Soru

Zorluk: ZorCümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

Kurul sözcüsü, mütalaa edilen raporlardaki çelişkileri fark edince gözlüklerini çıkarıp derin bir iç çekti:
— Bu vahim tablonun sorumlularını bir an evvel tespit edin ( )
Müzakere salonunda birden yükselen itirazlar, hiddetle ayağa kalkan temsilciler ( )
Sözcü, elindeki dosyayı havaya kaldırarak sert bir sesle sordu:
— Kamu yararını gözetmek ve hakikati savunmak bu kadar mı zor ( )
— Ya vicdanların sesini bastıran o şahsi menfaatler ( )

Bu parçada ayraçla ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

  1. (!) (...) (?) (?)Cevap
  2. B
    (.) (...) (?) (.)
  3. C
    (!) (.) (?) (?)
  4. D
    (!) (...) (.) (?)
  5. E
    (.) (.) (?) (?)

Cevap

Parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla ünlem işareti, üç nokta, soru işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Metindeki ilk ifade bir emir ve hitap içerdiği için ünlem işareti gerektirir. İkinci ifade yüklemi söylenmemiş bir betimleme (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ile bitmelidir. Üçüncü ifade 'mı' soru ekiyle kurulmuş klasik bir soru cümlesidir. Son ifade ise soru sözcüğü barındırmasa da anlamca bir sorgulama (ya ... menfaatler?) içerdiği için intonasyon temelli soru işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam ve vurgusunu analiz etme
Cümle 'tespit edin' emriyle biter ve yüksek duygu/hitap tonu taşır.
Emir, hitap ve heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.
2
İkinci cümlenin yargı durumunu inceleme
Cümlede yüklem (yargı) bulunmamaktadır; 'itirazlar, temsilciler...' şeklinde sonlanmıştır.
Tamamlanmamış veya yüklemi söylenmemiş (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
3
Üçüncü cümlenin yapısını değerlendirme
Cümle '-mı' soru eki içermekte ve bir cevap beklemektedir.
Soru eki veya sözü içeren soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Dördüncü cümlenin soru anlamını kontrol etme
Cümle soru eki içermese de bir önceki ifadeye bağlı olarak soru anlamını intonasyonla sürdürmektedir.
Soru eki veya sözü içermediği hâlde soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu Noktalama İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla