Erozyon ve Heyelan

Türkiye’nin yer şekillerinin gelişim sürecinde erozyon ve heyelan olayları, topoğrafyanın şekillenmesinde farklı mekanizmalarla rol oynar. Bu iki doğal afet türü ve Türkiye'deki etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de yer şekillerinin gelişim sürecinde etkili olan dış kuvvetler ve kütle hareketleri incelendiğinde; erozyon ve heyelan olaylarının nedenleri, sonuçları ve bölgesel dağılımları açısından belirgin farklar olduğu görülmektedir.

Buna göre, Türkiye'deki erozyon ve heyelan olayları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de dış kuvvetler ve süreçler yer şekillerinin gelişimini sürekli olarak etkiler. Aşağıdaki tabloda Türkiye’nin iki farklı bölgesinde baskın olan doğal süreçler ve bu süreçleri hazırlayan koşullar verilmiştir:

Bu tablo ve Türkiye’nin coğrafi özellikleri dikkate alındığında, erozyon ve heyelan süreçleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Türkiye'de yer şekillerinin oluşum ve değişim süreçlerinde etkili olan heyelan (kütle hareketleri) ve erozyon olayları; oluşum mekanizmaları, etkiledikleri katman derinliği ve zamansal dağılışları açısından belirgin farklara sahiptir. Buna göre, özellikle killi litolojinin ve belirgin bir rölyefin bulunduğu sahalar dikkate alındığında, heyelan ve erozyon süreçleri arasındaki ayrım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu platolarında meraların aşırı ve erken otlatılması, bitki örtüsünün tahrip olmasına yol açarak erozyonun şiddetini artırmaktadır. Bu alanlarda yürütülen mera ıslahı çalışmalarında temel hedef, toprağın üst kısmının dış kuvvetler tarafından süpürülmesini engellemektir. Buna göre, mera ıslahı kapsamında gerçekleştirilen bitki örtüsünü canlandırma çalışmalarının erozyonu önlemedeki temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de erozyon; toprağın dış kuvvetlerle süpürülmesi, heyelan ise toprak ve ana kayanın kütle halinde yer değiştirmesidir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yüzey erozyonunu önlemede temel bir yöntem olmasına rağmen, derin tabakalı heyelanların engellenmesinde etkili bir çözüm değildir?

Türkiye’de dış kuvvetler ve süreçlerin etkisiyle şekillenen yer yüzeyinde erozyon ve heyelan olayları, oluşum dinamikleri ve önleme yöntemleri açısından önemli farklar barındırır. Toprak erozyonunu önlemede bitki örtüsünün (ağaçlandırma) korunması en temel çözüm yolu iken, aynı yöntemin heyelan olayını engellemede genellikle yetersiz kaldığı görülmektedir.

Bu durumun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda ve değişmesinde etkili olan dış kuvvetlerden biri de kütle hareketleridir. Bu hareketler içerisinde can ve mal kayıplarına en çok yol açanı heyelanlardır. Heyelanların Türkiye'deki dağılımına bakıldığında, en fazla Karadeniz Bölgesi'nde yoğunlaştığı görülmektedir.

Buna göre, Karadeniz Bölgesi'nde heyelan olaylarının görülme sıklığının diğer bölgelere göre daha yüksek olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi temel faktörlerden biridir?

Türkiye'de doğal afetlerle mücadele kapsamında yürütülen ağaçlandırma çalışmaları; toprak örtüsünün süpürülmesini engelleyerek erozyonla mücadelede oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. Ancak aynı yöntemin, Karadeniz ve Doğu Anadolu gibi bölgelerde sıklıkla görülen heyelan olaylarını önlemede çoğu zaman tek başına yeterli olamadığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle Karadeniz Bölgesi gibi eğimli ve bol yağışlı alanlarda heyelanlar sıkça görülürken; İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde erozyon daha şiddetlidir. Heyelan riski olan bir yamaçta yapılan ağaçlandırma çalışmaları toprağın süpürülmesini (erozyonu) büyük oranda engellese de heyelanları önlemede beklenen başarıyı sağlayamamaktadır.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle Karadeniz kuşağı gibi eğimin fazla, yağış miktarının yüksek olduğu ve killi tabakaların eğim doğrultusunda uzandığı sahalarda erozyonu önlemek amacıyla yapılan bazı uygulamalar, jeolojik yapıya bağlı olarak heyelan riskini artırabilmektedir.

Buna göre, bu tür sahalarda uygulanan aşağıdaki yöntemlerden hangisinin, yüzey sularının akış hızını keserek erozyonu azaltmasına karşın, toprağın derinliklerine su sızmasını kolaylaştırarak heyelan olayını tetikleme riski en yüksektir?

Türkiye'de dış kuvvetlerin ve yer yapısının etkisiyle şekillenen erozyon ve heyelan olayları; gelişim hızları, etki derinlikleri ve bölgesel dağılışları bakımından belirgin farklar arz eder. Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinde farklı şiddetlerde görülen bu jeomorfolojik süreçlerin karakteri, uygulanacak müdahale yöntemlerinin başarısını da doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'deki erozyon ve heyelan süreçlerinin özellikleri ve bu süreçlerin yönetimiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Türkiye’de yer şekillerinin gelişim sürecinde kütle hareketleri ve erozyon, benzer dış kuvvetler tarafından tetiklense de mekanik işleyiş ve sonuçları bakımından köklü farklılıklar gösterir. Özellikle killi tabakaların eğime paralel uzandığı, bakı etkisine bağlı olarak kar erimelerinin hızlandığı ve beşerî müdahalelerle yamaç dengesinin bozulduğu sahalarda afet riski artmaktadır.

Buna göre, belirtilen fiziksel koşulların hâkim olduğu bir sahada meydana gelen süreçlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde dış kuvvetlerin etkisi oldukça fazladır. Özellikle eğimin ve yağışın fazla olduğu bölgelerde heyelan olayları can ve mal kayıplarına neden olabilmektedir. Buna göre, heyelan riskini azaltmak ve bu doğal afetten korunmak amacıyla yürütülen aşağıdaki çalışmalardan hangisinin, heyelan oluşumunu engellemede birincil bir çözüm olduğu söylenemez?

Karayolu ve demiryolu projelerinin planlanması ve uygulanması aşamasında, jeomorfolojik özelliklerin göz ardı edilmesi çeşitli doğal afetlere zemin hazırlayabilir. Özellikle killi yapının ve tabaka eğiminin fazla olduğu sahalarda yapılan teknik hatalar, büyük can ve mal kayıplarına yol açan kütle hareketlerini beraberinde getirmektedir. Buna göre, yol yapım çalışmaları sırasında gerçekleştirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, heyelan riskini doğrudan artıran beşerî bir müdahaledir?

Türkiye’de dış kuvvetler ve yer yapısı etkileşimi sonucunda meydana gelen heyelan ve erozyon olayları; oluşum dinamikleri, etkili oldukları sahalar ve alınabilecek önlemler bakımından belirgin farklar göstermektedir. Özellikle litolojik özellikler ve mevsimsel koşullar bu olayların şiddetini doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye’de görülen heyelan ve erozyon süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de dış kuvvetler ve yer yapısı etkileşimi sonucunda meydana gelen heyelan ve erozyon olayları; oluşum dinamikleri, etkili oldukları coğrafi sahalar ve korunma yöntemleri bakımından temel farklılıklara sahiptir. Karadeniz yamaçlarındaki killi yapı ve bakı etkisiyle tetiklenen kar erimeleri ile İç Anadolu’daki bitki örtüsü kaybı, bu süreçlerin Türkiye'deki temel belirleyicileri arasındadır.

Buna göre, Türkiye’de heyelan ve erozyon olaylarının gelişim süreçleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de özellikle bitki örtüsünün gür olduğu Doğu Karadeniz kıyı kuşağında ağaçlandırma çalışmalarının kütle hareketlerini (heyelan) durdurmada tek başına yeterli olmaması, bu sürecin erozyondan farklı bir mekanizmaya sahip olduğunu göstermektedir.

Buna göre, heyelanı erozyondan ayıran ve bitki örtüsünün bu olay üzerindeki önleyici etkisini sınırlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde dış kuvvetler ile kütle hareketleri önemli bir yere sahiptir. Özellikle erozyon ve heyelan süreçleri, hem doğal dengenin korunması hem de ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından sıklıkla karşılaştırılan iki olgudur. Bu iki sürecin oluşum mekanizmaları ve önleyici tedbirleri dikkate alındığında, aralarındaki temel farkla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Erozyon ve heyelan, Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde etkili olan, ancak oluşum mekanizmaları ve özellikleri bakımından birbirinden farklı doğa olaylarıdır. Bu iki kavram zaman zaman birbirine karıştırılabilmektedir.

Buna göre, erozyon ve heyelan olayları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?