Günün Sorusu

Türkiye'de Karadeniz ikliminin hakim olduğu kıyı kuşağında, yer şekillerinin uzanış ve yükselti özelliklerine bağlı olarak yağış miktarında belirgin değişimler gözlenir. Orta Karadeniz bölümünde yer alan Samsun'un yıllık ortalama yağış miktarının, Doğu Karadeniz'deki Rize veya Batı Karadeniz'deki Zonguldak'a göre çok daha düşük olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Dağların kıyı çizgisinden daha uzak ve yükseltilerinin daha az olmasıCevap
B
Hakim rüzgar yönünün kıyı çizgisine paralel bir uzanış göstermesi
C
Enlem etkisine bağlı olarak sıcaklık ortalamalarının daha yüksek olması
D
Bölgede hava kütlelerinin nem taşıma kapasitesinin düşük olması
E
Dağların kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı kolaylaştırması

Cevap

Dağların kıyı çizgisinden daha uzak ve yükseltilerinin daha az olması

Karadeniz Bölgesi'nde yıllık toplam yağış miktarını belirleyen en temel faktör, dağların kıyıya olan uzaklığı ve yükseltisidir. Orta Karadeniz bölümünde (Samsun çevresi) Canik Dağları'nın yükseltisi, Doğu Karadeniz'deki Kaçkarlar veya Batı Karadeniz'deki Küre/Bolu dağlarına göre çok daha düşüktir. Ayrıca bu dağlar kıyının hemen gerisinde değil, daha iç kesimlerde uzanır. Bu topografik özellik, denizden gelen nemli hava kütlelerinin kıyı kuşağında soğuyup yağış bırakmasına engel olur, bu nedenle Samsun çevresi Karadeniz'in en az yağış alan kıyı kesimidir.

Adım Adım Çözüm

Karadeniz kıyı kuşağındaki üç ilin (Rize, Samsun, Zonguldak) konumları ve yağış miktarları karşılaştırılır.

Doğu Karadeniz (Rize) ve Batı Karadeniz (Zonguldak) yağış miktarı bakımından Orta Karadeniz'den (Samsun) çok daha zengindir.

Karadeniz'de yağış oluşumu temel olarak yamaç (orografik) yağışlarına dayanır.

Yağış miktarını belirleyen ana faktör olan dağların kıyıya göre konumu ve yükseltisi analiz edilir.

Doğu ve Batı Karadeniz'de dağlar yüksek ve kıyıya çok yakınken; Samsun'da Canik Dağları hem alçak (

1500

m civarı) hem de kıyıdan

50-60

km içeridedir.

Dağlar kıyıdan uzaklaştıkça ve yükseltisi azaldıkça, nemli havanın dağa çarparak yükselme ve yağış bırakma ihtimali düşer.

Anahtar Kavram

Yer Şekillerinin Yağış Üzerindeki Etkisi (Orografik Yağışlar)

İpuçları

Karadeniz'deki dağların her yerde aynı yükseklikte ve kıyıya aynı mesafede olmadığını hatırlayın.

Samsun'un arkasındaki Canik Dağları ile Rize'nin arkasındaki Kaçkar Dağları'nın yüksekliğini karşılaştırın.

Nemli hava kütlesinin yükselerek yağış bırakması için (yamaç yağışı) önünde yüksek bir engel olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde Ege Bölgesi'nde dağların denize dik uzanmasının yağışın iç kesimlere yayılmasına olan etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harita üzerinden Karadeniz'deki

2000

metre izohipsinin kıyıya olan mesafesine bakıldığında; Samsun çevresinde bu sınırın çok daha içeride olduğu, Rize'de ise kıyının hemen dibinden başladığı görülür.

Tahmini Süre:50s