Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan 30 Ocak 1923 tarihli "Türk-Yunan Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol"de yer alan "etabli" (yerleşik) kavramı, 1923-1930 yılları arasında iki ülke ilişkilerinde büyük bir krize dönüşmüştür. Türkiye, yerleşiklik kriterinde Türk hukukunun ve nüfus kayıtlarının esas alınmasını savunurken; Yunanistan, kişinin İstanbul'da fiilen bulunma durumunun yeterli olduğunu ileri sürmüştür.
Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divanı'nın hukuki yorumlarla çözemediği bu uyuşmazlığın, 10 Haziran 1930'da imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile kesin olarak çözülmesini sağlayan temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- Sorunun hukuki bir uyuşmazlıktan çıkarılarak, 30 Ekim 1918 tarihinden önce orada bulunan herkesin "yerleşik" sayıldığı siyasi bir uzlaşı zeminine taşınmasıCevap
- BLahey Adalet Divanı'nın "iç hukuk üstünlüğü" ilkesini onaylamasıyla Türkiye'nin tezinin uluslararası alanda kabul görmesi
- CMübadele kriterinin "din" esasından vazgeçilerek "dil ve kültür" birliği esasına göre yeniden düzenlenmesi
- Dİstanbul'daki tüm Rum nüfusun mübadeleye tabi tutularak Yunanistan'a gönderilmesi karşılığında tazminat alınması
- EFener Rum Patrikhanesi'nin yetkilerinin kısıtlanması karşılığında Yunanistan'ın yerleşiklik tezinden vazgeçmesi
Cevap
Sorunun hukuki bir uyuşmazlıktan çıkarılarak, 30 Ekim 1918 tarihinden önce orada bulunan herkesin "yerleşik" sayıldığı siyasi bir uzlaşı zeminine taşınması
Etabli sorunu, yerleşiklik kavramının hangi yasaya göre yorumlanacağı konusundaki hukuki tıkanıklıktan dolayı yıllarca çözülememiştir. 1930 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile taraflar, hukuki tartışmaları bir kenara bırakmış ve Mondros Ateşkesi'nin tarihi olan 30 Ekim 1918'i bir 'milat' kabul ederek, bu tarihten önce bölgede bulunanları yerleşik sayma yolunda siyasi bir taviz vermişlerdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Etabli Sorunu ve Siyasi Uzlaşı
İpuçları
1
Etabli kelimesi 'yerleşik' anlamına gelir ve Lozan'da kimlerin İstanbul'da kalacağını belirleyen temel terimdir.
2
Türkiye ve Yunanistan arasındaki hukuki çekişme, 1930'da Venizelos'un Ankara ziyaretiyle dostluk havasına girmiş ve siyasi bir formülle sonuçlanmıştır.
3
Çözümde kullanılan tarihsel sınır, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı gündür.
Daha Fazla Pratik
1930 Ankara Antlaşması'nın yarattığı dostluk havasının, 1934'te Balkan Antantı'nın kurulmasına nasıl zemin hazırladığını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken 'hukuki çıkmaz vs. siyasi çözüm' dengesine odaklanabilirsiniz. Uluslararası mahkemelerin çözemediği bir konunun antlaşma ile çözülmesi genellikle karşılıklı taviz (siyasi uzlaşı) içerir.
Tahmini Süre:2m 0s