Examkin

Küreselleşen Dünya

58 soru

Soru 1Soru →

15 Haziran 1997 tarihinde İstanbul'da düzenlenen bir zirveyle Türkiye'nin öncülüğünde kurulan; İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya'nın katılımıyla ekonomik ve ticari iş birliğini geliştirmeyi hedefleyen uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişen Sekiz Ülke (D-8)

Cevap

Gelişen Sekiz Ülke (D-8)
Gelişen Sekiz Ülke (D-8), 15 Haziran 1997 tarihinde İstanbul'da düzenlenen bir zirveyle kurulmuştur. Türkiye'nin öncülüğünde hayata geçen bu organizasyon; üye ülkeler arasında ticaret hacmini artırmayı, ekonomik iş birliğini geliştirmeyi ve küresel ekonomideki konumlarını güçlendirmeyi amaçlayan, sekiz gelişmekte olan Müslüman ülkeden oluşan bir kuruluştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluş tarihini ve yerini belirleme
15 Haziran 1997, İstanbul.
Soruda verilen tarih ve mekan bilgisi D-8'in kuruluş zirvesine işaret etmektedir.
2
Kurucu üyeleri ve amacı kontrol etme
Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya; ekonomik iş birliği.
Verilen üye listesi ve ekonomik odaklılık D-8 teşkilatının temel karakteristiğidir.

Anahtar Kavram

Soğuk Savaş sonrası dönemde Türkiye'nin öncülüğünde kurulan uluslararası ekonomik teşkilatlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 2Soru →

Yugoslavya’nın dağılma sürecinde 1992-1995 yılları arasında Balkanlar'da yaşanan ve büyük bir insanlık dramına sahne olan Bosna Savaşı’nı sona erdiren, Bosna-Hersek’in bugünkü siyasi yapısının ve anayasal düzeninin temellerini atan uluslararası antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dayton Antlaşması

Cevap

Bosna Savaşı'nı sona erdiren ve bugünkü Bosna-Hersek devlet yapısını belirleyen antlaşma Dayton Antlaşması'dır.
Dayton Antlaşması, 1995 yılında ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton hava üssünde müzakere edilmiş ve Paris'te resmen imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki entiteden oluşan karmaşık bir devlet yapısı kurulmuş, savaş fiilen sona ermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çatışma bölgesini ve zamanını belirle.
Soru 1992-1995 yılları arasında Balkanlar'da yaşanan Bosna Savaşı'na odaklanmaktadır.
Doğru antlaşmayı bulmak için çatışmanın taraflarını ve tarihini netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki antlaşmaları coğrafi ve siyasi sonuçlarına göre ele.
Dayton Antlaşması, ABD'nin arabuluculuğunda Aliya İzzetbegoviç, Slobodan Milosevic ve Franjo Tudjman arasında imzalanarak savaşı bitirmiştir.
Diğer antlaşmalar Sovyetler Birliği'nin dağılışı veya Avrupa Birliği ile ilgilidir.

Anahtar Kavram

Balkanlar'da barışın tesisi ve Dayton Antlaşması
Soru 3Soru →

Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından NATO, eski Doğu Bloku ülkeleriyle iş birliğini geliştirmek amacıyla 19941994 yılında bir program başlatmıştır. İttifaka üye olmayan devletlerle askeri iş birliğini, barışı koruma operasyonlarını ve savunma yapılarının demokratik kontrolünü güçlendirmeyi hedefleyen bu girişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Barış İçin Ortaklık (Partnership for Peace)

Cevap

Barış İçin Ortaklık (Partnership for Peace)
Barış İçin Ortaklık (Partnership for Peace), 19941994 yılında NATO zirvesinde kabul edilen ve ittifakın eski sosyalist devletlerle (Rusya dahil) ve tarafsız ülkelerle güven artırıcı askeri iş birliği kurmasını sağlayan temel programdır. Bu girişim, küreselleşen dünyada NATO'nun sadece bir savunma paktı değil, aynı zamanda bölgesel güvenliği sağlayan bir istikrar unsuru haline gelmesini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel bağlamı belirlemek
Sorunun 19911991 sonrası (Soğuk Savaş sonrası) NATO'nun dönüşümü ve genişlemesiyle ilgili olduğu tespit edilir.
NATO'nun eski Doğu Bloku ülkeleriyle kurduğu yeni ilişkileri anlamak için bu dönemdeki stratejik değişiklikleri bilmek gerekir.
2
Programın özelliklerini analiz etmek
Askeri iş birliği, demokratik kontrol ve barış operasyonları gibi anahtar kelimelerden yola çıkarak 19941994 tarihli girişimin adı sorgulanır.
NATO, bu program sayesinde Orta ve Doğu Avrupa ülkelerini ittifaka tam üye yapmadan önce bir hazırlık ve entegrasyon süreci başlatmıştır.
3
Doğru seçeneği doğrulamak
Belirtilen özelliklerin 'Barış İçin Ortaklık' (Partnership for Peace - PfP) programına tam olarak uyduğu teyit edilir.
Bu program, Türkiye'nin de aktif destek verdiği ve NATO'nun küresel bir aktör olarak esnekliğini artıran en önemli girişimlerinden biridir.

Anahtar Kavram

NATO'nun Soğuk Savaş sonrası genişleme ve iş birliği stratejileri
Tahmini Süre:50s
Soru 4Soru →

19931993 yılında toplanan Avrupa Konseyi Zirvesi'nde kabul edilen Kopenhag (Copenhagen) Kriterleri, aday ülkelerin Avrupa Birliği'ne tam üye olabilmesi için karşılaması gereken temel standartları belirlemiştir. Bu kriterler; siyasi, ekonomik ve topluluk müktesebatına uyum olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kopenhag Kriterleri'nin 'siyasi kriterler' başlığı altında yer alan gerekliliklerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşleyen bir piyasa ekonomisinin varlığı

Cevap

İşleyen bir piyasa ekonomisinin varlığı
Kopenhag Kriterleri siyasi, ekonomik ve topluluk müktesebatına uyum olmak üzere üç ana grupta toplanır. Siyasi kriterler; demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve azınlıkların korunmasını güvence altına alan kurumların istikrarını kapsar. Seçeneklerde yer alan 'işleyen bir piyasa ekonomisinin varlığı' ise bu sınıflandırmada 'ekonomik kriterler' başlığı altında incelenmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kopenhag Kriterleri'nin üç ana kategorisini (Siyasi, Ekonomik, Müktesebat) belirle.
Siyasi kriterler; demokrasi, hukuk, insan hakları ve azınlıkları kapsar. Ekonomik kriterler ise piyasa ekonomisi ve rekabet gücünü kapsar.
Soru, bu kategoriler arasındaki ayrımı doğru yapmayı gerektirmektedir.
2
Seçenekleri bu kategorilere göre analiz et.
A, B, D ve E seçenekleri 'hak ve hukuk' temelli oldukları için siyasi kriterdir. Piyasa ekonomisi ile ilgili olan seçenek ise ekonomiktir.
Kategorik eleme yöntemi ile doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kopenhag Kriterleri'nin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Kopenhag Kriterleri'nin sadece siyasi değil, aynı zamanda ekonomik şartlar da içerdiğini unutma.
2
Seçeneklerden hangisinin 'serbest piyasa' ve 'ekonomik sistem' ile ilgili olduğuna dikkat et.
3
Piyasa ekonomisi ve AB içindeki rekabet baskısına karşı koyma kapasitesi, kriterlerin ekonomik sütununda yer alır.

Daha Fazla Pratik

Maastricht Kriterleri (ekonomik yakınsama) ile Kopenhag Kriterleri (üyelik şartları) arasındaki farkları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kriterleri 'temel haklar ve özgürlükler' (siyasi) ile 'para ve piyasa düzeni' (ekonomik) olarak iki gruba ayırarak seçenekleri eleyebilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ bölgesinde yer alan stratejik bir yerleşim merkezinde, 19921992 yılında Ermenistan güçleri tarafından sivil halka karşı gerçekleştirilen ve uluslararası kuruluşlarca da kınanan katliam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hocalı Katliamı

Cevap

Hocalı Katliamı
Hocalı Katliamı, 2626 Şubat 19921992 tarihinde Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde Dağlık Karabağ bölgesinde Ermenistan güçleri tarafından sivil Azerbaycan Türklerine karşı gerçekleştirilmiştir. Bu olay, küreselleşen dünyada yaşanan en ağır insan hakları ihlallerinden biri olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki coğrafi konum ve tarih bilgisi belirlenir.
Bölge: Dağlık Karabağ, Tarih: 19921992.
Olayın geçtiği yer ve zamanı tespit etmek, benzer olaylar arasından doğru ayrımı yapmayı sağlar.
2
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası Kafkasya'daki çatışmalar değerlendirilir.
Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Dağlık Karabağ Savaşı öne çıkar.
Küreselleşen Dünya ünitesindeki bölgesel sorunların bağlamını kurmak gerekir.
3
Verilen seçenekler arasında spesifik olarak Dağlık Karabağ'daki sivil katliamı seçilir.
Hocalı Katliamı olduğu tespit edilir.
Diğer seçeneklerdeki olaylar farklı tarihlerde ve coğrafyalarda (Balkanlar, Ortadoğu, Kıbrıs) gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Dağlık Karabağ Sorunu ve Hocalı Katliamı
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan devletler arasında yer alan; sahip olduğu geniş nükleer silah envanterini kendi isteğiyle tasfiye ederek dünyada nükleer silahlardan arınma sürecine öncülük eden ve Semey Nükleer Deneme Sahası'nı kapatan Türk Cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kazakistan

Cevap

Kazakistan, bağımsızlık sonrası dünyanın dördüncü büyük nükleer gücü konumundayken bu silahları kendi rızasıyla tasfiye etmiş ve Semey Nükleer Deneme Sahası'nı kapatmıştır.
Kazakistan, bağımsızlığını ilan ettiği dönemde topraklarında bulunan Sovyet nükleer füzeleri nedeniyle dünyanın dördüncü büyük nükleer gücü sayılmaktaydı. Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev önderliğinde, küresel barışa katkı sağlamak amacıyla bu silahlardan vazgeçilmiş ve nükleer denemelerin yapıldığı Semey (Semipalatinsk) sahası kapatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen anahtar kavramları (nükleer silah tasfiyesi, Semey deneme sahası) analiz etmek.
Bu özelliklerin Sovyet sonrası Türk Cumhuriyetlerinden birine ait olduğu belirlenir.
Sorunun hangi tarihsel bağlamda ve hangi devleti sorduğunu netleştirmek için.
2
SSCB dağıldıktan sonra nükleer mirasın hangi devletlere kaldığını hatırlamak.
Nükleer silahların Rusya, Ukrayna, Belarus ve Kazakistan topraklarında kaldığı tespit edilir.
Seçenekler arasından nükleer kapasiteye sahip olan tek Türk Cumhuriyeti'ni bulmak için.
3
Nursultan Nazarbayev dönemindeki silahsızlanma politikasını doğrulamak.
Kazakistan'ın Semey sahasını kapatarak nükleerden arındığı sonucuna ulaşılır.
Bilginin doğruluğunu teyit ederek kesin cevabı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kazakistan'ın Nükleer Silahsızlanma Politikası

Daha Fazla Pratik

Kazakistan'ın başkentinin isim değişiklikleri ve Nursultan Nazarbayev'in Türk dünyası entegrasyonundaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Küreselleşen dünyada çevresel sorunların sınır tanımaz bir nitelik kazanması, uluslararası alanda ortak tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, atmosferdeki sera gazı yoğunluğunu iklim sistemine zarar vermeyecek seviyelerde tutmayı amaçlayan ve 1997 yılında imzalanan uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kyoto Protokolü

Cevap

Küresel ısınma ve sera gazı salınımıyla mücadele amacıyla 1997'de imzalanan belge Kyoto Protokolü'dür.
Kyoto Protokolü, 1997 yılında Japonya'da kabul edilen ve atmosferdeki sera gazı salınımını sınırlandırarak iklim değişikliğini önlemeyi amaçlayan en önemli uluslararası girişimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen tarih (1997) ve temel amaç (sera gazı azaltımı) kriterlerini belirlemek.
Aranan belgenin küresel bir çevre politikasına yönelik olduğu saptanır.
Kyoto Protokolü, sanayileşmiş ülkelerin emisyon azaltma taahhütlerini içeren ilk bağlayıcı uluslararası belgedir.
2
Seçeneklerdeki diğer uluslararası belgelerin kapsamlarını analiz etmek.
Diğer seçeneklerin siyasi birlik (AB), Soğuk Savaş diplomasisi veya spesifik doğa koruma (sulak alanlar) ile ilgili olduğu görülür.
Çeldiriciler, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi müfredatındaki diğer önemli uluslararası gelişmeleri temsil etmektedir.

Anahtar Kavram

Küreselleşen dünyada çevre sorunları ve iklim değişikliği ile mücadele politikaları.

İpuçları

1
Bu belge sanayileşmiş ülkelerin çevreye verdikleri zararı azaltmalarını hedefler.
2
Adını Japonya'nın bir şehrinden alan bu protokol, 2005 yılında yürürlüğe girmiştir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin bu protokole hangi yılda (2009) taraf olduğunu araştırarak yerel etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 8Soru →

1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmasıyla bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri arasındaki ilişkileri kurumsal bir yapıya kavuşturmak amacıyla 1992 yılında başlatılan ‘Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirveleri’ süreci, aşağıdaki belgelerden hangisinin 2009 yılında imzalanmasıyla ‘Türk Konseyi’ (Türk Devletleri Teşkilatı) adıyla kalıcı bir uluslararası örgüte dönüşmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nahçıvan Anlaşması

Cevap

Türk Konseyi'ni kalıcı bir uluslararası örgüte dönüştüren belge Nahçıvan Anlaşması'dır.
Doğru cevap olan Nahçıvan Anlaşması, 2009 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından imzalanarak Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'ni (Türk Konseyi) kuran belgedir. Bu yapı, 2021 yılında Türk Devletleri Teşkilatı adını almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bağımsızlık sonrası süreci analiz etme
1991'de bağımsız olan Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan) ile Türkiye arasındaki zirveler süreci 1992'de başlamıştır.
Zirveler sürecinin başlangıcı ile kurumsallaşma süreci arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
2
Kurumsallaşma aşamasını belirleme
Zirveler sürecinin bir teşkilata dönüşmesi için hukuki bir dayanak (antlaşma) gerekmektedir.
Uluslararası örgütlerin kuruluşu genellikle imzalanan temel bir kurucu antlaşma ile gerçekleşir.
3
Doğru belgeyi saptama
3 Ekim 2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile Türk Konseyi resmen kurulmuştur.
Nahçıvan Anlaşması, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) günümüzdeki yapısının temelini oluşturan belgedir.

Anahtar Kavram

Türk Dünyası Kurumsallaşması ve Türk Konseyi'nin Kuruluşu

Daha Fazla Pratik

Türk Devletleri Teşkilatı'nın gözlemci üyelerini ve teşkilata bağlı yan kuruluşları (TÜRKSOY, TürkPA) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Soğuk Savaş sonrası dönemde Türkiye'nin dış politika öncelikleri arasında yer alan Orta Asya ve Kafkasya'daki yeni bağımsız devletlerle ilişkileri kurumsallaştırmak, bu ülkelere teknik yardım götürmek ve kalkınma projelerine destek vermek amacıyla 19921992 yılında kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)

Cevap

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), 1992 yılında Dışişleri Bakanlığı bünyesinde kurularak, bağımsızlığını yeni kazanan Türk Cumhuriyetleri başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerle teknik iş birliği ve kalkınma yardımları sürecini yürütmekle görevlendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel bağlamı belirleme
1991'de SSCB'nin dağılmasıyla Orta Asya'da bağımsız Türk Cumhuriyetleri ortaya çıkmıştır.
Soruda verilen 1992 tarihi ve 'yeni bağımsız devletler' ifadesi bu süreci işaret eder.
2
Kuruluş amacını analiz etme
Kalkınma yardımı, teknik destek ve iş birliğini koordine eden yapı TİKA'dır.
Seçenekler arasında teknik yardım ve proje odaklı çalışan kurum TİKA olarak bilinir.

Anahtar Kavram

TİKA'nın kuruluşu ve Türk Dünyası ile ilişkilerdeki rolü

Daha Fazla Pratik

TİKA'nın günümüzde hangi bakanlığa bağlı olduğunu ve son dönemdeki önemli faaliyetlerini incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

19901990'lı yıllarda Yugoslavya'nın dağılma sürecinde yaşanan gelişmelerden biri de Kosova Sorunu'dur. Sırp yönetiminin bölgedeki baskıcı politikalarına karşı Kosova'nın bağımsızlığını kazanması amacıyla kurulan ve silahlı mücadele yürüten direniş örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK)

Cevap

Kosova'nın bağımsızlığı için silahlı mücadele yürüten örgüt Kosova Kurtuluş Ordusu'dur (UÇK).
Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK), 19901990'lı yılların ortasından itibaren Sırp yönetimine karşı Kosova'nın bağımsızlığını kazanması amacıyla silahlı eylemler başlatan ve Kosova Savaşı'nın kaderini tayin eden en önemli direniş gücüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Yugoslavya'nın dağılma sürecindeki etnik çatışmaları ve bu bölgelerde kurulan direniş yapılarını analiz etmek.
Bosna, Hırvatistan, Slovenya ve Kosova gibi bölgelerde her etnik grubun kendi askeri yapılanmasını kurduğu belirlendi.
Soruda hedeflenen bölgeye ait spesifik örgütü diğerlerinden ayırt etmek için gereklidir.
2
Kosova coğrafyasındaki Sırp baskısına karşı öne çıkan temel askeri gücü tanımlamak.
UÇK'nın (Ushtria Çlirimtare e Kosovës) Kosova'nın bağımsızlık mücadelesindeki ana aktör olduğu tespit edildi.
Benzer dönemde faaliyet gösteren diğer Balkan örgütleri arasından doğru olanı seçmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Balkanlarda Dağılma Süreci ve Kosova Sorunu
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 11Soru →

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri'nin ekonomik gelişiminde büyük önem taşıyan ve 'Yüzyılın Enerji Projesi' olarak nitelendirilen, Hazar petrolünü dünya pazarlarına taşıyan nakil hattı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı

Cevap

Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı
Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı, Azerbaycan petrolünün Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan limanına güvenli bir şekilde ulaştırılmasını sağladığı ve bölge ekonomisi için stratejik önem taşıdığı için 'Yüzyılın Projesi' olarak nitelendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen enerji kaynağının türünü belirleme
Soru doğrudan 'petrol' nakil hattını sormaktadır.
Seçeneklerdeki doğal gaz hatlarını eleyerek doğru sonuca ulaşmak için kritiktir.
2
Projenin kapsamını ve 'Yüzyılın Projesi' nitelemesini değerlendirme
Hazar bölgesinden başlayıp Ceyhan limanına ulaşan stratejik hat belirlenir.
Azerbaycan ve Türkiye arasındaki en büyük enerji iş birliğini tanımlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hazar Enerji Kaynakları ve Enerji Diplomasisi
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

19961996 yılında Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından bölgesel bir güvenlik iş birliği olarak temelleri atılan "Şanghay Beşlisi", 20012001 yılında aşağıdaki devletlerden hangisinin katılımıyla "Şanghay İşbirliği Örgütü" (ŞİÖ) adını almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özbekistan

Cevap

Özbekistan'ın katılımıyla örgüt güncel adını almıştır.
Şanghay Beşlisi, 19961996 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'ın sınır güvenliğini sağlamak amacıyla kurulmuştur. 20012001 yılında Özbekistan'ın bu yapıya asil üye olarak dahil olmasıyla örgütün adı Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) olarak değiştirilmiştir. Özbekistan'ın katılımı örgütü sadece bir sınır güvenliği forumu olmaktan çıkarıp kapsamlı bir siyasi ve ekonomik iş birliği teşkilatına dönüştürmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütün kuruluş aşamasını değerlendir.
19961996 yılında beş ülkenin (Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan) katılımıyla Şanghay Beşlisi kurulmuştur.
Örgütün temel yapısını ve ilk üyelerini belirlemek için gereklidir.
2
Genişleme sürecindeki kritik yılı analiz et.
20012001 yılında Özbekistan'ın katılımı gerçekleşmiştir.
İsim değişikliğine neden olan spesifik olayı tespit etmek için gereklidir.
3
Örgütün yeni adını teyit et.
Özbekistan'ın üyeliğiyle yapı "Şanghay İşbirliği Örgütü"ne dönüşmüştür.
Soruda istenen kurumsal kimlik değişimini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) Kuruluş Süreci ve Genişlemesi

Daha Fazla Pratik

Şanghay İşbirliği Örgütü'nün temel amaçlarını (terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılıkla mücadele) ve son yıllarda örgüte katılan Hindistan ve Pakistan gibi yeni üyeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

2010 yılında Tunus'ta 'Yasemin Devrimi' olarak adlandırılan süreçle başlayan, kısa sürede Mısır, Libya, Yemen ve Suriye'ye yayılarak bölgedeki siyasi dengeleri derinden sarsan 'Arap Baharı' dalgasının ilk durağı olan Tunus'ta, halk hareketleri sonucunda görevinden ayrılmak zorunda kalan lider aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zeynel Abidin Bin Ali

Cevap

Tunus'ta Yasemin Devrimi sonucunda görevinden ayrılan lider Zeynel Abidin Bin Ali'dir.
Arap Baharı, 2010 yılının sonlarında Tunus'ta Muhammed Buazizi adlı gencin kendini yakmasıyla fitili ateşlenen ve 'Yasemin Devrimi' olarak bilinen halk hareketiyle başlamıştır. Bu süreçte Tunus'u 23 yıldır yöneten Zeynel Abidin Bin Ali, protestoların şiddetlenmesi üzerine 14 Ocak 2011'de ülkeyi terk ederek Suudi Arabistan'a kaçmak zorunda kalmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın başlangıç noktası ve adlandırılması tespit edilir.
Arap Baharı'nın 2010 yılında Tunus'ta 'Yasemin Devrimi' ile başladığı belirlenir.
Soru kökündeki 'Tunus' ve 'Yasemin Devrimi' ifadeleri doğru tarihsel bağlamı kurmak için anahtar kelimelerdir.
2
Tunus'un o dönemdeki siyasi lideri hatırlanır.
Tunus'un 1987-2011 yılları arasındaki liderinin Zeynel Abidin Bin Ali olduğu tespit edilir.
Halk hareketleri sonucunda devrilen ilk Arap liderin kim olduğunu bulmak için gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki liderlerin hangi ülkelerle ilişkili olduğu kontrol edilerek eleme yapılır.
Mübarek (Mısır), Kaddafi (Libya), Salih (Yemen) ve Esad (Suriye) olarak eşleştirilir.
Yanlış seçeneklerin elenmesi ve cevabın doğruluğunun teyit edilmesi için gereklidir.

Anahtar Kavram

Arap Baharı ve Orta Doğu'daki Rejim Değişiklikleri

İpuçları

1
Bu lider, 2010 yılında kendini yakan Muhammed Buazizi olayından sonra başlayan protestolarla karşılaşmıştır.
2
Söz konusu olaylar 'Yasemin Devrimi' olarak adlandırılır ve Arap Baharı'nın başlangıç noktasıdır.
3
Cevap, Tunus'un 1987'de iktidara gelen ve 2011'de ülkeden kaçan lideri Zeynel Abidin Bin Ali'dir.

Daha Fazla Pratik

Arap Baharı'nın diğer ülkelerdeki etkilerini ve bölgedeki sınır değişikliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru →

19641964'te temelleri atılan Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği (RCD) mirası üzerine 19851985'te yeniden inşa edilen; Soğuk Savaş sonrası dönemde jeopolitik boşluğu doldurmak ve bölgesel kalkınmayı hızlandırmak amacıyla 19921992 yılında Tahran'da gerçekleşen toplantıyla Orta Asya ve Kafkasya'ya doğru genişleyen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teşkilat bünyesindeki tüm üye devletler, aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) da asil üyesi konumundadır.

Cevap

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) bünyesindeki tüm üyelerin aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı'na (TDT) üye olduğu bilgisi yanlıştır; zira EİT İran, Pakistan ve Afganistan gibi Türk devletleri dışındaki ülkeleri de kapsamaktadır.
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT), geniş bir coğrafyada ekonomik kalkınmayı hedefler ve üyeleri arasında İran, Pakistan, Afganistan ve Tacikistan gibi Türk devletleri arasında yer almayan ülkeler bulunur. Buna karşılık Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), sadece bağımsız Türk devletlerini (ve gözlemci olarak Macaristan, KKTC ve Türkmenistan'ı) kapsamaktadır. Dolayısıyla tüm EİT üyelerinin TDT üyesi olması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
EİT'nin tarihsel kökenini analiz etme.
EİT'nin temelleri 19641964'te kurulan RCD'ye dayanır ve kurucuları Türkiye, İran, Pakistan'dır.
Teşkilatın gelişim evrelerini ve kurucu iradesini anlamak için gereklidir.
2
19921992 genişleme sürecini değerlendirme.
19921992 Tahran Zirvesi ile Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Afganistan üyeliğe kabul edilmiştir.
Teşkilatın bölgesel bir güç haline gelme aşamasını belirlemek için kritiktir.
3
EİT üyeleri ile diğer bölgesel örgütlerin (TDT) üye yapısını karşılaştırma.
EİT'de 1010 üye bulunurken, TDT sadece Türk devletlerinden oluşur. İran, Pakistan ve Afganistan EİT üyesidir ancak TDT üyesi değildir.
Üye ülkelerin siyasi ve etnik yapılarına dayalı örgüt farklılıklarını tespit etmek soruyu çözer.

Anahtar Kavram

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve Bölgesel İş Birlikleri

İpuçları

1
EİT'nin kurucu üçlüsüne ve bu ülkelerin Türk olup olmadığına odaklanın.
2
Örgütün içinde Pakistan ve İran gibi ülkelerin bulunması, üye yapısının sadece Türk devletlerinden oluşmadığını gösterir.
3
Türk Devletleri Teşkilatı ile EİT arasındaki en büyük fark üye kapsamıdır; EİT ekonomik coğrafya temellidir.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi diğer bölgesel yapıların üye profillerini de inceleyin.

Alternatif Yöntem

Üye listesini hızlıca tarayın: Pakistan, İran ve Afganistan'ın varlığı, 'tüm üyeler Türk Devletleri Teşkilatı üyesidir' yargısını doğrudan çürütür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

8 Aralık 1991 tarihinde Rusya, Ukrayna ve Beyaz Rusya arasında imzalanan Minsk Anlaşması ile temelleri atılan; 21 Aralık 1991'de ise Alma-Ata Protokolü ile diğer cumhuriyetlerin de katılımıyla genişleyerek SSCB'nin yerini alan siyasi yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bağımsız Devletler Topluluğu

Cevap

Bağımsız Devletler Topluluğu
Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından üye cumhuriyetler arasında siyasi, ekonomik ve askeri iş birliğini sürdürmek amacıyla kurulmuştur. Minsk Anlaşması ve sonrasındaki Alma-Ata Protokolü bu oluşumun temel belgeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
SSCB'nin dağılma sürecindeki diplomatik adımları değerlendirmek.
1991 yılı sonundaki Minsk ve Alma-Ata süreçlerinin tespiti.
Soruda verilen tarih ve protokoller kuruluş aşamasını işaret eder.
2
Bu protokoller sonucunda kurulan teşkilatı belirlemek.
Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) sonucuna ulaşılması.
BDT, Sovyet sonrası dönemde devletler arası koordinasyon mekanizması olarak tasarlanmıştır.

Anahtar Kavram

Sovyetler Birliği'nin Dağılması ve BDT'nin Kuruluşu
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 16Soru →

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmasından sonra bağımsızlığına kavuşan Türk Cumhuriyetleri ve Türk toplulukları arasındaki kültürel bağları güçlendirmek amacıyla; 1993 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye'nin katılımıyla kurulan ve günümüzde 'Türk Dünyasının UNESCO'su' olarak adlandırılan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY)

Cevap

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY)
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), 12 Temmuz 1993 tarihinde imzalanan anlaşma ile kurulmuştur. Amacı Türk dillerini konuşan ülkeler arasında kültür ve sanat alanında iş birliği sağlamak olduğundan UNESCO ile benzer bir misyon üstlenmiştir ve bu nedenle 'Türk Dünyasının UNESCO'su' olarak anılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluş amacını analiz etme
Soruda belirtilen kuruluşun temel amacı kültürel bağları güçlendirmek ve ortak Türk kültürünü tanıtmaktır.
Türk dünyasındaki farklı kurumlar (TİKA, TÜRKSOY, TDT) farklı uzmanlık alanlarına sahiptir.
2
Kuruluş yılını ve unvanı kontrol etme
1993 yılı ve 'Türk Dünyasının UNESCO'su' ifadesi TÜRKSOY'u işaret etmektedir.
TİKA 1992'de, TÜRKSOY ise 1993'te kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Uluslararası Türk Teşkilatları ve Görevleri

Daha Fazla Pratik

Diğer Türk dünyası kuruluşlarının (TİKA, Türk Konseyi) kuruluş tarihleri ve merkezlerini karşılaştıran bir tablo oluşturun.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılma sürecinde; 8 Aralık 1991 tarihinde Rusya, Ukrayna ve Beyaz Rusya arasında imzalanan Belaveja Antlaşması ile temeli atılan oluşumun, 21 Aralık 1991'de Gürcistan ve Baltık Cumhuriyetleri dışındaki diğer cumhuriyetlerin de katılımıyla genişleyerek resmîyet kazandığı belge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alma-Ata Protokolü

Cevap

Bağımsız Devletler Topluluğu'nun resmen kurulmasını ve genişlemesini sağlayan belge Alma-Ata Protokolü'dür.
Alma-Ata Protokolü, 21 Aralık 1991'de Kazakistan'ın o dönemki başkenti Alma-Ata'da; Azerbaycan, Ermenistan, Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Ukrayna'nın katılımıyla imzalanmıştır. Bu protokol, SSCB'nin resmen sona erdiğini ve BDT'nin bu 11 devlet arasında kurulduğunu teyit eden asıl belgedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel süreci analiz etme
1991 yılındaki SSCB'nin dağılma süreci ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) kuruluş aşamaları belirlendi.
Soruda istenen belgenin zaman dilimini ve bağlamını doğru saptamak gerekir.
2
Belgeler arası ayrım yapma
Belaveja Antlaşması'nın ilk çekirdek kadro (3 devlet), Alma-Ata Protokolü'nün ise geniş katılım (11 devlet) olduğu saptandı.
BDT'nin kuruluşundaki iki önemli aşamayı karıştırmamak, doğru cevaba ulaşmak için kritiktir.
3
Sonuç belgesini belirleme
21 Aralık 1991 tarihli genişleme ve resmî kuruluş belgesinin Alma-Ata Protokolü olduğu sonucuna varıldı.
Soruda vurgulanan 'genişleyerek resmîyet kazandığı' ifadesi bu protokolü işaret etmektedir.

Anahtar Kavram

Bağımsız Devletler Topluluğu'nun Kuruluş Süreci
Soru 18Soru →

Türk dili konuşan halklar arasındaki kültürel bağları güçlendirmek amacıyla 1993 yılında kurulan ve faaliyetlerinden dolayı 'Türk Dünyasının UNESCO'su' olarak adlandırılan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TÜRKSOY

Cevap

Türk Dünyasının UNESCO'su olarak nitelendirilen kuruluş TÜRKSOY'dur.
TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı), 1993 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan'ın katılımıyla kurulmuştur. Türk dünyasının ortak kültür mirasını korumak ve tanıtmak amacıyla yaptığı geniş çaplı çalışmalar nedeniyle uluslararası alanda 'Türk Dünyasının UNESCO'su' olarak tanımlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen '1993 yılı' ve 'Türk Dünyasının UNESCO'su' anahtar ifadeleri analiz edilir.
Kültürel alanda faaliyet gösteren ve Türk dünyasını kapsayan bir kuruluş arandığı tespit edilir.
Bu ifadeler TÜRKSOY'un karakteristik tanımlarıdır.
2
Seçeneklerdeki kuruluşların görev alanları ve kuruluş yılları karşılaştırılır.
TÜRKSOY'un kültürel iş birliği misyonuyla tam uyumlu olduğu, diğerlerinin ise ekonomik veya siyasi ağırlıklı olduğu görülür.
Doğru kuruluşu diğerlerinden ayırt etmek için misyon farklılıkları değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Küreselleşen Dünya Sürecinde Türk Dünyası Teşkilatları
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru →

1992-1995 yılları arasında Balkanlar'da süregelen şiddetli çatışmaları ve Bosna Savaşı'nı resmen sona erdiren; bölgede barışı tesis ederek bağımsız bir Bosna-Hersek devletinin anayasal ve siyasi çerçevesini belirleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dayton Antlaşması

Cevap

Dayton Antlaşması
Dayton Antlaşması, 1995 yılında Aliya İzzetbegoviç, Slobodan Miloseviç ve Franjo Tudman tarafından imzalanarak Bosna Savaşı'nı resmen bitirmiştir. Bu antlaşma ile Bosna-Hersek toprak bütünlüğü korunmuş ancak ülke Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki entiteye bölünerek karmaşık bir siyasi yapıya kavuşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen zaman aralığını ve coğrafi bölgeyi analiz etme
1992-1995 yılları arası ve Balkanlar (Bosna Savaşı) odak noktası olarak belirlendi.
Sorunun hangi tarihsel olayla ilgili olduğunu saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Belirtilen savaşı sona erdiren diplomatik girişimleri ve antlaşmaları değerlendirme
ABD liderliğindeki görüşmeler sonucunda 1995'te imzalanan Dayton Antlaşması'nın savaşı bitirdiği belirlendi.
Balkanlar'daki farklı çatışmaları (Kosova, Makedonya vb.) sona erdiren diğer belgeleri elemek için gereklidir.
3
Doğru seçeneği teyit etme
Bosna-Hersek'in bugünkü federal yapısını kuran belgenin Dayton Antlaşması olduğu sonucuna varıldı.
Antlaşmanın içeriği ve sonuçları sorudaki tanımla tam olarak örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Dayton Antlaşması ve Balkan Barış Süreci
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 20Soru →

1990’lı yıllarda Yugoslavya’nın parçalanma sürecinde patlak veren Bosna Savaşı’nda halkına liderlik eden, sergilediği entelektüel ve siyasi duruşu nedeniyle "Bilge Kral" lakabıyla tanınan Bosna-Hersek’in ilk cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alija Izetbegović

Cevap

Alija Izetbegović
Alija Izetbegović, Bosna Savaşı sırasında Boşnak halkının bağımsızlık mücadelesini yönetmiş, entelektüel kişiliği ve kaleme aldığı eserler sayesinde "Bilge Kral" lakabıyla tarihe geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yugoslavya'nın dağılma sürecini ve Bosna-Hersek'in bağımsızlık mücadelesini belirleme
1992-1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı'nın bağımsızlık odaklı bir süreç olduğu anlaşılır.
Süreçteki kilit ismin hangi devlet çatısı altında görev yaptığını saptamak için gereklidir.
2
"Bilge Kral" lakabıyla özdeşleşen tarihsel figürü saptama
Hem bir hukukçu ve düşünür olması hem de savaş sırasındaki liderliğiyle bu unvanın Alija Izetbegović'e ait olduğu belirlenir.
Liderin unvanı en belirleyici ayırt edici özelliktir.

Anahtar Kavram

Bosna Savaşı ve Alija Izetbegović
Tahmini Süre:30s
Sayfa 1 / 3Sonraki