Examkin

Soru

Zorluk: ZorBirleşik Kelimelerin Yazımı

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Yazar, romanındaki başkahramanı kurgularken tarihî şahsiyetlerin gerçek yaşam öykülerinden büyük ölçüde esinlenmiştir.
  2. B
    Önemli kararların bir oldubittiye getirilerek hızla onaylanması, kurum içindeki demokratik süreçlere zarar verebilir.
  3. C
    Bilimsel bir eserin ön sözü, okuyucuya çalışmanın kapsamı, yöntemi ve amacı hakkında temel ipuçları verir.
  4. D
    Belediye, trafik yoğunluğunu azaltmak amacıyla hafta içi belirli saatlerde ağır vasıtaların şehir içine girişini kısıtladı.
  5. İnsan kaynakları uzmanları, adayların özgeçmişlerini incelerken profesyonel tecrübelerin yanı sıra teknik yetkinlikleri de göz önünde bulundurmaktadır.Cevap

Cevap

Seçenekler arasında 'özgeçmişlerini' şeklinde bitişik yazılan ifade yanlıştır; bu kelimenin doğru yazımı 'öz geçmişlerini' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'özgeçmiş' kelimesi yanlış yazılmıştır. TDK güncel yazım kılavuzuna göre 'öz' sözcüğüyle kurulan ve her iki kelimesi de anlamını koruyan 'öz geçmiş' ifadesi ayrı yazılmalıdır. Cümlede bu kurala uyulmayarak kelime bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: başkahraman, oldubitti, ön söz, hafta içi, şehir içi, özgeçmiş, yanı sıra, göz önünde.
Yazım kuralı ihlalini bulmak için önce aday kelimeler belirlenmelidir.
2
Tespit edilen kelimeleri TDK kurallarına göre analiz etme
'Baş-' ile başlayanlar (başkahraman) bitişik, '-di'li geçmiş zamanla kalıplaşanlar (oldubitti) bitişik, 'iç/dış/sıra' ile bitenler (hafta içi, yanı sıra) ayrı, 'ön' ile başlayanlar (ön söz) ayrı yazılır.
Her bir kelime yapısı farklı bir kurala tabidir.
3
'Öz geçmiş' kelimesinin yapısını inceleme
'Öz' sözcüğüyle kurulan 'öz geçmiş', 'öz denetim', 'öz eleştiri' gibi ifadeler anlam kaymasına uğramadığı için ayrı yazılmalıdır.
Anlamını koruyan kelimelerden oluşan birleşik yapılar ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerde Ayrı ve Bitişik Yazım Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'baş', 'ön', 'iç' ve 'öz' gibi sözcüklerle başlayan birleşik kelimelere odaklanın.
2
'Baş' ile kurulan sıfat tamlamaları bitişik yazılırken; 'ön söz' ve 'öz geçmiş' gibi ifadeler TDK'ye göre ayrı yazılır.
3
Hatalı olan cümlede 'öz' sözcüğüyle kurulan tamlamanın bitişik yazıldığını göreceksiniz; oysa bu kelimenin ayrı yazılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' ve 'Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler' başlıkları altındaki 'alt, üst, ön, öz, ana' gibi belirleyici sözcüklerin kurallarını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri analiz ederken, ikinci kelimenin gerçek anlamını (geçmiş, söz, içi) koruyup korumadığına bakmak çoğu zaman doğru sonuca ulaşmanızı sağlar. Eğer anlam korunuyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Birleşik Kelimelerin Yazımı

Bu konudan daha fazla soru