Examkin

Soru

Zorluk: ZorSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

33 Mart 19241924 tarihinde Halifeliğin kaldırılması sürecini hızlandıran kritik gelişmelerden biri; Hindistanlı Müslüman liderler Ağa Han ve Emir Ali’nin, halifenin siyasi statüsünün korunması yönündeki taleplerini içeren mektubun henüz Başbakan İsmet Paşa’nın eline geçmeden İstanbul basınında yayımlanarak bir kamuoyu baskısına dönüştürülmesidir. TBMM hükümetinin bu gelişmeyi cumhuriyet rejimine ve devlet otoritesine yönelik ciddi bir tehdit olarak yorumlamasının en temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Halifeliğin uluslararası bir yardım kuruluşu gibi çalışarak devlet bütçesi üzerinde mali bir yük oluşturması
  2. Halifelik kurumunun, yabancı unsurların Türkiye’nin iç işlerine müdahale etmesine zemin hazırlaması ve devletin tam bağımsızlık ilkesini zedelemesiCevap
  3. C
    Halifenin bu mektup aracılığıyla yeni kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’na destek vereceğini açıklaması
  4. D
    Mektubu yayımlayan gazetelerin, Ankara’nın başkent statüsünü tartışmaya açarak İstanbul’un yeniden merkez olmasını savunması
  5. E
    Halifeliğin ordu içerisinde ayrı bir hiyerarşi kurarak Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti ile çatışması

Cevap

Halifelik kurumunun dış müdahalelere zemin hazırlayarak devletin tam bağımsızlığını tehlikeye düşürmesi
Mektup krizi, yeni Türk devletinin en hassas olduğu 'iç işlerine müdahale' ve 'tam bağımsızlık' konularını tetiklemiştir. Halifelik makamının varlığı, dünya üzerindeki diğer Müslüman toplulukların veya onları yönlendiren güçlerin Türkiye üzerinde söz sahibi olma iddiasına zemin hazırladığı için, bu makamın kaldırılması siyasi otoritenin tekliği ve bağımsızlığı için bir zorunluluk olarak görülmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın mahiyetini analiz etme
Dışarıdan (Hindistan'dan) gelen bir mektubun Türk iç siyasetine yön vermeye çalışması tespit edilir.
Bu durum, devletin egemenlik haklarının dış odaklı bir kurum (Halifelik) üzerinden tartışmaya açıldığını gösterir.
2
Tehdidin niteliğini belirleme
Hükümetin, halifeliği 'devlet içinde devlet' veya 'dış müdahale kapısı' olarak gördüğü sonucuna varılır.
Bağımsız bir devletin politikaları, dışarıdaki dini veya siyasi liderlerin mektuplarıyla şekillendirilemez.
3
Sonuca bağlama
Halifeliğin kaldırılmasının sadece laiklik değil, aynı zamanda 'Tam Bağımsızlık' ve 'Milli Egemenlik' gereği olduğu anlaşılır.
Egemenliğin tek temsilcisi TBMM iken, halifelik gibi çift başlılık yaratan ve dış müdahaleye açık kurumların varlığı cumhuriyetle bağdaşmaz.

Anahtar Kavram

Tam Bağımsızlık ve Milli Egemenlik

İpuçları

1
Türkiye'nin iç işlerine karışılmasına neden olabilecek her türlü kurum, bağımsızlık anlayışına aykırıdır.
2
Mektubu gönderen kişilerin İngiltere ile olan bağlantılarını ve mektubun hükümetten önce basına düşmesini bir 'egemenlik krizi' olarak düşünün.
3
Hükümet, halifeliğin dış güçler tarafından Türkiye'ye karşı bir 'baskı aracı' olarak kullanılmasından çekinmiştir.

Daha Fazla Pratik

Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılmasının devletin hukuk birliği üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru