Examkin

Türkiye'nin Coğrafi Konumu

601 soru

Soru 221Soru →

Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasındaki boylam farkı 19∘19^{\circ}'dir. Bu farktan kaynaklanan 7676 dakikalık yerel saat farkı, Türkiye'nin hem kuzeyinde (Sinop) hem de güneyinde (Hatay) yıl boyunca aynı kalmaktadır.

Meridyenler arası kuş uçuşu mesafe kuzeye doğru gidildikçe daralmasına rağmen, yerel saat farkının her enlemde sabit kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dünya üzerindeki tüm noktalarda açısal hızın aynı olması

Cevap

Yerel saat farkının her enlemde sabit kalmasının temel nedeni, Dünya üzerindeki tüm noktaların birim zamanda aynı açıyı katetmesi, yani açısal hızın her yerde aynı olmasıdır.
Dünya kendi ekseni etrafında dönerken her meridyen, çizgisel hızı ne olursa olsun, aynı sürede aynı derecelik açıyı geçer. Bu duruma 'açısal hızın sabitliği' denir. Türkiye'nin kuzeyinde (Sinop) meridyenler arası mesafe yaklaşık 8585 kmkm iken güneyinde (Hatay) yaklaşık 9090 kmkm'dir. Mesafe farklı olsa da her iki bölgede de 1∘1^{\circ}'lik fark 44 dakikaya, 19∘19^{\circ}'lik fark ise 7676 dakikaya karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Meridyenlerin şekilsel özelliklerini analiz etmek.
Meridyenler kutup noktalarında birleştiği için aralarındaki mesafe Ekvator'dan kutuplara doğru azalır.
Dünya'nın küresel şekli nedeniyle meridyenler arası kuş uçuşu uzaklık sabit değildir.
2
Yerel saat farkının hesaplanma mantığını belirlemek.
Zaman farkı, doğrusal mesafe (kmkm) üzerinden değil, açısal mesafe (derecederece) üzerinden hesaplanır.
Zaman, Dünya'nın dönüş hızıyla ilişkili bir kavramdır.
3
Açısal hız kavramını Türkiye'nin konumuna uygulamak.
Dünya 360∘360^{\circ}'lik dönüşünü 2424 saatte (14401440 dakika) tamamladığı için her 1∘1^{\circ} her yerde 44 dakikadır.
Mesafe ne kadar daralırsa daralsın, katedilen açı aynı kaldığı için süre değişmez. Bu durum açısal hızın sabitliği ile açıklanır.

Anahtar Kavram

Açısal Hız ve Yerel Saat İlişkisi
Soru 222Soru →

Türkiye'de ulusal saat, +3+3. saat diliminin merkez boylamı olan 45∘45^\circ Doğu (Iğdır) meridyeninin yerel saatine göre ayarlanmaktadır. Güneş'in gökyüzünde en tepe noktasına ulaştığı anda kolundaki saatin 12.4412.44 olduğunu gören bir gözlemci, aşağıdaki boylamlardan hangisi üzerinde yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 34∘34^\circ Doğu

Cevap

Gözlemci 34∘34^\circ Doğu boylamı üzerinde bulunmaktadır.
Güneş'in en tepe noktada olduğu an o yerin yerel saatinin 12.0012.00 olduğu andır. Ulusal saatin 12.4412.44 olması, yerel saatin ulusal saatten 4444 dakika daha geri olduğunu gösterir. 4444 dakikalık fark, 1111 boylamlık bir farka eşittir (44/4=1144 / 4 = 11). Yerel saat daha geri olduğu için gözlemci, ulusal saatin merkezi olan 45∘45^\circ Doğu boylamının 1111 boylam batısındadır. Bu da 45−11=34∘45 - 11 = 34^\circ Doğu boylamına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yerel saat ile ulusal saat arasındaki zaman farkını hesaplayın.
12.44−12.00=4412.44 - 12.00 = 44 dakika.
Güneş'in tepe noktasında olması, o merkezin yerel saatinin 12.0012.00 olduğunu gösterir.
2
Zaman farkını boylam farkına dönüştürün.
44/4=1144 / 4 = 11 boylam farkı.
Dünya üzerindeki her iki meridyen arası zaman farkı 44 dakikadır.
3
Gözlemcinin bulunduğu boylamın yönünü ve derecesini belirleyin.
45∘−11∘=34∘45^\circ - 11^\circ = 34^\circ Doğu.
Ulusal saat (12.4412.44), yerel saatten (12.0012.00) ileri olduğu için gözlemci ulusal saat meridyeninin (45∘45^\circ Doğu) daha batısındadır.

Anahtar Kavram

Yerel saat ve ulusal saat arasındaki fark, boylam farkından kaynaklanır; Türkiye'de tüm yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu boylamı esas alınır.

İpuçları

1
Güneş gökyüzünde en tepe noktasına geldiğinde o yerin yerel saati her zaman 12.0012.00'dir.
2
Türkiye'de ulusal saat tüm yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu meridyenine göre ayarlanır. Bu meridyen ile gözlemcinin bulunduğu yer arasında kaç dakikalık fark olduğunu bulun.
3
Aradaki 4444 dakikalık farkı boylama çevirmek için 44 ile bölün (44/4=1144 / 4 = 11). Saat daha ileri olduğu için 45∘45^\circ Doğu'nun batısına doğru gidin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, yerel saati ulusal saatten ileri olan bir merkezin hangi yönde olduğunu düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 223Soru →

Türkiye'nin matematik konumu ve boylam özellikleri dikkate alındığında, yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark merkezin boylam derecesine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Aşağıda konumları hakkında bazı bilgiler verilen üç farklı merkez bulunmaktadır:

- K Merkezi: Yerel saati, 45∘45^{\circ} Doğu boylamının yerel saatini esas alan ulusal saatten tam 6060 dakika geridir.
- L Merkezi: K merkezi ile aynı boylam üzerinde yer almakta olup, çizgisel dönüş hızı K merkezinden daha azdır.
- M Merkezi: L merkezi ile aynı enlem üzerinde yer almakta olup, yerel saati K merkezinden 3232 dakika ileridir.

Bu bilgilere göre K, L ve M merkezleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: M merkezinin yerel saati, ulusal saatten 2828 dakika geridir.

Cevap

M merkezinin yerel saati, ulusal saatten 28 dakika geridir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda K merkezinin 30∘30^{\circ} Doğu, M merkezinin ise 38∘38^{\circ} Doğu boylamında yer aldığı kesinleşir. Türkiye'nin ulusal saati 45∘45^{\circ} Doğu (Iğdır) boylamına göre ayarlandığı için, 38∘38^{\circ} Doğu ile 45∘45^{\circ} Doğu arasında 77 derecelik bir boylam farkı bulunur. Her boylam arası 44 dakika olduğundan, 7×4=287 \times 4 = 28 dakikalık bir yerel saat farkı ortaya çıkar. M merkezi ulusal saat boylamının batısında kaldığı için yerel saati ulusal saatten 2828 dakika daha geridir.

Adım Adım Çözüm

1
K merkezinin boylamını belirleme
45∘−15∘=30∘45^{\circ} - 15^{\circ} = 30^{\circ} Doğu
K merkezinin yerel saati ulusal saatten (45∘45^{\circ} Doğu) 6060 dakika geridir. 60/4=15∘60 / 4 = 15^{\circ} boylam farkı vardır ve batıdadır.
2
L merkezinin konumunu yorumlama
30∘30^{\circ} Doğu boylamında ve K'nin kuzeyinde
L, K ile aynı boylamdadır. Çizgisel hızın daha az olması, L'nin kutba (kuzeye) daha yakın olduğunu gösterir.
3
M merkezinin boylamını belirleme
30∘+8∘=38∘30^{\circ} + 8^{\circ} = 38^{\circ} Doğu
M'nin yerel saati K'den (30∘30^{\circ} Doğu) 3232 dakika ileridir. 32/4=8∘32 / 4 = 8^{\circ} boylam farkı vardır ve doğudadır.
4
M merkezinin ulusal saatle olan farkını hesaplama
7×4=287 \times 4 = 28 dakika geri
Ulusal saat 45∘45^{\circ} Doğu, M merkezi 38∘38^{\circ} Doğudur. Aradaki 77 derecelik fark 2828 dakikaya tekabül eder ve M batıda olduğu için saati geridir.

Anahtar Kavram

Yerel Saat ve Boylam İlişkisi

İpuçları

1
Ulusal saatin hangi meridyene (45∘45^{\circ} Doğu) göre ayarlandığını ve 1 saatlik farkın kaç derece boylama denk geldiğini düşünün.
2
Çizgisel hızın azalması merkezin kutuplara yaklaştığını, yani Türkiye için kuzeye gittiğini gösterir. Meridyenlerin kutuplarda birleşme özelliğini hatırlayın.
3
Önce K'nin (30∘30^{\circ} E), sonra M'nin (38∘38^{\circ} E) boylamını bulun. Sonra M ile ulusal saat meridyeni (45∘45^{\circ} E) arasındaki boylam farkını dakikaya çevirin.

Daha Fazla Pratik

Farklı enlemlerde yer alan ancak aynı boylamda bulunan şehirlerin Güneş'in doğuş ve batış saatlerinin mevsimlere göre değişimini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 224Soru →

Türkiye'nin Irak ile olan kara yolu ticaretinde en kritik role sahip olan, Şırnak ilinin Silopi ilçesinde yer alan ve Orta Doğu'ara açılan en işlek sınır kapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Habur

Cevap

Habur Sınır Kapısı
Doğru cevap Habur Sınır Kapısı'dır çünkü bu kapı Şırnak ilinin Silopi ilçesinde bulunur ve Türkiye'nin Irak ile olan ticaretinin neredeyse tamamının gerçekleştiği, Orta Doğu'ya açılan en stratejik ve işlek kara sınır kapısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen coğrafi konum ve komşu ülke verilerini analiz etmek
Irak sınırı ve Şırnak ili bilgileri elde edildi.
Sınır kapılarının hangi ilde ve hangi ülkeye açıldığını bilmek doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Ticari önem ve işlek olma kriterini değerlendirmek
Irak ile ticarette Orta Doğu'ya açılan en işlek kapının Habur olduğu tespit edildi.
Habur, Türkiye'nin ihracatında ve Orta Doğu transit taşımacılığında en yüksek hacme sahip kapılardan biridir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Sınır Kapıları ve Komşu Ülkelerle İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 225Soru →

Türkiye'nin sahip olduğu göreceli (özel) konum; yer şekilleri, yükselti, denizellik-karasallık ve stratejik geçiş yolları gibi unsurları kapsayarak ülkenin ekonomik yapısını doğrudan şekillendirir. Buna göre, Türkiye'nin sahip olduğu aşağıdaki ekonomik özelliklerden hangisi göreceli konumun bir sonucu olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin güney kıyılarından kuzey kıyılarına doğru gidildikçe uzaması

Cevap

Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin güneyden kuzeye doğru değişmesi enlem etkisine (matematik konum) bağlıdır.
Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin güneyden kuzeye doğru uzaması, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de yer alması ve enlem derecelerinin artmasına bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının daralmasıyla ilgilidir. Bu durum matematik konumun bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Göreceli (özel) konum ve matematik konum kavramlarını ayırt ediniz.
Göreceli konum; yükselti, yer şekilleri, denizellik ve stratejik konumdur. Matematik konum ise enlem ve boylamdır.
Soruda istenen 'gösterilemez' ifadesi, seçenekler arasında matematik konuma ait bir özellik bulmamızı gerektirir.
2
Seçeneklerdeki ekonomik faaliyetlerin temel nedenlerini analiz ediniz.
Boru hatları, boğazlar, kış turizmi ve liman hinterlandı; yer şekilleri veya stratejik konum ile ilgilidir.
Bu unsurların tamamı Türkiye'nin fiziksel ve siyasi coğrafyasının (özel konum) sonucudur.
3
Güneyden kuzeye gerçekleşen değişimin kaynağını belirleyiniz.
Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür, bu da sıcaklığı ve tarım ürünlerinin olgunlaşma süresini etkiler.
Bu değişim 'enlem etkisi' olarak adlandırılır ve Türkiye'nin Ekvator'a göre konumuyla (mutlak/matematik konum) açıklanır.

Anahtar Kavram

Matematik ve Özel Konum Ayrımı

İpuçları

1
Bir özelliğin nedenini sorgularken 'Bu durum enlemle mi yoksa yer şekilleri/denizellik ile mi ilgili?' diye düşünün.
2
Güney-kuzey yönlü değişimler genellikle enlem (matematik), doğu-batı veya kıyı-iç yönlü değişimler ise yükselti/denizellik (özel) konumla açıklanır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin matematik konumunun sonuçları (Orta Kuşak, Bakı yönü vb.) ile özel konumunun sonuçlarını karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 226Soru →

Jeopolitik analizlerde bir ülkenin gücünü ve stratejik değerini belirleyen unsurlar "değişmeyen" (statik) ve "değişen" (dinamik) unsurlar olarak ikiye ayrılmaktadır. Değişmeyen unsurlar; ülkenin coğrafi bütünlüğü, su kütleleri, iklimi ve stratejik mevkisi gibi fiziki verileri kapsarken; değişen unsurlar ise ekonomik, siyasi, askeri ve teknolojik değerlerden oluşmaktadır. Türkiye'nin Orta Doğu ve Kafkasya'daki bölgesel çatışmalara yakınlığı, bu bölgelerdeki krizlerin yönetiminde ve enerji arz güvenliğinde Türkiye'ye kritik roller yüklemektedir.

Buna göre, Türkiye'nin jeopolitik konumuna bağlı olarak ortaya çıkan aşağıdaki durumlardan hangisi değişen (dinamik) unsurlar kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) projesi ile Hazar Havzası doğal gazının Avrupa'ya taşınmasında merkez ülke haline gelmesi

Cevap

Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) projesi gibi ekonomik ve stratejik hamleler, jeopolitiğin değişen (dinamik) unsurları arasında yer alır.
Jeopolitik analizlerde enerji nakil hatları (TANAP, BTC), uluslararası kuruluşlara üyelikler (NATO, KEİ) ve ekonomik projeler, zamanla değişebilen ve yönetilebilen "değişen (dinamik)" unsurlar grubuna girer. TANAP projesi ile Türkiye'nin enerji koridoru haline gelmesi, ülkenin ekonomik ve siyasi hamlelerinin bir sonucu olduğundan bu kategoriye dahildir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramları Sınıflandırma
Değişmeyen unsurlar fiziki coğrafya (dağlar, boğazlar, kıta konumu); değişen unsurlar ise beşerî ve ekonomik (siyaset, ekonomi, askeri güç) faaliyetlerdir.
Soruda istenen 'dinamik' unsuru ayırt etmek için bu sınıflandırma gereklidir.
2
Seçenekleri Analiz Etme
TANAP projesi, Hazar doğal gazının taşınması ile ilgili ekonomik ve siyasi bir süreçtir; dolayısıyla dinamiktir.
Enerji koridoru işlevi, projelerle şekillendiği için zamanla değişebilir ve geliştirilebilir bir özelliktir.
3
Çeldiricileri Eleme
Boğazlar, kıtalar arası konum ve yükselti fiziki özellikler (statik); rüzgar etkisi ise matematik konumdur.
Fiziki özelliklerin jeopolitikteki yeri sabittir, matematik konum ise jeopolitik değerden ziyade coğrafi koordinatların bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Jeopolitiğin Değişen (Dinamik) Unsurları
Soru 227Soru →

Türkiye'de 2016 yılından itibaren tüm yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saati "ulusal saat" olarak kullanılmaktadır. Buna göre, ulusal saatin 09.0009.00 olduğu bir anda, 30∘30^\circ Doğu boylamında yer alan İzmit'te yerel saat kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 08.0008.00

Cevap

İzmit'te yerel saat 08.0008.00'dir.
Türkiye'nin ulusal saati 45∘45^\circ Doğu boylamına göre belirlenir. 30∘30^\circ Doğu boylamındaki İzmit ile ulusal saat merkezi arasında 1515 boylamlık (15×4=6015 \times 4 = 60 dakika) fark vardır. Batıdaki merkezlerin yerel saati daha geri olduğu için ulusal saatten (09.0009.00) bu bir saatlik fark çıkarılarak 08.0008.00 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ulusal saat merkezi ile hedef merkez arasındaki boylam farkını belirleme
45∘−30∘=1545^\circ - 30^\circ = 15 boylam farkı
Türkiye'nin ulusal saati 45∘45^\circ Doğu boylamına (Iğdır) göre ayarlanmıştır.
2
Boylam farkını zaman farkına dönüştürme
15×4=6015 \times 4 = 60 dakika (11 saat)
Dünya üzerindeki her iki meridyen/boylam arasındaki zaman farkı 44 dakikadır.
3
Zaman farkını konuma göre ulusal saate uygulama
09.00−1.00=08.0009.00 - 1.00 = 08.00
İzmit, ulusal saat merkezinin (Iğdır) batısında yer aldığı için yerel saati daha geridir; bu nedenle zaman farkı çıkarılır.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin ulusal saat ayarı ve boylam-zaman ilişkisi

Daha Fazla Pratik

Farklı boylamlardaki şehirlerin (örneğin Ankara 33∘33^\circ Doğu, Van 43∘43^\circ Doğu) yerel saatlerini ulusal saate göre hesaplayarak pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 228Soru →

Türkiye'nin matematik konumu özellikleri dikkate alındığında, yaklaşık olarak aynı boylam (36∘36^{\circ} Doğu) üzerinde yer alan Samsun ve Antakya illeri için aşağıdakilerden hangisi yıl boyunca kesinlikle ortaktır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gün içinde Güneş'in ufuk düzlemindeki en yüksek konumuna ulaştığı an

Cevap

Gün içinde Güneş'in ufuk düzlemindeki en yüksek konumuna ulaştığı an
Doğru cevap olan ifade, coğrafi anlamda 'öğle vakti'ni tanımlamaktadır. Aynı meridyen (boylam) üzerinde yer alan tüm merkezler Güneş'in önünden aynı anda geçtiği için, yerel saatleri ve Güneş'in gökyüzündeki en tepe noktasına ulaştığı an yıl boyunca her zaman aynıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezlerin konumunun analiz edilmesi
Samsun ve Antakya'nın yaklaşık 36∘36^{\circ} Doğu boylamı üzerinde yer aldığı tespit edilir.
Boylamın temel etkisi zaman (yerel saat) kavramı üzerindedir.
2
Boylamın matematiksel sonucunun belirlenmesi
Aynı boylamda yerel saatin ve buna bağlı olarak öğle vaktinin (12:00) her zaman aynı olduğu hatırlanır.
Yerel saat, bir merkezin Güneş'in karşısındaki konumuna göre belirlenir ve boylam derecesine bağlıdır.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin kavramsal karşılığının bulunması
'Güneş'in en yüksek konuma ulaştığı an' ifadesinin öğle vaktini temsil ettiği belirlenir.
Güneş her gün tam öğle vaktinde (12:00) o boylamdaki en yüksek noktasına ulaşır.

Anahtar Kavram

Aynı boylam üzerindeki tüm noktalarda yerel saat, öğle vakti ve Başlangıç Meridyeni ile olan zaman farkı yıl boyunca aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Aynı boylam üzerinde yer alan merkezlerin Güneş'in doğuş ve batış saatlerinin neden sadece ekinokslarda aynı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 229Soru →

Türkiye'nin boylam dereceleri ve meridyenlerin geometrik özellikleri dikkate alındığında, yerel saat hesaplamaları ile kuş uçuşu uzaklıklar arasında doğrudan bir ilişki kurulabilmektedir. Bu bağlamda, Türkiye'de yer alan iki merkez hakkında şu veriler paylaşılmıştır:

* X Merkezi: Türkiye'nin yıl boyunca ulusal saat (GMT+3GMT +3) olarak kullandığı boylamın yerel saatinden 4444 dakika daha geri bir yerel saate sahiptir.
* Y Merkezi: 40∘40^{\circ} Kuzey paraleli üzerinde yer almakta olup başlangıç meridyeninden kuş uçuşu 25502550 km doğuda bulunmaktadır.

(40∘40^{\circ} Kuzey paralelinde ardışık iki meridyen arasındaki mesafe yaklaşık 8585 km olarak kabul edilecektir.)

Bu verilere göre, X ve Y merkezleri arasındaki yerel saat farkı kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1616

Cevap

İki merkez arasındaki yerel saat farkı 16 dakikadır.
Doğru sonuca ulaşmak için öncelikle Türkiye'nin ulusal saat referansı olan 45∘45^{\circ} Doğu boylamı baz alınmalıdır. X merkezi bu boylamdan 4444 dakika geri olduğu için 1111 derece daha batıdadır ve 34∘34^{\circ} Doğu boylamında yer alır. Y merkezi ise 40∘40^{\circ} Kuzey paraleli üzerindeki 8585 km'lik meridyen aralığına göre hesaplandığında (2550/852550 / 85) tam olarak 30∘30^{\circ} Doğu boylamındadır. İki merkez arasındaki 44 derecelik boylam farkı (34−3034 - 30), meridyenler arası sabit 44 dakikalık zaman farkı ile çarpıldığında 1616 dakikalık yerel saat farkına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin ulusal saat olarak kullandığı boylamı belirleme.
45∘45^{\circ} Doğu boylamı (Iğdır).
Türkiye, yıl boyunca GMT+3GMT +3 saat dilimini (Iğdır'ın yerel saati) ulusal saat olarak kabul eder.
2
X merkezinin boylamını hesaplama.
45∘−(44/4)=34∘45^{\circ} - (44 / 4) = 34^{\circ} Doğu.
Yerel saat farkı boylam farkının 44 ile çarpılmasıyla bulunur; 4444 dakika geri olması 1111 derece daha batıda olduğunu gösterir.
3
Y merkezinin boylamını hesaplama.
2550/85=30∘2550 / 85 = 30^{\circ} Doğu.
Başlangıç meridyeninden olan kuş uçuşu uzaklık, ilgili enlemdeki meridyenler arası mesafeye (8585 km) bölünerek boylam derecesi bulunur.
4
İki merkez arasındaki boylam farkını bulma.
34∘−30∘=4∘34^{\circ} - 30^{\circ} = 4^{\circ}.
Her iki merkez de Doğu yarım kürede olduğu için boylam derecelerinin farkı alınır.
5
Boylam farkını yerel saat farkına dönüştürme.
4×4=164 \times 4 = 16 dakika.
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı dünyanın her yerinde 44 dakikadır.

Anahtar Kavram

Ulusal saat, yerel saat ve meridyenlerin enlemlere göre değişen mesafe özelliklerinin sentezi.

İpuçları

1
Türkiye'nin ulusal saati yıl boyunca 45∘45^{\circ} Doğu boylamına (Iğdır) göre ayarlanır.
2
Y merkezinin boylamını bulmak için toplam mesafeyi, o enlemdeki bir derecelik boylam mesafesine bölmelisiniz.
3
X merkezi 34∘34^{\circ} Doğu, Y merkezi ise 30∘30^{\circ} Doğu boylamındadır. Aradaki derece farkını zaman birimine dönüştürün.

Daha Fazla Pratik

Aynı merkezlerin 2121 Haziran tarihindeki güneş doğuş saatlerini, enlem farklarını da gözeterek karşılaştırmayı deneyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 230Soru →

Jeopolitik konum analizlerinde bir ülkenin gücünü ve stratejik değerini belirleyen unsurlar; fiziki coğrafya özelliklerini kapsayan "statik (değişmeyen)" unsurlar ile beşerî, ekonomik ve siyasi süreçleri kapsayan "dinamik (değişen)" unsurlar olarak ikiye ayrılır. Türkiye, dünya üzerindeki konumu itibarıyla her iki grupta da oldukça güçlü özelliklere sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin jeopolitik önemini artıran unsurlar arasında "dinamik (değişen)" bir özelliğe sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TANAP ve Türk Akımı gibi uluslararası projelerle bölgesel bir enerji terminali haline gelmesi

Cevap

Uluslararası enerji nakil hatları projelerinde (TANAP, Türk Akımı vb.) yer alması Türkiye'nin jeopolitik önemini artıran dinamik (değişen) bir unsurdur.
Doğru seçenek olan enerji projeleri (TANAP, Türk Akımı vb.), Türkiye'nin jeopolitik gücünü artıran beşerî ve ekonomik bir unsurdur. Bu tür projeler ülkeler arası antlaşmalara, teknolojik gelişmelere ve ekonomik ihtiyaçlara göre şekillendiği için jeopolitiğin 'değişen (dinamik)' unsurları arasında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Statik ve dinamik unsur kavramlarını analiz etme
Statik unsurlar (dağlar, denizler, boğazlar, iklim) uzun vadede değişmez; dinamik unsurlar (ekonomi, askeri güç, siyasi antlaşmalar, enerji hatları) zamanla değişebilir.
Jeopolitik unsurların sınıflandırılmasını yapmak soruyu çözmek için temel adımdır.
2
Seçenekleri bu sınıflandırmaya göre değerlendirme
Boğazlar, kıta konumu ve denizellik statik; enerji projeleri ise ekonomik ve siyasi kararlara bağlı olduğu için dinamiktir.
Türkiye'nin sahip olduğu özelliklerin hangi kategoriye girdiğini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Jeopolitik Konumun Değişen ve Değişmeyen Unsurları

Daha Fazla Pratik

Jeopolitiğin statik unsurları arasında yer alan 'su unsuru' (Boğazlar ve denizler) ile 'iklim unsuru'nu tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 231Soru →

Türkiye'nin sahip olduğu göreceli (özel) konum özellikleri; yer şekilleri, yükselti ve denizellik-karasallık gibi faktörlerin etkisiyle mutlak konumun (enlem) sıcaklık üzerindeki genel etkisini bazı durumlarda değiştirmekte, hatta bu etkiyle tamamen çelişen sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Coğrafya literatüründe bu durum "enleme ters düşen durumlar" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli konumunun, mutlak konumun sıcaklık üzerindeki etkisini geçersiz kıldığına bir kanıt olarak gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kış mevsiminde kıyı kesimindeki Rize'nin sıcaklık ortalamasının, enlem olarak daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek olması

Cevap

Kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Rize'nin, daha güneydeki Şanlıurfa'dan daha sıcak olması durumu, göreceli konumun mutlak konumu geçersiz kıldığı bir örnektir.
Mutlak konuma göre Şanlıurfa'nın kışın Rize'den daha sıcak olması gerekirken, Rize'nin denizellik ve Kuzey Anadolu Dağları'nın koruyucu etkisi gibi göreceli konum faktörleri nedeniyle daha ılık olması, enlem etkisinin geçersiz kılındığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak konum (enlem) kuralını hatırla
Normal şartlarda Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenir.
Enlem etkisi nedeniyle güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.
2
Verilen merkezlerin enlem derecelerini karşılaştır
Rize yaklaşık 41∘41^\circ kuzey, Şanlıurfa ise yaklaşık 37∘37^\circ kuzey enlemindedir.
Şanlıurfa enlem gereği daha güneydedir ve kışın daha sıcak olması beklenir.
3
Göreceli konum faktörlerini analiz et
Kışın Rize denizel etki ve nem sayesinde 6−7∘C6-7^\circ C civarında kalırken, Şanlıurfa şiddetli karasallık nedeniyle 5∘C5^\circ C'nin altına düşebilir.
Denizellik ve dağların kuzeyden gelen soğuk havayı bir miktar engellemesi Rize'yi ılık tutar.
4
Enlem ile çelişki durumunu saptan
Kuzeydeki bir merkezin (Rize) güneydeki bir merkezden (Şanlıurfa) daha sıcak olması "enleme ters" bir durumdur.
Göreceli konumun etkisi, mutlak konumun etkisini baskılamıştır.

Anahtar Kavram

Enleme Ters Düşen Durumlar

İpuçları

1
Enlem kuralına göre güney merkezlerin daha sıcak olması gerekir. Bu kuralın dışına çıkan bir örnek arayın.
2
Rize ve Şanlıurfa'nın konumlarını ve kış mevsimindeki sıcaklıklarını düşünün. Hangisi deniz kıyısındadır?
3
Denizellik ve nem, kışın bir yerin aşırı soğumasını engeller. Karadeniz kıyısındaki bir yer, karasal olan Güneydoğu Anadolu'dan kışın daha sıcak olabilir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de Batıdan Doğuya doğru sıcaklığın azalmasının neden enlemle değil de özel konumla açıklandığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 232Soru →

Türkiye'nin sahip olduğu boylam değerleri (26∘−45∘26^{\circ} - 45^{\circ} Doğu) ve buna bağlı olarak ortaya çıkan meridyen özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudan bu matematiksel konumun bir sonucudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkı bulunması

Cevap

Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkı bulunması
Türkiye'nin matematik konumuna göre 26∘26^{\circ} Doğu ve 45∘45^{\circ} Doğu meridyenleri arasında 19 meridyenlik bir fark bulunur. Her meridyen arası 4 dakika olduğu için, ülkenin en doğusu ile en batısı arasındaki yerel saat farkı doğrudan 19×4=7619 \times 4 = 76 dakika olarak hesaplanır. Bu durum boylamın temel bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin uç meridyen değerlerini belirleme
Türkiye 26∘26^{\circ} Doğu (Çanakkale-Gökçeada) ve 45∘45^{\circ} Doğu (Iğdır-Dilucu) meridyenleri arasındadır.
Matematiksel konumun boylam etkisini hesaplamak için sınırları bilmek gerekir.
2
Toplam meridyen farkını hesaplama
45−26=1945 - 26 = 19 meridyen fark vardır.
Boylam farkı, zaman farkını belirleyen temel değişkendir.
3
Zaman farkını hesaplama
19×4=7619 \times 4 = 76 dakika.
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı her yerde 4 dakikadır.

Anahtar Kavram

Boylam ve Yerel Saat İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 233Soru →

Türkiye’nin kara sınırları, sınırların belirlenme süreçleri ve bu sınırlar üzerinde yer alan gümrük kapılarının fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yunanistan ile olan kara sınırımızın belirlenmesinde Meriç Nehri temel alınmış olup, bu sınır hattı üzerinde hem kara yolu hem de demir yolu taşımacılığına imkan veren en işlek gümrük kapısı İpsala'dır.

Cevap

Yunanistan sınırında yer alan İpsala Gümrük Kapısı'nın hem kara yolu hem de demir yolu bağlantısına sahip olduğu ifadesi yanlıştır; İpsala sadece kara yolu bağlantısına sahiptir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü Yunanistan ile olan sınırımızdaki İpsala Gümrük Kapısı'nda demir yolu bağlantısı bulunmamaktadır. Yunanistan'a yönelik demir yolu taşımacılığı Uzunköprü üzerinden gerçekleştirilir. İpsala sadece kara yolu trafiği için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Komşu ülkelerle olan sınır özelliklerini analiz etme
İran sınırı 16391639 Kasr-ı Şirin (17.17. yüzyıl) ile en eski; Nahçıvan sınırı en kısa; Yunanistan sınırı ise Meriç Nehri ile belirlenmiştir.
Sınırların tarihsel ve fiziksel kökenlerini doğrulamak için gereklidir.
2
Gümrük kapılarının ulaşım türlerini karşılaştırma
Kapıkule hem kara hem demir yoluna sahiptir. Ancak Yunanistan sınırında İpsala (Kara yolu) ve Uzunköprü (Demir yolu) ayrımı vardır. İpsala'da demir yolu yoktur.
Sorudaki yanlış ifadeyi tespit etmek için kapıların fonksiyonel özelliklerini bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Sınır Kapıları ve Ulaşım Entegrasyonu

Daha Fazla Pratik

Demir yolu bağlantısı olan diğer sınır kapılarını (Kapıkule, Canbaz, Kapıköy, Nusaybin) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 234Soru →

Türkiye'de yer alan iki farklı merkezde, gün içinde Güneş'in ufuk düzlemi üzerindeki en yüksek konumuna aynı anda ulaştığı gözlemlenmiştir.

Bu merkezlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başlangıç Meridyeni ile aralarındaki zaman farkı aynıdır.

Cevap

Güneş'in en yüksek konuma aynı anda ulaştığı merkezlerin Başlangıç Meridyeni ile aralarındaki zaman farkı aynıdır.
Güneş'in ufuk düzlemi üzerindeki en yüksek konumuna ulaşması, o merkezin yerel saatinin 12.0012.00 olduğunu gösterir. İki farklı merkezde bu durumun aynı anda yaşanması, bu merkezlerin aynı boylam üzerinde yer aldığını kanıtlar. Aynı boylam üzerindeki tüm noktaların Başlangıç Meridyeni ile aralarındaki boylam farkı ve buna bağlı olarak zaman farkı (boylam farkı×4 dakika \text{boylam farkı} \times 4 \text{ dakika} ) her zaman aynıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Güneş'in ufuk düzlemindeki en yüksek konumunun anlamını belirle.
Güneş'in en tepede olduğu an, o merkezin yerel saatinin tam 12.0012.00 (öğle vakti) olduğunu ifade eder.
Yerel saat kavramı Güneş'in gökyüzündeki konumuna göre belirlenir.
2
İki merkezde bu durumun aynı anda yaşanmasının sonucunu yorumla.
Yerel saati aynı olan merkezler aynı boylam (meridyen) yayı üzerinde yer alırlar.
Aynı boylam üzerindeki tüm noktaların yerel saati yıl boyunca aynıdır.
3
Aynı boylam üzerindeki noktaların ortak özelliklerini değerlendir.
Aynı boylamda olmaları, Başlangıç Meridyeni (0∘0^{\circ}) ile aralarındaki meridyen farkının ve dolayısıyla 44 dakikalık zaman farkı kuralına göre toplam zaman farkının aynı olmasını sağlar.
Boylam farkı sadece zaman farkını belirleyen bir matematik konum özelliğidir.

Anahtar Kavram

Yerel saati aynı olan merkezlerin Başlangıç Meridyeni'ne olan boylam ve zaman uzaklıkları eşittir.

İpuçları

1
Güneş'in en tepede olması günün hangi vaktini temsil eder?

Daha Fazla Pratik

Aynı boylam üzerindeki merkezlerin ekinoks tarihlerindeki ortak özelliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 235Soru →

Bir ülkenin stratejik yatırımları ve kalkınma planları hazırlanırken, sahip olduğu coğrafi potansiyeller 'mutlak' ve 'göreceli' konum parametrelerine göre analiz edilir. Türkiye, her iki konum özelliğinin de belirgin sonuçlarının görüldüğü, bu durumun ekonomi, ulaşım ve iklim çeşitliliği gibi alanlara doğrudan yansıdığı bir ülkedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli (özel) konumu ile açıklanabilecek bir durum değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güneşin doğuş ve batış süresinin (alacakaranlık süresi) güneyden kuzeye doğru gidildikçe uzaması

Cevap

Güneşin doğuş ve batış süresinin (alacakaranlık süresi) güneyden kuzeye gidildikçe uzaması Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun bir sonucudur.
Doğru seçenek olan alacakaranlık süresinin uzaması, Türkiye'nin Ekvator'dan kutuplara doğru olan konumuyla (enlem) ilgilidir. Ekvator'dan kutuplara gidildikçe çizgisel hız azaldığı için Güneş'in doğuş ve batış anındaki geçiş süresi uzar. Bu durum tamamen matematiksel koordinatların bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Özel (göreceli) ve matematik (mutlak) konum ayrımını yapmak.
Özel konumun yer şekilleri, yükselti, denizellik ve jeopolitik durum gibi unsurları; matematik konumun ise enlem ve boylam etkilerini kapsadığının belirlenmesi.
Soruda istenen 'özel konumla açıklanamaz' ifadesi, seçeneklerde bir matematik konum sonucu aramamızı gerektirir.
2
Seçeneklerdeki özellikleri sınıflandırmak.
Boğazlar, dağların uzanışı, yükselti ve jeolojik yapı unsurları özel konumla ilişkilendirilirken; alacakaranlık süresinin enleme (çizgisel hıza) bağlı olduğu saptanır.
Türkiye'nin güneyinden kuzeyine doğru çizgisel hızın azalması, Güneş'in ufukta kalma süresini değiştirir.
3
Sonuca ulaşmak.
Alacakaranlık süresinin değişimi tamamen enlem etkisiyle (36°-42° Kuzey paralelleri) ilgili olduğu için matematik konum sonucudur.
Matematik konum, koordinatlara dayalı değişmeyen geometrik sonuçları ifade eder.

Anahtar Kavram

Mutlak (Matematik) Konum vs Göreceli (Özel) Konum Ayrımı

İpuçları

1
Bir özelliğin enlem veya boylama bağlı olup olmadığını sorgulayın.
2
Güneş ışınlarının açısı, gölge boyu ve çizgisel hız gibi kavramlar mutlak konumla ilgilidir.
3
Alacakaranlık süresi, Türkiye'nin en kuzeyindeki Sinop'ta en uzun, en güneyindeki Hatay'da en kısadır; bu bir enlem etkisidir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de aynı anda dört mevsim özelliklerinin yaşanması ile dört mevsimin belirgin yaşanması arasındaki farkı çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 236Soru →

Türkiye'nin kuzeydoğu sınır komşusu olan Gürcistan ile olan beşerî ve ekonomik ilişkilerinde sınır kapıları hayati bir öneme sahiptir. Karadeniz Sahil Yolu'nun Gürcistan tarafındaki devamını oluşturan, Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Asya'ya açılan en işlek kara gümrük kapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sarp

Cevap

Karadeniz Sahil Yolu'nun devamında yer alan ve Gürcistan sınırındaki en işlek kapı Sarp Sınır Kapısı'dır.
Sarp Sınır Kapısı, Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde yer alır ve Karadeniz Sahil Yolu'nun Gürcistan'a (Batum) bağlandığı noktadır. Bu kapı, Türkiye'nin Kafkasya üzerinden Orta Asya ve Rusya ile olan ticaretinde en kritik ve en işlek gümrük kapılarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Coğrafi konumu belirle
Soruda belirtilen bölge Türkiye'nin kuzeydoğusu (Artvin-Ardahan hattı) ve komşu ülke Gürcistan'dır.
Sınır kapılarının hangi ülkeyle bağlantılı olduğunu bilmek ilk adımdır.
2
Ulaşım ağını analiz et
Karadeniz Sahil Yolu'nun fiziksel devamı olan kapı Artvin-Hopa üzerindeki Sarp kapısıdır.
Gürcistan ile olan diğer kapılar (Aktaş, Türkgözü) iç kesimlerde, Ardahan platosunda yer alır.
3
Ticari yoğunluğu karşılaştır
Sarp, hem yolcu hem de tır trafiği bakımından Türkiye'nin en aktif kapılarından biridir.
En işlek olma özelliği Sarp'ı diğerlerinden ayırır.

Anahtar Kavram

Sınır Kapıları ve Ulaşım Entegrasyonu
Tahmini Süre:45s
Soru 237Soru →

2121 Haziran tarihinde Sinop'tan hareket eden bir gözlemci, ulaştığı merkezde gündüz süresinin Sinop'a göre daha kısa olduğunu ve yerel saatin Sinop'tan daha ileri olduğunu gözlemlemiştir. Buna göre, bu gözlemcinin hareket ettiği yön aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güneydoğu

Cevap

Gözlemcinin hareket ettiği yön güneydoğudur.
Türkiye'nin mutlak konumu gereği, 2121 Haziran tarihinde en uzun gündüz Sinop gibi kuzeydeki illerde yaşanır. Bu tarihte güneye doğru gidildikçe gündüz süreleri kısalmaktadır. Aynı zamanda, yerel saatin Sinop'tan daha ileri olması, gidilen yerin daha doğuda olduğunu kanıtlar. Bu iki bilgi birleştirildiğinde gözlemcinin güneydoğu yönünde hareket ettiği kesinleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Gündüz süresi değişimini analiz etme
Gözlemci güneye hareket etmiştir.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için 2121 Haziran tarihinde kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar, güneye gidildikçe kısalır.
2
Yerel saat değişimini analiz etme
Gözlemci doğuya hareket etmiştir.
Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğudaki merkezlerde yerel saat her zaman daha ileridir.
3
Yönleri birleştirme
Güneydoğu yönü elde edilir.
Güney ve doğu yönündeki hareketlerin bileşkesi güneydoğudur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Enlem ve Boylamın Mevsimsel ve Günlük Etkileri
Soru 238Soru →

Türkiye sınırları içerisinde XX kentinden havalanan bir gözlem uçağı, tam kuzey yönünde hareket ederek YY kentine iniş yapmıştır. Bu uçuş süresince uçaktaki teknik cihazlarla yapılan ölçümlerde şu veriler elde edilmiştir:

* Birim kütleye etki eden yer çekimi kuvvetinin arttığı saptanmıştır.
* Güneş ışınlarının atmosfer tarafından tutulma oranının arttığı gözlemlenmiştir.
* Çizgisel dönüş hızının azalmasına bağlı olarak şafak (tan) süresinin uzadığı kaydedilmiştir.

Buna göre, bu uçuş ve ulaşılan sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gözlemlenen değişimlerin tamamı Dünya'nın eksen eğikliğinin ve yıllık hareketinin bir sonucudur.

Cevap

Gözlemlenen değişimlerin tamamının eksen eğikliğine ve yıllık harekete dayandırıldığı seçenek yanlıştır; çünkü yer çekimi ve çizgisel hız gibi özellikler doğrudan Dünya'nın şekliyle ilgilidir.
Doğru cevap olan seçenek, gözlemlenen tüm değişimlerin eksen eğikliği ve yıllık harekete bağlı olduğunu iddia etmektedir. Oysa yer çekimi kuvvetinin kutuplara gidildikçe artması Dünya'nın kutuplardan basık (Geoid) şeklinin bir sonucudur. Benzer şekilde, çizgisel dönüş hızının azalması da Dünya'nın küresel şekliyle ilgilidir. Eksen eğikliği ise aydınlanma süresi ve güneş ışınlarının düşme açısının mevsimsel değişimi üzerinde etkilidir. Dolayısıyla tüm maddelerin tek bir nedene bağlanması bilimsel olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Uçağın hareket yönünü ve konum değişimini analiz etme
Uçak XX'den YY'ye tam kuzey yönünde gitmiştir. Bu, enlem derecesinin arttığını (36∘36^\circ’den 42∘42^\circ’ye doğru) ve kutuplara yaklaşıldığını gösterir.
Soruda verilen yer çekimi artışı, tutulma artışı ve şafak süresi uzaması ancak güneyden kuzeye gidişle mümkündür.
2
Gözlemlenen coğrafi fenomenlerin nedenlerini sınıflandırma
Yer çekimi ivmesinin artması Dünya'nın Geoid şekliyle; çizgisel hızın azalması ve buna bağlı şafak süresinin uzaması Dünya'nın küresel şekliyle; güneş ışınlarının tutulma oranının artması ise enlem etkisiyle (şekil) ilgilidir.
Coğrafi özelliklerin kökenini (Şekil vs. Eksen Eğikliği) ayırt etmek, matematik konumun sonuçlarını doğru yorumlamayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu mutlak konum verileriyle karşılaştırma
Eksen eğikliğinin yer çekimi veya Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı üzerinde bir etkisi yoktur. Bu nedenle tüm değişimleri eksen eğikliğine bağlayan ifade hatalıdır.
Yer çekimi ve çizgisel hız 'Matematik Konum' başlığı altında incelense de, nedenleri eksen eğikliği değil, Dünya'nın şeklidir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Enlem Etkisi ve Değişimlerin Temel Nedenleri

İpuçları

1
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildiğinde hangi özelliklerin 'Dünya'nın şekli', hangilerinin 'Eksen eğikliği' nedeniyle değiştiğini düşünün.
2
Yer çekimi yıl içinde değişir mi? Eğer değişmiyorsa bu durum eksen eğikliği ile ilgili olabilir mi?
3
Şafak süresi çizgisel hıza bağlıdır. Çizgisel hız ise Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızıdır ve bu hızın enlemlere göre dağılımı sadece Dünya'nın şekliyle belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Dünya'nın Geoid şekli ile küresel şekli arasındaki farkların Türkiye üzerindeki sonuçlarını tekrar inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 239Soru →

Türkiye'de 20162016 yılından itibaren yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu boylamında yer alan Iğdır'ın yerel saati ulusal saat (ortak saat) olarak kullanılmaktadır. Buna göre, yerel saati ulusal saatten tam 4040 dakika geri olan bir il merkezinin boylam derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35∘35^\circ Doğu

Cevap

Yerel saati ulusal saatten 4040 dakika geri olan merkezin boylamı 35∘35^\circ Doğu'dur.
Türkiye'nin ulusal saati 45∘45^\circ Doğu meridyenine göre düzenlenir. Yerel saatin bu saatten geri olması, merkezin daha batıda olduğunu gösterir. 4040 dakikalık fark, boylamlar arası 44 dakikalık süreye bölündüğünde 1010 boylamlık bir farka karşılık gelir. 45∘45^\circ Doğu boylamından 1010 boylam batıya gidildiğinde 35∘35^\circ Doğu boylamına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ulusal saatin esas alındığı boylamı belirlemek
45∘45^\circ Doğu
Türkiye'de yıl boyunca Iğdır'ın (45∘45^\circ Doğu) yerel saati ulusal saat olarak kullanılır.
2
Zaman farkını boylam farkına dönüştürmek
40/4=10∘40 / 4 = 10^\circ
Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı sabit olup 44 dakikadır.
3
Hesaplama yönünü belirlemek
Batı yönü (Boylam derecesi azalır)
Bir merkezin yerel saati ulusal saatten geri ise, o merkez ulusal saatin ayarlandığı boylamın daha batısında yer alır.
4
Hedef boylamı hesaplamak
45∘−10∘=35∘45^\circ - 10^\circ = 35^\circ Doğu
Başlangıç boylamından batıya doğru bulunan fark kadar gidilerek sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin ulusal saat merkezi ile yerel saat farkı hesaplamaları.
Tahmini Süre:45s
Soru 240Soru →

Türkiye'nin Avrupa kıtasındaki komşuları ile olan sınır hatlarının fiziki özellikleri ve bu hatlar üzerindeki gümrük kapılarının ulaşım nitelikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bulgaristan ile olan kara sınırımızda bulunan Hamzabeyli ve Dereköy sınır kapıları, tıpkı Kapıkule gibi hem kara yolu hem de aktif demir yolu bağlantısına sahiptir.

Cevap

Bulgaristan sınırında sadece Kapıkule'de demir yolu varken, Hamzabeyli ve Dereköy kapılarının yalnızca kara yolu bağlantısına sahip olduğunu belirten seçenek yanlıştır.
Türkiye'nin Bulgaristan ile olan sınırında üç ana kapı bulunur: Kapıkule, Hamzabeyli ve Dereköy. Bunlardan sadece Kapıkule Sınır Kapısı hem kara yolu hem de demir yolu bağlantısına sahiptir. Hamzabeyli ve Dereköy sınır kapıları ise yalnızca kara yolu taşımacılığına hizmet vermektedir. Bu nedenle bu iki kapının da demir yolu bağlantısı olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Avrupa sınırlarındaki doğal ve yapay sınır kriterlerini değerlendir.
Yunanistan sınırının Meriç Nehri (doğal/talveg) ile çizildiği, Suriye sınırının ise büyük oranda demir yolu (yapay) ile çizildiği belirlenir.
Sınırların nasıl çizildiğini bilmek, fiziki coğrafya ile siyasi sınır ilişkisini kurmayı sağlar.
2
Batı sınırındaki gümrük kapılarının ulaşım modlarını (kara yolu/demir yolu) analiz et.
Kapıkule ve Uzunköprü'nün demir yolu bağlantısına sahip olduğu; Hamzabeyli, Dereköy, İpsala ve Pazarkule'nin ise sadece kara yolu bağlantısı olduğu saptanır.
Gümrük kapılarının fonksiyonel özellikleri, Türkiye'nin dış ticaret ve ulaşım ağının kavranması açısından kritiktir.
3
Yanlış olan önermeyi tespit et.
Hamzabeyli ve Dereköy kapılarında demir yolu olduğu iddiası elenir.
Bilgi karmaşasını önlemek için her kapının kendine has özelliği ayrıştırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sınır Kapılarında Ulaşım Çeşitliliği
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 12 / 31Sonraki
Türkiye'nin Coğrafi Konumu — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 12 | Examkin