Soru

Zorluk: OrtaSosyal Hayat ve Toplum Yapısı

Osmanlı Devleti'nde toplumsal yapının dinamizmini sağlayan en önemli unsurlardan biri "dikey hareketlilik"tir. Bu kavram, reaya (yönetilenler) sınıfına mensup yetenekli bireylerin, belirli kanallar aracılığıyla askeri (yönetenler) sınıfına geçebilmesini ifade eder. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı toplum yapısındaki dikey hareketliliğe uygun bir örnek teşkil eder?

  1. A
    Konargöçer bir aşiretin devletin iskan politikası gereği yeni fethedilen bir bölgeye yerleştirilmesi
  2. Medrese eğitimini başarıyla tamamlayan bir köylü çocuğunun müderrislik veya kadılık makamına yükselmesiCevap
  3. C
    Lonca teşkilatına bağlı bir zanaatkârın mesleki tecrübe kazanarak kalfalıktan ustalığa geçmesi
  4. D
    Kalemiye sınıfına mensup bir görevlinin divandaki yazışmaları düzenlemesi ve arazi kayıtlarını tutması
  5. E
    Seyfiye sınıfına mensup bir yöneticinin bölgedeki adli davalara bakarak hukuki kararlar vermesi

Cevap

Medrese eğitimini başarıyla tamamlayan bir köylü çocuğunun müderrislik veya kadılık makamına yükselmesi dikey hareketliliğin en net örneğidir.
Osmanlı toplumunda 'Yönetenler' sınıfına dahil olabilmek için Medrese eğitimi veya Enderun gibi kanallardan geçmek gerekirdi. Köylü bir ailenin çocuğunun Medrese'de okuyup İlmiye sınıfına (müderris, kadı, müftü vb.) katılması, onun reaya statüsünden askeri statüye yükseldiğini gösteren klasik bir dikey hareketlilik örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dikey hareketlilik kavramını tanımla
Dikey hareketlilik, reaya (yönetilenler) sınıfından askeri (yönetenler) sınıfına geçişi ifade eder.
Toplumdaki sınıfsal geçişin yönünü belirlemek için kavramın doğru analizi gerekir.
2
Seçeneklerdeki eylemlerin sınıfsal etkisini analiz et
Köylü (reaya) iken müderris veya kadı (İlmiye/Yöneten) olmak dikey bir geçiştir. Diğer seçenekler ya yer değiştirme (yatay) ya da sınıf içi görevdir.
Osmanlı'da yönetenler sınıfına geçişin temel şartları olan Müslüman olmak ve eğitim/hizmet kriterlerini değerlendirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Toplum Yapısı ve Sosyal Hareketlilik

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'da yönetenler sınıfının (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) ayrımını ve görev dağılımını pekiştiren sorular çözülmelidir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla