İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

422 soru

Çin egemenliğinde geçen yaklaşık $50$ yıllık "Esaret Devri"nin (Matem Yılları) ardından, Kutluk Kağan'ın başlattığı bağımsızlık mücadelesi sonucunda kurulan II. Göktürk Devleti'nin Türk siyasi tarihi içindeki stratejik dönüşümü dikkate alındığında, bu devletin yapılanma süreci ve politikaları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Kutluk Kağan, dağılmış Türk boylarını bir araya getirerek devlet birliğini sağladığı için "İlteriş" (İli derleyen) unvanını almıştır.

Devletin kuruluşu, Orta Asya'daki Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucunda gerçekleşmiş ve Aşina soyunun liderliği bu yolla pekişmiştir.

Vezir Tonyukuk, devletin Çin karşısında asimile olmasını engellemek amacıyla yerleşik hayata geçilmesine ve şehirlerin surlarla çevrilmesine karşı çıkmıştır.

Orhun Yazıtları (Köktürk Kitabeleri), bu devlet döneminde dikilerek Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri olarak milli hafızaya kazandırılmıştır.

II. Göktürk Devleti'nin bağımsızlık süreci, Türk tarihinde sistemli bir milli istiklal mücadelesi karakteri taşıyan ilk başarılı harekettir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin kuruluşu, Orta Asya'daki Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucunda gerçekleşmiş ve Aşina soyunun liderliği bu yolla pekişmiştir.

Cevap

Devletin kuruluşu, Avar (Juan-Juan) hakanlığına karşı yapılan bir isyanın sonucu değil, Çin (Tang Hanedanı) esaretine karşı yürütülen bir bağımsızlık savaşı sonucunda gerçekleşmiştir.

Avar hakanlığına karşı isyan ederek bağımsızlık kazanan devlet I. Göktürk Devleti'dir (Bumin Kağan dönemi). II. Göktürk Devleti ise yaklaşık

50

yıllık Çin esaretinden sonra, Çin'e karşı verilen bir bağımsızlık mücadelesiyle Kutluk Kağan önderliğinde kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Dönem analizi yapılması

Soruda bahsedilen devlet

682

yılında kurulan II. Göktürk (Kutluk) Devleti'dir.

II. Göktürk Devleti,

630

681

yılları arasındaki Çin esaretinden sonra kurulmuştur.

Kuruluş dinamiklerinin karşılaştırılması

I. Göktürk Devleti (

552

) Avarlara karşı; II. Göktürk Devleti (

682

) ise Çin'e karşı kurulmuştur.

Yanlış seçeneği belirlemek için iki devletin kurucu düşmanlarını ayırt etmek gerekir.

Siyasi figürlerin ve kavramların kontrolü

İlteriş unvanı ve Vezir Tonyukuk'un etkisi II. Göktürk dönemine aittir.

Bu kavramlar devletin restorasyon sürecindeki temel unsurlardır.

Anahtar Kavram

II. Göktürk Devleti'nin Kuruluş Dinamikleri ve I. Göktürk Devleti ile Farkları

İpuçları

I. ve II. Göktürk devletlerinin hangi dış güçlere karşı mücadele ederek kurulduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Vezir Tonyukuk'un Türk tarihindeki 'Bismarck' olarak anılmasının nedenlerini ve Orhun Yazıtları'ndaki siyasi öğütleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 422Soru →

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han, Orta Asya'da birbirinden bağımsız hareket eden $26$ Türk boyunu tek bir siyasi çatı altında toplamış ve bu toplulukları $10$ 'lu sistem esasına göre yeniden teşkilatlandırmıştır. Bu düzenleme ile boy beylerinin kendi boyları üzerindeki geleneksel askeri komuta yetkileri, doğrudan hükümdara bağlı hiyerarşik bir yapıya devredilmiştir.

Mete Han'ın bu askeri ve idari reformla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Boyların iç işlerindeki özerkliğini tamamen kaldırarak yerleşik eyalet sistemine geçmek

Boy beylerinin yerel askeri nüfuzunu kırmak ve devletin merkezi otoritesini güçlendirmek

Kut anlayışını yönetimden dışlayarak taht kavgalarını halkın seçimiyle sonlandırmak

Yerleşik hayata geçişi hızlandırmak amacıyla boyları tarım bölgelerine iskan etmek

Gök Tanrı inancının yerine Maniheizm'i benimseyerek toplumsal birliği sağlamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boy beylerinin yerel askeri nüfuzunu kırmak ve devletin merkezi otoritesini güçlendirmek

Cevap

Mete Han'ın onlu sistem ve boyları birleştirme politikası, boy beylerinin yerel otoritesini merkezi idareye bağlayarak devletin merkezi gücünü artırmayı hedeflemiştir.

Doğru yanıt olan boy beylerinin nüfuzunu kırmak ifadesi, Mete Han'ın onlu sistemle yaptığı reformun asıl siyasi amacını açıklar. Geleneksel Türk yapısında boy beyleri kendi birliklerini bağımsızca yönetirken, Mete Han bu birlikleri onluk, yüzlük, binlik tümenlere bölerek beyleri merkeze bağlı birer komutan haline getirmiş, böylece feodal eğilimleri bastırıp merkezi otoriteyi sağlamlaştırmıştır.

Adım Adım Çözüm

Mete Han'ın faaliyetini analiz etme

Bağımsız

26

boyun birleştirilmesi ve

10

'lu sistemin uygulanması.

Bu hamlelerin askeri olduğu kadar idari bir dönüşüm olduğunu anlamak gerekir.

Boy beylerinin konumundaki değişimi inceleme

Geleneksel boy liderliğinden merkezi ordunun birer subayı haline gelmeleri.

Onlu sistem, boy aidiyeti yerine liyakat ve hiyerarşiyi ön plana çıkarır.

Siyasi sonucu belirleme

Boy beylerinin bağımsız hareket kabiliyetinin kısıtlanması ve merkeze bağlılığın artması.

Merkezi otorite, boyların kendi başlarına buyruk hareket etmesini engelleyerek devletin ömrünü uzatır.

Anahtar Kavram

Asya Hun Devleti'nde Merkezi Otorite ve Devlet Teşkilatlanması

İpuçları

Geleneksel Türk boy yapısında boy beylerinin gücü devletin birliğini nasıl etkileyebilir?

Daha Fazla Pratik

Mete Han'ın Çin'i vergiye bağlayıp oraya yerleşmemesinin nedenini, bu sorudaki merkeziyetçilik anlayışıyla kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 22 / 22

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik