediği sınırlara aykırı olmamak kaydıyla yürürlüğe konulurdu.Cevap
- CÖrfi hukuk kuralları, Şer’i hukuktan tamamen bağımsızdır ve yargı sürecinde her zaman öncelikli kabul edilmiştir.
- DHukuki konularda son sözü söyleme ve kanun yapma yetkisi padişahtan bağımsız olarak sadece Kazasker’e aittir.
- EŞeyhülislam, örfi hukuk kurallarının taşradaki mahkemelerde uygulanmasından sorumlu olan en yetkili yargıçtır.
Cevap
Örfi hukuk kurallarının, Şer'i hukuka aykırı olmamak kaydıyla yürürlüğe konulması Osmanlı hukuk sisteminin temel ilkesidir.
Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi 'şer’i' ve 'örfi' hukuk olarak ikiye ayrılmıştır. Şer’i hukuk meşruiyetin temel kaynağıdır; bu nedenle padişahın iradesiyle oluşturulan örfi hukuk (fermanlar ve kanunnameler), şer’i hukukun esaslarına aykırı olamazdı. Bu durum sistemin bütünlüğünü ve dini meşruiyetini korumasını sağlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Osmanlı Hukukunda İkilik ve Uyumluluk İlkesi
İpuçları
1
Osmanlı'da hukukun dini bir meşruiyet temeli olduğunu unutmayın.
2
Padişahın emirleri (örfi hukuk), ana hukuk sistemi olan şer'i hukukla bir uyum içinde olmak zorundaydı.
3
Padişahın yetkisi mutlak olsa bile, dini esaslara (şeriat) aykırı kanun çıkaramazdı.
Daha Fazla Pratik
Kazasker ve Şeyhülislam arasındaki görev ayrımını (yargı vs. fetva) çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s