Türkiye'de Tarım

Türkiye’de tarımsal faaliyetlerin modernizasyonu ve sulama projelerinin ($GAP$, $KOP$, $DOKAP$) hayata geçirilmesi, ürün deseni ve arazi kullanım yöntemlerinde önemli değişimlere yol açmıştır. Özellikle yarı kurak bölgelerde nadas alanlarının daralması ve birim alandan alınan verimin artması hedeflenmektedir.

Türkiye’deki tarımsal dönüşüm süreçleri ve bu projelerin çevresel etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerde makine kullanımı; hasat süresini kısaltmakta, kayıpları azaltmakta ve üretim maliyetlerini düşürmektedir. Ancak yer şekillerinin engebeli ve eğimli olduğu alanlarda makineli tarım imkânları kısıtlı kalmakta, bu da insan gücüne olan bağımlılığı artırmaktadır. Ayrıca bazı ürünlerin fizyolojik yapısı ve kalite kriterleri, hasadın el ile seçici bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Buna göre, hem yetiştiği bölgenin topografik özellikleri hem de ürünün toplanma biçimi göz önüne alındığında, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin hasat döneminde insan işgücüne duyulan ihtiyaç diğerlerine göre daha fazladır?

Türkiye'de tarım ürünlerinin coğrafi dağılışı üzerinde iklim elemanlarından sıcaklığın etkisi oldukça fazladır. Özellikle kış mevsiminde don olaylarına karşı hassas olan ve belirli bir sıcaklık ortalamasına ihtiyaç duyan ürünlerin (kış ılıklığı isteyenler) ekim alanları daha dardır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetişme döneminde 'kış ılıklığı' isteği diğerlerine göre daha fazladır?

Türkiye'de tarımsal üretim potansiyeli ve ürün çeşitliliği üzerinde doğal çevre faktörlerinin (iklim, yer şekilleri, toprak) sınırlayıcı ya da destekleyici rolleri bulunmaktadır. Bir araştırmacının farklı sahalarda yaptığı incelemeler sonucu tuttuğu şu notlar verilmiştir:

I. Saha: Denizel etkinin kış ılıklığı sağladığı bir kıyı ovasıdır. Ancak vejetasyon (büyüme) döneminin sonundaki yağışlı hava koşulları ve yüksek bağıl nem, pamuk gibi hasat döneminde mutlak kuraklık isteyen ürünlerin ekimini imkansız kılmaktadır.

II. Saha: Konya Ovası Projesi ($KOP$) ile su sorunu büyük ölçüde çözülmüş olsa da, kapalı havza özelliği ve taban suyunun drenaj yetersizliği nedeniyle toprakta kireç ve tuz birikimi gözlenmektedir. Bu durum şeker pancarı gibi endüstri bitkilerinin kalitesini ve verimini olumsuz etkilemektedir.

III. Saha: Kuzeydoğu Anadolu'da, fön rüzgarlarının etkisiyle oluşmuş bir mikroklima sahasıdır. Zeytin gibi Akdeniz iklimi bitkileri yetiştirilebilse de, sahanın dar ve derin vadi yapısı ile engebeli topoğrafyası modern tarım makinelerinin kullanımını kısıtlamaktadır.

Bu araştırmacının notlarında belirttiği özellikler dikkate alındığında, sahaların harita üzerindeki olası konumları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye'de yarı kurak iklim bölgelerinde su imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle uygulanan nadas yöntemi; toprağın üst tabakasının erozyonla taşınmasına, ekonomik kayıplara ve tarımsal verimliliğin düşmesine neden olmaktadır. Bu sorunun çözümüne yönelik olarak önerilen ve nadas alanlarını daraltmayı amaçlayan 'nöbetleşe ekim' (münavebeli tarım) sisteminde, nadasa bırakılacak toprağın boş kalmaması için ekilecek ürünlerde aranan en temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım ve Orman Bakanlığında görevli bir ziraat mühendisi, uzun yıllar Akdeniz kıyılarında çalıştıktan sonra İç Anadolu Bölgesi'nin iç kesimlerindeki bir ilçeye tayin olmuştur. Mühendis, yeni görev yerinde kış aylarının uzun ve sert geçmesi ile don olaylarının sık görülmesi nedeniyle, önceki görev yerinde yaygın olarak yetiştirilen bazı ürünlerin burada açık alanda tarımının yapılamadığını gözlemlemiştir.

Buna göre, ziraat mühendisinin yeni görev yerinde aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin açık alanda yetiştirilmesi doğal koşullara bağlı olarak mümkün değildir?

Türkiye'de ayçiçeği üretiminde uzun yıllar Ergene Havzası (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) lider konumdayken, son on yıllık süreçte Konya Ovası'ndaki üretim miktarı büyük bir artış göstererek bu havzayı geride bırakmıştır.

Konya'nın ayçiçeği üretiminde Türkiye'nin en önemli merkezi haline gelmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi en düşüktür?

Bir tarım ürününün coğrafi dağılışı, doğrudan o bitkinin iklim istekleriyle bağlantılıdır. Ülkemizde don olaylarına ve düşük kış sıcaklıklarına karşı oldukça dayanıklı olan bazı meyve türleri, özel bir sıcaklık şartı aramadıkları için hemen hemen bütün bölgelerimizde üretilebilme imkânı bulmaktadır.

Verilen bu özelliğe sahip olduğu için Türkiye'deki coğrafi yayılışı diğerlerinden daha geniş olan tarım ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık $\%70$’ini karşılayarak bu alanda küresel liderliğini korumaktadır. Fındık tarımının ekolojik istekleri ve Türkiye’deki üretim özellikleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Türkiye'de yetiştirilen bazı tarım ürünleri düşük kış sıcaklıklarına ve don olaylarına karşı oldukça hassastır. Bu tür ürünlerin ekonomik olarak üretimi, kış sıcaklıklarının genellikle $0^{\circ}C$ üzerinde kaldığı kıyı bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetişme alanını sınırlayan en temel faktör kış ılıklığı isteğidir?

Türkiye'de modern (intensif) tarım yöntemlerinin uygulandığı alanlarda doğa koşullarına olan bağımlılık azalırken, birim alandan alınan verim ve üretimde süreklilik artış gösterir. Buna göre, intensif tarım yöntemlerinin yaygın olarak uygulandığı bir yöre için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türkiye'de bazı tarım ürünleri, doğal yetişme ortamlarının sunduğu nem ve yağış koşulları sayesinde Karadeniz kıyı kuşağında hiçbir sulama gerektirmeden yetişebilir. Ancak aynı ürünler, sulama olanaklarının geliştiği diğer bölgelerde (özellikle Akdeniz ve Ege) daha yüksek verim ve kâr marjı sağladığı için bu bölgelerin üretiminde ön sıralara geçmiştir.

Buna göre, doğal yetişme alanı Karadeniz kıyıları olmasına rağmen, günümüzde modern sulama imkanlarıyla en yoğun üretimi Akdeniz Bölgesi'nde gerçekleştirilen tarım ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal üretimin planlanması ve yürütülmesinde doğal koşulların yanı sıra devlet politikaları da önemli bir rol oynamaktadır. Bazı tarım ürünlerinin ekim alanları; kaliteyi korumak, uyuşturucu üretimini denetlemek veya halk sağlığını gözetmek gibi nedenlerle sınırlandırılmıştır. Sulak ve durgun su alanlarında yetiştirilen, ancak sivrisineklerin üreme alanı haline gelerek sıtma hastalığına yol açabildiği gerekçesiyle yerleşim merkezlerinin çevresinde üretimi yasaklanan tarım ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkemizin iç kesimlerinde ve güneyinde geniş alanlar kaplayan step iklimi sahalarında, su kısıtlılığını aşmak amacıyla hayata geçirilen büyük ölçekli altyapı yatırımları (Konya Ovası Projesi ve Güneydoğu Anadolu Projesi gibi), tarımsal desende köklü değişimlere yol açmıştır. Her iki proje alanı da genel hatlarıyla benzer düşük yağış rejimine sahip olmasına rağmen, sulama altyapısının tamamlanması her endüstri bitkisinin bu iki havzada da aynı ticari başarıyla yetiştirilebileceği anlamına gelmemektedir.

Buna göre, sulama olanaklarına kavuşulmasına rağmen aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin KOP kapsamındaki yörelerde ekonomik olarak yetiştirilemeyip, GAP havzasında en çok tercih edilen endüstri bitkilerinden biri hâline gelmesi, bu iki saha arasındaki hangi coğrafi farklılıkla doğrudan açıklanır?

Türkiye'de tarımsal hammadde ile sanayi tesisleri arasındaki ilişkiyi en iyi yansıtan ürünlerden biri şeker pancarıdır. $1926$ yılında Uşak ve Alpullu'da başlayan şeker üretimi, günümüzde ülkenin pek çok iç kesimine yayılmıştır. Bu ürünün coğrafi dağılışı ve sanayi ile entegrasyonu belirli doğal ve ekonomik kurallara dayanır.

Şeker pancarı tarımı ve şeker sanayisinin Türkiye'deki genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Zeytin, kış ılıklığı isteyen ve düşük sıcaklıklara (don olaylarına) karşı oldukça hassas olan bir tarım ürünüdür. Türkiye'de doğal yetişme alanı Akdeniz ikliminin etkili olduğu kıyı kuşağı ile sınırlı olmasına rağmen; Doğu Karadeniz'de kıyıdan iç kesimde kalan Çoruh Vadisi (Artvin) gibi bazı dar alanlarda da zeytin tarımı yapılabilmektedir.

Kıyı kuşağından uzak olan bu dar alanlarda zeytin yetiştirilebilmesi, aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanabilir?

Türkiye'de tarımsal verimliliğin ve ürün çeşitliliğinin artırılmasında en önemli paya sahip olan faktör sulamadır. Özellikle kuraklığın ve buharlaşmanın belirgin olduğu iç bölgelerde sulama projelerinin (GAP, KOP vb.) hayata geçirilmesiyle birlikte tarımsal yapıda köklü değişimler yaşanmaktadır.

Buna göre, bir yörede sulama olanaklarının artırılması sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenemez?

Türkiye'de tarım ürünlerinin yetişme alanları ile o bölgenin toprak yapısı arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Özellikle volkanik arazilerde yaygın olan kumlu, gevşek dokulu ve süzek (drenajı iyi) topraklar, yumrulu bitkilerin kök gelişimi için oldukça elverişlidir. Bu toprak özellikleri ve jeolojik yapı dikkate alındığında, aşağıdaki illerden hangisinin patates üretiminde Türkiye'de ön sıralarda yer alması beklenir?

Türkiye'de bazı tarım ürünlerinin ekim alanlarının belirlenmesinde iklim ve toprak özellikleri gibi doğal faktörlerin yanı sıra; devlet kontrolü, sanayi tesislerine yakınlık veya daha kârlı ürünlerle rekabet gibi beşerî ve ekonomik faktörler de belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanının sınırlı olmasının temel gerekçesi, karşısında yanlış verilmiştir?

Türkiye'de bazı tarım ürünlerinin coğrafi dağılışında kış ılıklığı isteği en önemli sınırlayıcı faktördür. Don olaylarına karşı hassas olan bu ürünlerin, kış sıcaklıklarının $0^{\circ}C$'nin altına düştüğü iç kesimlerde yetiştirilmesi oldukça zordur.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin üretim alanının belirlenmesinde kış ılıklığı temel belirleyici faktördür?