Examkin

Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 soru

Soru 481Soru →

Milli Mücadele Dönemi'nde, Batı Cephesi'ndeki direnişin daha sistemli bir hale getirilmesi amacıyla Kuva-yı Milliye birlikleri yerine TBMM'ye bağlı düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir. Bu kararın alınmasındaki en temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askeri faaliyetlerde emir-komuta birliğini ve disiplini sağlamak

Cevap

Askeri faaliyetlerde emir-komuta birliğini ve disiplini sağlamak
Doğru yanıt olan seçenek, düzenli ordunun kurulmasının en temel sebebini açıklar. Kuva-yı Milliye birlikleri bölgesel olarak başarılı olsalar da, Yunan ordusu gibi modern ve disiplinli bir güce karşı tek başlarına kesin sonuç alamıyorlardı. TBMM, tüm birlikleri kendi kontrolü altına alarak 'tek merkezden yönetim' (emir-komuta birliği) ve askeri ciddiyeti (disiplin) sağlamayı amaçlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuva-yı Milliye'nin dezavantajlarını analiz etme
Bölgesel olmaları, merkezi otoriteye tam bağlı olmamaları ve disiplin sorunları yaşandığı belirlenir.
Neden bir değişime ihtiyaç duyulduğunu anlamak için mevcut yapının eksiklikleri tespit edilmelidir.
2
TBMM'nin hedeflerini değerlendirme
Kesin zafer için merkezi bir otorite altında toplanmış, disiplinli bir askeri güce ihtiyaç olduğu sonucuna varılır.
Savaşın tek bir merkezden yönetilmesi, kaynakların verimli kullanımını sağlar.
3
Düzenli ordunun temel özelliğini seçme
Emir-komuta birliği ve disiplin en ayırt edici özellik olarak belirlenir.
Düzenli ordunun başarısı, sistemli ve hiyerarşik yapısından kaynaklanır.

Anahtar Kavram

Düzenli Ordunun Kurulma Gerekçeleri

İpuçları

1
Kuva-yı Milliye birliklerinin neden tek başlarına Yunan ilerleyişini durduramadığını ve her birinin ayrı bir lider tarafından yönetildiğini hatırlayın.
2
Bir ordunun başarılı olması için tüm askerlerin aynı merkezden gelen emirlere uyması (hiyerarşi) ve kurallar çerçevesinde hareket etmesi gerekir.
3
Düzenli ordunun en büyük avantajı, TBMM'nin otoritesini askeri alanda da hissettiren merkezi yapısı ve disiplinli organizasyonudur.

Daha Fazla Pratik

Düzenli ordunun kazandığı ilk askeri başarı olan I. İnönü Savaşı'nın uluslararası sonuçlarını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 482Soru →

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi'nde yürütülen direnişin organizasyonu, mücadele edilen güçler ve cephenin kapanış süreciyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güney Cephesi'ndeki silahlı mücadele, Batı Cephesi'ndeki I.I. İnönü Zaferi'nden sonra imzalanan Moskova Antlaşması ile tescil edilerek tüm işgalcilerin bölgeyi terk etmesiyle sonuçlanmıştır.

Cevap

Güney Cephesi'ndeki mücadelenin Moskova Antlaşması ile sona erdiğini belirten ifade yanlıştır; zira bu cephe 19211921 Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.
Güney Cephesi'ndeki mücadeleyi resmen sona erdiren diplomatik belge, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa ile imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması'dır. Moskova Antlaşması ise I.I. İnönü Zaferi'nden sonra Sovyet Rusya ile imzalanmış olup güneydeki sınırlarla doğrudan ilgili değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Güney Cephesi'nin askeri yapısını analiz et.
Direnişin düzenli ordu tarafından değil, sivil milis güçler (Kuva-yi Milliye) tarafından yürütüldüğü saptandı.
Batı ve Doğu cephelerindeki askeri organizasyondan temel fark budur.
2
İşgalci güçlerin ve yerel kahramanların doğruluğunu kontrol et.
Maraş'ta Sütçü İmam, Antep'te Şahin Bey, Urfa'da Ali Saip Bey isimlerinin ve Fransız/Ermeni ittifakının doğru olduğu teyit edildi.
Milli Mücadele'nin güney ayağındaki sembol isimler ve rakip güçler bunlardır.
3
Cephenin kapanış sürecini ve ilgili antlaşmaları değerlendir.
Güney Cephesi'nin 2020 Ekim 19211921 Ankara Antlaşması ile kapandığı, Moskova Antlaşması'nın ise Sovyet Rusya ile imzalanan bir dostluk antlaşması olduğu belirlendi.
Antlaşmaların kronolojisi ve tarafları, KPSS'de en çok karıştırılan ve ayırt edici olan kısımdır.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin Kuva-yi Milliye karakteri ve Ankara Antlaşması (19211921) ile kapanması.

İpuçları

1
Güney Cephesi'nde Fransızlar ile mücadele edildiğini ve bu mücadelenin diplomatik bir belge ile bittiğini hatırlayın.
2
İşgalci devletlerden biri olan Fransa ile hangi büyük zaferden sonra masaya oturulduğuna odaklanın.
3
Güney Cephesi'ni kapatan antlaşma 19211921 yılında imzalanan Ankara Antlaşması'dır; Moskova Antlaşması ise Sovyetler Birliği ile yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Ankara Antlaşması'nın Misak-ı Milli'den verilen ikinci taviz olan Hatay üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 483Soru →

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sırasında yaşanan gelişmeler aşağıda özetlenmiştir:

TarihAlanGelişme / Karar
15−2115-21 Temmuz 19211921EğitimAnkara'da Maarif Kongresi'nin toplanması
2525 Temmuz 19211921AskeriTürk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi
55 Ağustos 19211921SiyasiMustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisinin verilmesi

Ordunun geri çekilmesiyle oluşan buhranlı atmosferde, meclis içerisindeki muhalif grubun Mustafa Kemal Paşa'nın geniş yetkilerle (yasama ve yürütme) donatılmasına destek verdiği görülmektedir.

Buna göre, muhalif grubun Başkomutanlık yetkisinin devrine 'olumlu' yaklaşmasının temel siyasi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mustafa Kemal Paşa'yı cepheye göndererek Ankara'daki siyasi etkisini zayıflatmak ve olası bir başarısızlığın sorumluluğunu doğrudan ona yüklemek

Cevap

Meclis içi muhalefetin Başkomutanlık yasasına destek vermesinin temel nedeni, Mustafa Kemal Paşa'yı cepheye göndererek siyaseten zayıflatmak ve askeri başarısızlık riskinde sorumluluğu ona yıkmaktır.
Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti sonrası Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik eleştiriler artmış, muhalif grup onu hem aktif siyasetten uzaklaştırmak (cepheye göndererek) hem de olası bir yeni mağlubiyette tek sorumlu ilan ederek siyasi kariyerini bitirmek amacıyla Başkomutanlık teklifine destek vermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonuçlarını analiz et.
Ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesiyle büyük bir moral bozukluğu ve siyasi kriz oluştuğu saptanır.
Tartışmaların hangi zeminde yürüdüğünü anlamak için askeri durum bilinmelidir.
2
Başkomutanlık teklifi üzerindeki meclis içi kutuplaşmayı değerlendir.
Hem Mustafa Kemal'i sevenlerin hem de muhaliflerin teklife 'evet' dediği görülür.
Farklı grupların aynı kararda birleşmesinin nedenlerini ayrıştırmak gerekir.
3
Muhaliflerin siyasi stratejisini tespit et.
Geniş yetkilerin beraberinde büyük sorumluluk getirdiği ve başarısızlık halinde Mustafa Kemal'in tasfiye edilebileceği düşüncesi bulunur.
4. seviye bir soru için 'niçin' sorusunun siyasi derinliği çözülmelidir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Kanunu ve Siyasi Sonuçları

İpuçları

1
Siyasette bazen rakiplerinizi, onları çok zor bir sorumluluk altına sokarak alt etmeye çalışırsınız.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın ordunun başına geçmesini isteyenler sadece onun destekçileri değil, aynı zamanda en sert muhalifleriydi.
3
Muhaliflerin mantığı şuydu: 'Eğer başarılı olursa vatan kurtulur, başarısız olursa Mustafa Kemal'den kurtuluruz.'

Daha Fazla Pratik

Başkomutanlık yetkisinin süreli verilmesi ile Milli Egemenlik ilkesi arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 484Soru →

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Türk Kurtuluş Savaşı'ndaki yeri ve sonuçları analiz edildiğinde; askeri doktrin, uluslararası hukuk ve siyasi liderlik otoritesi arasındaki ilişkiyi en iyi açıklayan değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "Sathı müdafaa" stratejisinin başarıya ulaşmasıyla Türk ordusu yüzyıllardır süren savunma psikolojisinden taarruz hazırlığı evresine geçmiş; bu başarının diplomatik ayağını oluşturan Kars ve Ankara antlaşmaları TBMM’nin meşruiyetini perçinlerken, Mustafa Kemal Paşa'ya verilen Gazi ve Mareşal unvanları askeri zaferin siyasi otorite tarafından en üst düzeyde tescili olmuştur.

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi sonucunda uygulanan yeni askeri doktrin (sathı müdafaa) zaferi getirmiş, bu zafer Kars ve Ankara Antlaşmaları gibi diplomatik başarılarla taçlandırılmış ve Mustafa Kemal Paşa'ya verilen unvanlarla liderlik pekişmiştir.
Doğru değerlendirme, muharebenin sadece bir meydan savaşı değil; askeri stratejideki köklü değişim (hattı müdafaadan sathı müdafaaya), diplomatik arenada Batılı bir gücün (Fransa) TBMM'yi tanıması ve iç siyasette liderliğin tescili (Gazi ve Mareşal unvanları) gibi unsurları birleştiren ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri stratejiyi analiz et.
"Sathı müdafaa" anlayışı ile Türk ordusu savunmadan taarruz evresine geçişin eşiğine gelmiştir.
Savaşın kazanılması, 16831683 II. Viyana kuşatmasından beri süren savunma sürecini bitirmiştir.
2
Diplomatik sonuçları değerlendir.
Kars Antlaşması ile Doğu, Ankara Antlaşması ile Güney sınırı (Fransızlarla) güvence altına alınmıştır.
Askeri başarılar, masada diplomatik tanınırlığa ve sınırların netleşmesine dönüşmüştür.
3
Siyasi liderlik boyutunu incele.
TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya "Gazi" unvanı ve "Mareşal" rütbesi vermiştir.
Bu durum meclisin orduya ve liderine olan güvenini, dolayısıyla iç siyasi otoriteyi pekiştirmiştir.

Anahtar Kavram

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Askeri ve Siyasi Çok Yönlü Etkileri

İpuçları

1
Sakarya Savaşı'ndan sonra Mustafa Kemal Paşa'ya verilen rütbe ve unvanları hatırlayın.
2
Güney cephesini kapatan ve ilk kez bir İtilaf devletinin bizi tanımasını sağlayan antlaşmayı düşünün.
3
Savaşın son savunma savaşı olduğunu ve bu zaferin Büyük Taarruz için bir hazırlık evresi başlattığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Ankara Antlaşması'ndaki Hatay maddesini ve bunun Misak-ı Milli açısından önemini detaylıca inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 485Soru →

I.I. İnönü Muharebesi'nin kazanılması, yeni kurulan düzenli ordunun ilk askeri başarısı olmasının yanı sıra hem iç hem de dış siyasette kritik gelişmelere zemin hazırlamıştır. Bu doğrultuda, aşağıdakilerden hangisi I.I. İnönü Zaferi’nin ardından yaşanan ve TBMM Hükümeti’nin varlığının İtilaf Devletleri tarafından hukuken ilk kez tanınmasını sağlayan uluslararası gelişmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri tarafından Londra Konferansı'na davet edilme

Cevap

İtilaf Devletleri tarafından Londra Konferansı'na davet edilme seçeneği doğru cevaptır; çünkü bu olay TBMM'nin İtilaf Devletleri karşısında hukuken ilk kez tanınmasını simgeler.
İtilaf Devletleri'nin Londra Konferansı'na TBMM Hükümeti'ni davet etmesi, TBMM'nin varlığının bu devletlerce hukuken ilk kez kabul edilmesi anlamına gelir. Bu olay, askeri zaferin diplomatik alandaki en önemli dış siyasi meyvesidir.

Adım Adım Çözüm

1
I.I. İnönü Savaşı sonuçlarını TALI˙MTALİM kısaltmasıyla listeleyelim.
Teşkilat-ı Esasiye (19211921 Anayasası), Afgan Dostluk Antlaşması, Londra Konferansı, İstiklal Marşı'nın Kabulü, Moskova Antlaşması.
Savaşın hem iç (ulusal) hem dış (uluslararası) etkilerini belirlemek için bu şifre kullanılır.
2
Sonuçları ulusal (iç) ve uluslararası (dış) olarak sınıflandıralım.
İç: Teşkilat-ı Esasiye, İstiklal Marşı. Dış: Londra Konferansı, Afgan Dostluk Antlaşması, Moskova Antlaşması.
Soruda 'uluslararası' ve 'hukuki tanınma' vurgusu yapıldığı için ayrım şarttır.
3
İtilaf Devletleri ile olan diplomatik ilişkiyi değerlendirelim.
İtilaf Devletleri, TBMM'yi Londra Konferansı'na davet ederek Misak-ı Milli'yi dünyaya duyurmasına olanak sağlamış ve TBMM'yi resmen tanımıştır.
Diplomatik bir başarının hukuki tanınma sayılabilmesi için rakip güçlerin resmi daveti esastır.

Anahtar Kavram

I. İnönü Savaşı'nın uluslararası sonuçları ve diplomatik tanınma süreci.

İpuçları

1
I.I. İnönü sonuçlarını hatırlamak için TALI˙MTALİM şifresini kullanabilirsiniz.
2
Soruda özellikle 'uluslararası' bir sonuç ve 'İtilaf Devletleri' tarafından tanınma vurgusu yapılıyor.
3
İtilaf Devletleri'nin Sevr'i yumuşatarak kabul ettirmek amacıyla TBMM'yi çağırdığı o meşhur diplomatik toplantıyı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması'nın maddelerini inceleyerek Sovyet Rusya ile olan ilişkileri ve verilen tavizleri (Batum) çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi sonuçları 'Ulusal (İç)' ve 'Uluslararası (Dış)' olarak iki sütuna ayırarak seçenekleri eleme yöntemiyle doğruya ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 486Soru →

II. İnönü Muharebesi, sadece askerî bir başarı olmanın ötesinde, TBMM'nin hem iç hem de dış siyasetteki otoritesini güçlendiren diplomatik gelişmelere zemin hazırlamıştır. Bu zaferin ardından Mustafa Kemal Paşa'nın Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği 'Siz orada sadece düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz.' şeklindeki telgrafı, kazanılan başarının psikolojik ve siyasi boyutunu ortaya koymaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı'nın diplomatik sonuçlarından biri olarak gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtalya'nın Anadolu'daki işgal bölgelerini kademeli olarak boşaltmaya başlaması

Cevap

İtalya'nın Anadolu'daki işgal bölgelerini kademeli olarak boşaltmaya başlaması
II. İnönü Savaşı'nın kazanılmasıyla, Türk ordusunun savunma gücü tescillenmiş ve halkın TBMM'ye olan güveni pekişmiştir. Uluslararası alanda ise İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları derinleşmiştir. Bu durumun en somut göstergesi, İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği yerleri kademeli olarak boşaltmaya başlaması ve Fransa'nın TBMM ile barış görüşmeleri yapabilmek için temsilci (Franklin Bouillon) gönderme hazırlığına girişmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Savaşın niteliğini ve zamanlamasını belirle.
II. İnönü Savaşı, savunma amaçlı bir savaştır ve kazanılarak İtilaf Devletleri arasındaki birliktelik sarsılmıştır.
Savaşın hangi döneme ait olduğunu bilmek, kronolojik hataları önler.
2
I. İnönü ve II. İnönü sonuçlarını karşılaştır.
Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması I. İnönü'nün; İtalya'nın çekilmeye başlaması ve Fransa'nın ateşkes zemini araması II. İnönü'nün sonucudur.
Sık yapılan 'İnönü Savaşları Sonuçlarını Karıştırma' hatasını bertaraf etmek için bu ayrım kritiktir.
3
Dış siyasi etkileri analiz et.
İtalya'nın çekilme kararı, İtilaf bloğunun parçalanmaya başladığının ilk somut kanıtıdır.
II. İnönü'nün uluslararası prestij üzerindeki en net etkisini belirlemek cevaba götürür.

Anahtar Kavram

İtilaf Bloğundaki Parçalanma

İpuçları

1
Bu savaşın sonunda İtilaf Devletleri arasındaki birlik bozulmaya başlamıştır.
2
Anadolu'dan çekilme kararını ilk kez bir İtilaf devleti bu zaferden sonra uygulamaya koymuştur.
3
İtalya'nın işgal bölgelerini terk etmeye başlaması, TBMM'nin askerî başarısının dış politikadaki ilk büyük çatlağıdır.

Daha Fazla Pratik

II. İnönü ve Sakarya Savaşlarının İtalya ve Fransa üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak kalıcılığı artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 487Soru →

Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye, siyasi bağımsızlığını tam olarak kazanmış olsa da antlaşmanın ekinde yer alan "Ticaret Mukavelenamesi" ile ekonomik bağımsızlığını kısıtlayan bazı geçici düzenlemeleri kabul etmek zorunda kalmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin 19291929 yılına kadar korumacı bir gümrük politikası izlemesini engelleyen ve milli sanayinin gelişimini geciktiren temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 19161916 tarihli gümrük tarifelerinin beş yıl boyunca (19291929'a kadar) uygulanması zorunluluğu

Cevap

Türkiye'nin 19291929 yılına kadar korumacı gümrük politikası izlemesini engelleyen düzenleme, 19161916 tarihli gümrük tarifelerinin beş yıl boyunca aynen korunması zorunluluğudur.
Doğru cevap olan seçenek, Lozan Antlaşması'na ekli Ticaret Sözleşmesi uyarınca Türkiye'nin Osmanlı döneminden kalan 19161916 gümrük tarifelerini 55 yıl boyunca değiştiremeyeceği hükmünü ifade eder. Bu durum, genç Cumhuriyet'in yerli üreticiyi yüksek gümrük duvarlarıyla korumasını engellemiş ve ancak 19291929 yılında gümrük bağımsızlığının tam olarak kazanılmasıyla korumacı-devletçi politikalara geçilebilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Antlaşması'nın sadece bir barış metni değil, aynı zamanda ekonomik ek protokolleri (mukavelenameler) olduğunu belirle.
Antlaşmanın ekonomiyle ilgili kısıtlamalar içerdiği anlaşılır.
Tam bağımsızlık hedefiyle bazı geçici tavizlerin ilişkisini kurmak gerekir.
2
Ticaret Mukavelenamesi'ndeki gümrük hükümlerini analiz et.
19161916 tarihli (Osmanlı'dan kalan) gümrük tarifelerinin 55 yıl süreyle değiştirilemeyeceği bilgisine ulaşılır.
İtilaf Devletleri, kendi mallarının Türkiye pazarına düşük vergilerle girmeye devam etmesini amaçlamıştır.
3
Bu kısıtlamanın süresini ve bitiş tarihini hesapla.
Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 55 yıl, yani 19291929 yılına kadar sürdüğü görülür.
19291929 Gümrük Tarife Kanunu'nun neden bu tarihte çıkarıldığının kronolojik bağlantısı kurulur.
4
Bu durumun milli ekonomiye etkisini değerlendir.
Korumacı gümrük politikalarına ancak 19291929'dan sonra geçilebildiği sonucuna varılır.
Milli sanayinin neden 19231923-19291929 arası beklenen atılımı yapamadığı açıklanır.

Anahtar Kavram

Lozan Ticaret Mukavelenamesi ve Ekonomik Egemenlik Kısıtlamaları

İpuçları

1
Lozan'da siyasi bağımsızlık tam alınsa da ekonomik alanda 19291929'a kadar süren geçici bir kısıtlama kabul edilmiştir.
2
19291929 yılında çıkarılan Gümrük Tarife Kanunu'nun neden bu kadar beklendiğini düşünün; bu tarihten önce gümrük oranlarını değiştirme yetkimiz kısıtlıydı.
3
Ticaret Sözleşmesi'ne göre Türkiye, Osmanlı'nın son döneminde (19161916) belirlediği gümrük oranlarını 55 yıl boyunca sabit tutmak zorunda kalmıştır.

Daha Fazla Pratik

19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye'deki gümrük serbestisinin sona ermesiyle aynı döneme denk gelmesinin 'Devletçilik' ilkesine geçişteki etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir: Kabotaj 19261926'da, Gümrük Yasası 19291929'da tam yürürlüğe girmiştir. Lozan'da gümrük tarifeleri üzerine konulan 55 yıllık süre (19231923+5≈19285 \approx 1928/2929) bu iki tarih arasındaki boşluğu açıklar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 488Soru →

Milli Mücadele'nin askeri safhasında, Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 15.15. Kolordu'nun Ermeni kuvvetlerine karşı kazandığı zaferin ardından 33 Aralık 19201920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gümrü Antlaşması'nın sonuçları arasında yer alan bir gelişme *değildir*?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batum'un Gürcistan'a bırakılmasıyla Misak-ı Milli'den ilk tavizin verilmesi

Cevap

Batum'un Gürcistan'a bırakılmasıyla Misak-ı Milli'den ilk tavizin verilmesi ifadesi yanlıştır; çünkü bu olay Gümrü Antlaşması ile değil, Moskova Antlaşması ile yaşanmıştır.
Batum'un Gürcistan'a bırakılması, Milli Mücadele döneminde Misak-ı Milli'den verilen ilk tavizdir. Ancak bu gelişme, Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde Sovyet Rusya ile imzalanan 1616 Mart 19211921 tarihli Moskova Antlaşması ile gerçekleşmiştir. Gümrü Antlaşması (33 Aralık 19201920) ise Ermenistan ile yapılmış olup Batum tavizini içermemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gümrü Antlaşması'nın temel kazanımlarını belirlemek
Gümrü, Ermenistan ile imzalanmış; Ermenistan TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuş ve Doğu Cephesi askeri olarak kapanmıştır.
Soruda istenen 'yanlış' olan sonucu bulmak için her seçeneğin kronolojik ve içeriksel doğruluğu kontrol edilmelidir.
2
Doğu sınırıyla ilgili diğer antlaşmalarla karşılaştırmak
Misak-ı Milli'den ilk taviz olan Batum'un Gürcistan'a (Sovyet kontrolünde) bırakılması 1616 Mart 19211921 Moskova Antlaşması'nın bir maddesidir.
KPSS sorularında Gümrü, Moskova ve Kars antlaşmalarının maddeleri sıkça birbirine karıştırılmaktadır; bu ayrımı yapmak çözüm için kritiktir.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması'nın Siyasi ve Askeri Sonuçları

İpuçları

1
Misak-ı Milli'den verilen ilk tavizi (Batum) ve bunun hangi devletle yapılan antlaşmada geçtiğini düşünün.
2
Gümrü Antlaşması Ermenistan ile yapılmıştır, ancak Batum tavizi Sovyet Rusya ile imzalanan bir antlaşmada yer alır.
3
Batum tavizi 19211921 yılında imzalanan Moskova Antlaşması'na aittir.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması'nın diğer maddelerini ve Misak-ı Milli'den verilen diğer tavizleri (Hatay gibi) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemini kullanabilirsiniz. Gümrü Antlaşması 19201920 sonudur, ancak Batum ve Hatay gibi tavizler 19211921 yılındaki gelişmelerin (Moskova ve Ankara Antlaşmaları) sonucudur.
Tahmini Süre:50s
Soru 489Soru →

Lozan Barış Antlaşması'nda görüşülen bazı konuların sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

KonuLozan'daki Durumu
KapitülasyonlarTamamen kaldırıldı
AzınlıklarTüm azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı
BoğazlarBaşkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakıldı
?Çözümü Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakıldı

Buna göre, tabloda "?" ile gösterilen yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Irak Sınırı (Musul Sorunu)

Cevap

Tabloda soru işareti ile gösterilen yere Irak Sınırı (Musul Sorunu) getirilmelidir.
Irak Sınırı (Musul Sorunu), taraflar arasında uzlaşma sağlanamadığı için Lozan Barış Antlaşması'nda karara bağlanamayan ve çözümü antlaşma sonrasına bırakılan tek konudur.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki mevcut verileri inceleyin.
Kapitülasyonlar, Azınlıklar ve Boğazlar gibi konuların Lozan'da bir karara bağlandığı görülmektedir.
Lozan'da kesinleşen ve ertelenen konuları birbirinden ayırmak gerekir.
2
Lozan'da çözüme kavuşturulamayan konuyu hatırlayın.
Irak Sınırı (Musul), Türkiye ve İngiltere arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle konferansta çözülememiştir.
Musul üzerindeki petrol çıkarları ve Misak-ı Milli hedefleri taraflar arasında uzlaşmayı engellemiştir.
3
Antlaşma metnindeki süreci belirleyin.
Sorunun antlaşmadan sonraki 99 ay içinde taraflar arasında yapılacak ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırılmıştır.
Konferansın tıkanmasını önlemek amacıyla bu konu ertelenmiştir.

Anahtar Kavram

Lozan Antlaşması'nda Çözülemeyen Tek Konu: Musul

İpuçları

1
Lozan'da Türkiye ile İngiltere arasında en büyük tartışmaya yol açan toprak meselesini düşünün.
2
Bu konu, Misak-ı Milli'den verilen bir taviz olarak daha sonra Ankara Antlaşması ile sonuçlanacaktır.
3
Cevap, petrol yataklarıyla ünlü olan Musul bölgesini içeren sınır meselesidir.

Daha Fazla Pratik

Lozan sonrasında bu konunun Milletler Cemiyeti'ne nasıl taşındığını ve 1926 Ankara Antlaşması ile nasıl sonuçlandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 490Soru →

2424 Temmuz 19231923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'nden kalan borçların tasfiyesi sürecinde alacaklı devletler (özellikle Fransa) borçların altın üzerinden ödenmesini talep ederken Türk heyeti, borçların kağıt para üzerinden ödenmesini savunmuştur. Konferans sürecinde en sert tartışmaların yaşandığı bu konunun, imzalanan antlaşma metnindeki nihai sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşma metninde ödeme yapılacak para birimi belirtilmemiş, bu konu belirsiz bırakılmıştır.

Cevap

Antlaşma metninde ödeme yapılacak para birimi belirtilmemiş, bu konu belirsiz bırakılmıştır.
Lozan Barış Konferansı'nda taraflar ödeme yapılacak para birimi (altın veya kağıt para) üzerinde anlaşmaya varamamışlardır. Bu nedenle, antlaşma metninde borçların paylaştırılması hükme bağlanırken ödeme yapılacak para birimi belirtilmemiş, konu ucu açık bırakılmıştır. Bu durum, tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda Türkiye'nin ilerleyen yıllarda daha esnek ödeme koşulları için masaya oturmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan'daki borçlar tartışmasını analiz etme
İtilaf Devletleri altın üzerinden, Türkiye ise kağıt para (Frank/Lira) üzerinden ödeme yapmak istemiştir.
Para birimi, ödenecek miktarın gerçek değerini (devalüasyon riski vb.) doğrudan etkilediği için hayati bir önem taşımaktaydı.
2
Antlaşma maddelerini inceleme
Lozan Antlaşması'nın ilgili maddelerinde borçların Osmanlı'dan ayrılan devletlere nasıl paylaştırılacağı (19121912-19131913 gelirleri esas alınarak) yazılmış ancak para birimi ifadesine yer verilmemiştir.
Taraflar bu konuda ortak bir paydada buluşamadığı için diplomasi gereği konu metinde belirsiz bırakılarak geçiştirilmiştir.
3
Konunun tarihsel gelişimini takip etme
Bu belirsizlik Lozan sonrasında Türkiye ile alacaklılar arasında yeni krizlere yol açmış ve ancak 19281928 ile 19331933 yıllarındaki düzenlemelerle çözülebilmiştir.
Antlaşma metnindeki boşluk, Türkiye'nin ileride kağıt para üzerinden ödeme yapma tezini savunmasına zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kavram

Lozan'da Borçlar ve Para Birimi İhtilafı

İpuçları

1
Lozan'da her konu bir çözüme ulaşmamış, bazıları ertelenmiş veya metinde belirsiz bırakılmıştır.
2
Para birimi konusu o kadar büyük bir kriz yaratmıştır ki taraflar masadan kalkma noktasına gelmiş, sonunda orta yol olarak 'sessiz kalmak' seçilmiştir.
3
Borçların 19281928 ve 19331933 yıllarında tekrar gündeme gelmesinin temel sebebi, Lozan metninde ödeme birimi ve takvimiyle ilgili boşluklar olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Borçlar konusunun Lozan sonrasında 19291929 Dünya Ekonomik Buhranı ile nasıl bir çıkmaza girdiğini ve Hoover Moratoryumu'nun bu süreçteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 491Soru →

Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanmasının ardından Türk ordusu, Batı Anadolu'yu Yunan işgalinden tamamen temizlemiş ve ardından Boğazlar ile İstanbul bölgesine yönelmiştir. Türk ordusunun bu stratejik hamlesi, İngiltere başta olmak üzere İtilaf Devletleri'ni yeni bir savaşı göze almak yerine diplomatik yollara başvurmaya zorlamıştır. Bu gelişmeler sonucunda Milli Mücadele'nin silahlı çatışma dönemini sona erdiren ve Lozan Barış Antlaşması'na giden süreci başlatan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mudanya Ateşkes Antlaşması

Cevap

Milli Mücadele'nin askeri safhasını sona erdiren diplomatik belge Mudanya Ateşkes Antlaşması'dır.
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla askeri zafer tamamlanmış, bu başarının sonucunda 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Milli Mücadele'nin silahlı dönemi sona ermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki zaman dilimini ve anahtar kavramı belirle.
Zaman: Büyük Taarruz sonrası. Kavram: Askeri safhayı bitiren belge.
Milli Mücadele'nin hangi aşamasının sorulduğunu anlamak, doğru antlaşmaya gitmeyi sağlar.
2
Ateşkes antlaşması ile barış antlaşması arasındaki farkı analiz et.
Mudanya bir 'ateşkes' (silahları bırakma), Lozan ise bir 'barış' (siyasi tanınma) belgesidir.
Askeri safhayı doğrudan sona erdiren ilk adım ateşkes antlaşmalarıdır.
3
Seçeneklerdeki antlaşmaları kronolojik ve işlevsel olarak değerlendir.
Gümrü Doğu'yu, Ankara Güney'i kapatmış; Mudanya ise tüm Batı Cephesi'ni ve askeri safhayı bitirmiştir.
Büyük Taarruz'un Batı Cephesi'nin son savaşı olduğunu hatırlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Askeri Başarıdan Diplomasiye Geçiş

İpuçları

1
Bu antlaşma, Türk ordusunun İzmir'i kurtarıp Boğazlar'a yönelmesinden sonra imzalanmıştır.
2
Ateşkes niteliği taşıyan bu belge ile İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşılmadan kurtarılmıştır.
3
İsmet İnönü'nün TBMM'yi temsil ettiği, askeri safhayı bitirip diplomasi kapısını açan ateşkes metnidir.

Daha Fazla Pratik

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile savaşılmadan kurtarılan bölgeleri (Doğu Trakya, İstanbul, Boğazlar) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 492Soru →

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Türk tarihindeki stratejik önemi ve zaferin ardından yaşanan diplomatik gelişmelerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması sonucunda Güney Cephesi kapanmış, Misak-ı Milli'den ilk taviz verilerek Hatay bölgesi Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılmıştır.

Cevap

Ankara Antlaşması ile Hatay'ın bırakılmasının Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz olduğunu savunan ifade yanlıştır çünkü ilk taviz Batum'dur.
Doğru yanıt olan seçenek, Hatay'ın Misak-ı Milli'den verilen 'ilk taviz' olduğunu iddia etmektedir. Oysa tarihsel gerçeklikte, Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz Sakarya Meydan Muharebesi'nden önce, I. İnönü Zaferi'nin ardından Sovyet Rusya ile imzalanan 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması'yla Gürcistan'a bırakılan Batum'dur. Ankara Antlaşması ile Hatay'ın Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılması 'ikinci' tavizdir.

Adım Adım Çözüm

1
Sakarya Meydan Muharebesi'nin askeri ve siyasi sonuçlarını sınıflandırın.
Askeri olarak savunma biter. Siyasi olarak Kars ve Ankara Antlaşmaları imzalanır.
Savaşın niteliğini ve kronolojik ardıllarını belirlemek için gereklidir.
2
Misak-ı Milli tavizlerini kronolojik olarak karşılaştırın.
1. Taviz: Batum (Moskova Antlaşması - 16 Mart 1921). 2. Taviz: Hatay (Ankara Antlaşması - 20 Ekim 1921).
Hatay'ın kaçıncı taviz olduğu bilgisini doğrulamak için gereklidir.
3
Mustafa Kemal Paşa'ya verilen unvan ve rütbelerin zamanlamasını kontrol edin.
Başkomutanlık: Savaş öncesi (Kütahya-Eskişehir sonrası). Mareşallik ve Gazilik: Savaş sonrası.
Kavramsal karmaşayı önlemek için rütbe ve yetki farkını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi diplomatik antlaşmaların kronolojisi ve Misak-ı Milli tavizlerinin sırası.

İpuçları

1
Misak-ı Milli'den verilen tavizlerin (Batum, Hatay, Musul) hangi antlaşmalarla ve hangi savaşların sonucunda verildiğini kronolojik olarak düşünün.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması ile Kars Antlaşması'nın ortak maddelerini inceleyerek sınır değişimlerini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 493Soru →

TBMM Hükümeti, 1920 yılı sonlarında Batı Cephesi’nde düzenli ordunun kuruluşu sürecinde; askeri birlikleri idari ve lojistik açıdan Milli Savunma Vekaleti’ne bağlamış, harekat yetkisini ise Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti’ne (Genelkurmay Başkanlığı) devretmiştir. Bu idari ve hukuki yapılanmanın, Milli Mücadele’nin 'askeri stratejisi' açısından sağladığı en temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askeri operasyonların bölgesel kurtuluş amaçlarından sıyrılarak, merkezi bir plan dahilinde topyekün bir taarruz ve imha stratejisine dönüştürülmesine olanak sağlaması

Cevap

Askeri operasyonların bölgesel kurtuluş amaçlarından sıyrılarak, merkezi bir plan dahilinde topyekün bir taarruz ve imha stratejisine dönüştürülmesine olanak sağlaması
Askeri operasyonların merkezi bir plana bağlanması, Milli Mücadele'nin 'bölgesel direniş' aşamasından 'ulusal kurtuluş' aşamasına geçişini sağlamıştır. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti'nin harekat yetkisini alması, tüm birliklerin tek bir savaş planına (stratejiye) göre hareket etmesine olanak tanıyarak askeri gücün etkisini maksimize etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumsal Yapıyı Analiz Et
Milli Savunma Vekaleti (Lojistik) ve Erkan-ı Harbiye (Harekat) ayrımı belirlendi.
Düzenli ordunun sadece asker sayısından ibaret olmadığını, idari bir hiyerarşi gerektirdiğini anlamak gerekir.
2
Kuva-yı Milliye ile Kıyasla
Bölgesel/dağınık direniş yerine merkeziyetçi yapı tespit edildi.
Kuva-yı Milliye'nin en büyük eksikliği, her birliğin kendi bölgesini savunması ve ortak bir stratejiden yoksun olmasıydı.
3
Stratejik Hedefi Belirle
Savunmadan taarruza geçiş için gereken komuta birliği vurgulandı.
Yunan ordusunu Anadolu'dan tamamen atmak (imha stratejisi) ancak tek merkezden yönetilen bir orduyla mümkündür.

Anahtar Kavram

Askeri Merkeziyetçilik ve Emir-Komuta Birliği

İpuçları

1
Kuva-yı Milliye birliklerinin en büyük sorunu olan 'başıboşluk' ve 'bölgesellik' kavramlarını düşünün.
2
Bir ordunun idaresinin Milli Savunma Bakanlığı'na, harekatının ise Genelkurmay'a bağlanması 'emir-komuta birliği' ile ilgilidir.
3
Yunan ilerleyişini durdurup onları Anadolu'dan atmak için dağınık çeteler değil, tek bir merkezden yönetilen 'topyekün' bir güç gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Düzenli ordunun kurulmasından sonraki süreçte, ordunun ilk askeri sınavı olan I. İnönü Savaşı'nın siyasi sonuçlarını (Londra Konferansı, Moskova Antlaşması vb.) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 494Soru →

Millî Mücadele Dönemi’nde Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu’nun Doğu Cephesi’ndeki askerî harekatı sonucunda imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti için askerî başarının diplomasiye tahvil edildiği kritik bir dönüm noktasıdır. Bu antlaşmanın içeriği ve Türk diplomasi tarihindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi Gümrü Antlaşması ile elde edilen kazanımlardan biri olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğu sınırının günümüzdeki haliyle kesinleşerek uluslararası hukukta değişmez bir statüye kavuşması

Cevap

Doğu sınırının günümüzdeki haliyle kesinleştiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu sınır Gümrü ile değil, Kars Antlaşması ile son halini almıştır.
Doğu sınırının kesinleşmesi ifadesi yanlıştır. Doğu sınırı; Gümrü Antlaşması ile temelleri atılan, Moskova Antlaşması ile şekillenen ve ancak 1313 Ekim 19211921 tarihli Kars Antlaşması ile günümüzdeki son halini alan kademeli bir süreçtir. Gümrü Antlaşması askeri harekatı bitirmiş olsa da sınırı 'değişmez ve kesin' kılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın aktörlerini ve askeri temelini belirle.
Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu Ermenileri mağlup etmiş ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.
Antlaşmanın meşruiyeti sahadaki askeri galibiyete dayanır.
2
Antlaşmanın diplomatik 'ilk'lerini analiz et.
İlk kez "Türkiye" ismi kullanıldı, Sevr ilk kez bir devletçe reddedildi, TBMM ilk kez resmen tanındı.
Bu özellikler Gümrü'yü bir başlangıç noktası yapar.
3
Doğu sınırının kesinleşme sürecini kontrol et.
Gümrü (19201920) sınırın ana hatlarını çizdi, Moskova (19211921) onayladı, Kars Antlaşması (1313 Ekim 19211921) ise sınırı kesinleştirdi.
Sınırın 'kesinleşmesi' kavramı kronolojik olarak daha sonraki bir süreci kapsar.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması'nın Diplomatik Önemi ve Sınır Kronolojisi

İpuçları

1
Gümrü Antlaşması her ne kadar cepheyi kapatsa da, bir sınırın uluslararası hukukta 'kesinleşmesi' genellikle tüm tarafların katıldığı son bir belgeyle olur.
2
Doğu sınırımızın gelişimini 'Gazi Mustafa Kemal' şifresiyle (Gümrü - Moskova - Kars) hatırlayabilirsin.
3
Günümüz Türkiye-Ermenistan sınırını belirleyen nihai antlaşma Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra imzalanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Doğu sınırının kesinleşme sürecindeki Gümrü, Moskova ve Kars antlaşmalarını maddeler bazında karşılaştıran bir tablo oluşturabilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 495Soru →

Büyük Taarruz'un askerî bir zaferle sonuçlanmasının ardından 33 Ekim 19221922 tarihinde başlayan görüşmeler neticesinde imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması’na ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yunanistan delegeleri, görüşme masasında doğrudan yer alarak antlaşma protokollerini Türk heyetiyle birlikte hazırlamıştır.

Cevap

Yunanistan temsilcilerinin müzakere masasında doğrudan yer alması seçeneği yanlıştır çünkü Yunanistan görüşmelere bizzat katılmamış, İngiltere aracılığıyla sürece dahil edilmiştir.
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın en dikkat çekici özelliklerinden biri, asıl rakip olan Yunanistan'ın görüşme masasında doğrudan bulunmamasıdır. Yunan heyeti Mudanya açıklarında bir gemide beklemiş, taleplerini ve imzalarını İngiliz delegeler aracılığıyla iletmişlerdir. Bu durum, İngiltere'nin Yunanistan üzerindeki hamiliğini ve TBMM'nin doğrudan İtilaf Devletleri ile muhatap olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmaya katılan tarafları kontrol et.
Görüşmeler TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında yapılmıştır.
Yunanistan'ın doğrudan masada olup olmadığını teyit etmek için gereklidir.
2
Yunanistan'ın temsil durumunu incele.
Yunan delegeler bir gemide beklemiş, görüşmeleri İngiltere yürütmüştür.
Yunanistan'ın 'dolaylı' katılımını anlamak için kritiktir.
3
Antlaşmanın kazanımlarını analiz et.
Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar çatışmasız alınmıştır.
Antlaşmanın diplomatik gücünü doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Mudanya Ateşkesi'nin Katılımcıları ve Diplomatik Sonuçları

İpuçları

1
Antlaşmanın imzacı devletlerini ve temsilcilerini düşünün.
2
Görüşmelerde TBMM'nin karşısındaki asıl muhatabın hangi devletler olduğunu hatırlayın.
3
Yunanistan'ın masada bizzat bulunup bulunmadığını ve neden bir gemide bekletildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Mudanya Ateşkesi'nden sonra Osmanlı'nın hukuken sona ermesiyle, saltanatın kaldırılması arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 496Soru →

2626 Ağustos'ta Kocatepe’den başlayıp 3030 Ağustos 19221922'de Dumlupınar Meydan Muharebesi ile Yunan ordusunun asıl kuvvetlerinin imhası ve 99 Eylül'de İzmir'in kurtuluşuyla neticelenen Büyük Taarruz süreci, Millî Mücadele'nin askerî safhasını zaferle kapatmıştır.

Bu tarihî süreç ve sonrasında yaşanan askerî-siyasi gelişmelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi bilgi yanlışı içermektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mustafa Kemal Paşa'ya, cephedeki üstün liderliği ve kesin zaferin kazanılmasındaki rolü sebebiyle TBMM tarafından "Gazi" unvanı ve "Mareşallik" rütbesi tevcih edilmiştir.

Cevap

Mustafa Kemal Paşa'ya 'Gazi' unvanı ve 'Mareşallik' rütbesinin verilmesi ifadesi yanlıştır; bu ödüllendirme Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında gerçekleşmiştir.
Mustafa Kemal Paşa'ya 'Gazi' unvanı ve 'Mareşallik' rütbesinin verilmesi, Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından 1919 Eylül 19211921 tarihinde gerçekleşen bir gelişmedir. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nden sonra (3131 Ağustos 19221922) ise Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak Mareşallik rütbesine yükseltilmiştir. Bu nedenle, Mustafa Kemal'e bu unvanın Büyük Taarruz sonrası verildiğini belirten ifade tarihsel bir bilgi yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki askerî unvanları ve diplomatik gelişmeleri ilgili savaşlarla eşleştirin.
Mustafa Kemal'in Mareşalliği 19211921 (Sakarya), Fevzi Çakmak'ın Mareşalliği 19221922 (Büyük Taarruz) tarihlidir.
Kronolojik hataları tespit etmek için her iki savaşın sonuçlarını ayırt etmek gerekir.
2
Büyük Taarruz'un doğrudan sonuçlarını (Mudanya, Lloyd George istifası) doğrulayın.
Tüm diplomatik ve siyasi sonuçların Büyük Taarruz kronolojisine uygun olduğu görülür.
Doğru seçenekleri eleyerek yanlış olan bilgiye ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Büyük Taarruz ve Sakarya Meydan Muharebesi sonuçlarının kronolojik ve içeriksel farkları

İpuçları

1
Mareşallik rütbesinin Mustafa Kemal Paşa'ya hangi 'meydan muharebesi' sonucunda verildiğini hatırlayın; Sakarya ve Büyük Taarruz sonuçlarını kronolojik olarak karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Büyük Taarruz sonrası Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'ın rütbe alma süreci ile Sakarya sonrası Mustafa Kemal'in rütbe alma sürecini kıyaslayarak inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 497Soru →

Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması metninde 'Türkiye' ifadesinin bir uluslararası belgede ilk kez yer alması ve Ermenistan’ın Sevr Antlaşması’ndaki iddialarından vazgeçmesi Milli Mücadele süreci için büyük bir kırılma noktasıdır.

Buna göre Gümrü Antlaşması'nın TBMM’nin dış politikasındaki öncelikli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda ilk siyasi ve diplomatik zaferini kazanmış olması

Cevap

TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi ve diplomatik zaferini kazanmış olması
Gümrü Antlaşması, TBMM'yi resmen tanıyan ve Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul eden ilk devletin Ermenistan olması hasebiyle TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi ve diplomatik zaferidir. Bu antlaşma, Ankara Hükümeti'nin askeri gücünü diplomatik meşruiyete dönüştürdüğü ilk büyük kazanımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğu Cephesi'ndeki askeri sürecin analizi
Kazım Karabekir komutasındaki 1515. Kolordu'nun Ermeni güçlerini mağlup etmesiyle askeri üstünlük sağlanmıştır.
Antlaşmaya zemin hazırlayan temel faktör askeri başarıdır.
2
Antlaşmanın diplomatik içeriğinin değerlendirilmesi
Antlaşmada 'Türkiye' adının geçmesi ve Ermenistan'ın TBMM'yi tanıması, meclisin siyasi varlığının kabul edildiğini kanıtlar.
Bir devletin TBMM ile antlaşma imzalaması, o meclisi hukuken tanıdığı anlamına gelir.
3
Milli Mücadele kronolojisindeki yerinin belirlenmesi
Bu olay TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşma olduğu için 'ilk diplomatik zafer' olarak sınıflandırılır.
TBMM'nin uluslararası hukukta bir özne olarak yer aldığı ilk belgedir.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması'nın TBMM'nin ilk diplomatik zaferi olması

İpuçları

1
Gümrü Antlaşması'nın TBMM tarihinde bir 'ilk' olma özelliğine odaklanın.
2
Bir devletin TBMM ile masaya oturup resmi bir metin imzalamasının, meclisin 'tanınması' açısından önemini düşünün.
3
Ermenistan'ın Sevr'i reddeden ve TBMM'yi tanıyan ilk devlet olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bu antlaşmadan sonra Doğu'daki birliklerin hangi cepheye kaydırıldığını ve bu durumun genel savaşa etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 498Soru →

Büyük Taarruz'un askerî bir zaferle sonuçlanmasının ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, diplomatik bir başarı olarak tarihe geçmiştir. Bu antlaşmada yer alan bazı hükümler, sadece işgal altındaki toprakların kurtarılmasını değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin siyasi statüsünü de doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın aşağıdaki maddelerinden hangisi İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni "hukuken sona ermiş" kabul ettiğinin en açık kanıtıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetiminin barış antlaşması imzalanıncaya kadar TBMM Hükümeti'ne bırakılması

Cevap

İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılması maddesi, Osmanlı Devleti'nin başkentinin kontrolünün yeni bir otoriteye verilmesi nedeniyle devletin hukuken sona erdiğini gösterir.
Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetimi TBMM Hükümeti'ne bırakılmıştır. İstanbul, Osmanlı Devleti'nin başkentidir. Başkentin yönetiminin Osmanlı Hükümeti yerine başka bir otoriteye (TBMM) devredilmesi, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni artık hukuki bir varlık olarak tanımadığını ve devletin 'hukuken sona erdiğini' göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuken sona erme kavramının anlamını hatırla.
Bir devletin başkentinin veya yönetim merkezinin başka bir güce/hükümete devredilmesi, o devletin artık yasal olarak tanınmadığı anlamına gelir.
Uluslararası hukukta bir devletin egemenliği, başkenti üzerindeki kontrolü ile doğrudan ilişkilidir.
2
Mudanya Antlaşması'ndaki ilgili maddeyi bul.
Antlaşmada 'İstanbul ve Boğazlar TBMM Hükümeti'ne bırakılacaktır' maddesi yer almaktadır.
İtilaf Devletleri, İstanbul'u Osmanlı Hükümeti yerine TBMM'ye bırakarak TBMM'yi tek yasal otorite kabul etmişlerdir.

Anahtar Kavram

Hukuken Sona Erme (Mudanya Ateşkesi)

İpuçları

1
Bir devletin 'hukuken' yok sayılması için yönetim merkezinin (başkentinin) elinden alınması gerekir.
2
İtilaf Devletleri, Osmanlı başkenti olan İstanbul'u antlaşma masasında kime devretmiştir?
3
İstanbul ve Boğazlar maddesi, Osmanlı'nın başkenti üzerindeki egemenliğinin resmen TBMM'ye geçtiğini tescil eder.

Daha Fazla Pratik

Mudanya Ateşkesi'nde TBMM'yi temsil eden delegasyonun başarısının Lozan Konferansı'na etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Osmanlı Devleti'nin sona erme aşamalarını şu şekilde kodlayabilirsiniz: Fiilen (Mondros), Hukuken (Mudanya), Resmen (Saltanatın Kaldırılması).
Tahmini Süre:50s
Soru 499Soru →

Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından diplomatik alanda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu muharebenin sonucunda Sovyetler Birliği'ne bağlı Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan ile imzalanan ve Doğu sınırımıza kesinlik kazandıran antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kars Antlaşması

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında Kafkas Cumhuriyetleri ile imzalanan ve Doğu sınırını kesinleştiren belge Kars Antlaşması'dır.
Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra 1313 Ekim 19211921 tarihinde Sovyetler Birliği'ne bağlı Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan ile TBMM arasında imzalanan Kars Antlaşması, Türkiye'nin Doğu sınırına bugünkü halini vererek kesinlik kazandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin diplomatik sonuçlarını değerlendir
Sakarya Zaferi hem Batı hem de Doğu ile olan ilişkileri etkilemiştir.
Askeri zaferlerin ardından siyasi kazanımların gelmesi Milli Mücadele'nin genel karakteridir.
2
İlgili devletleri ve sınır bölgesini tespit et
Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan Kafkas Cumhuriyetleridir ve Türkiye'nin doğusunda yer alırlar.
Soruda belirtilen devletler ve sınır vurgusu doğrudan bir antlaşmayı işaret etmektedir.
3
Doğu sınırının aşamalarını hatırla
Gümrü (ilk) -> Moskova (onay) -> Kars (kesinlik).
Sakarya Muharebesi'nden sonra imzalanan ve sınırı nihai hale getiren belge Kars Antlaşması'dır.

Anahtar Kavram

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Diplomatik Sonuçları

İpuçları

1
Antlaşmanın yapıldığı devletlerin (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) coğrafi konumuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından verilen rütbe ve unvanları tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 500Soru →

Milli Mücadele Dönemi’nde Kuva-yı Milliye birliklerinin askerî disiplinden yoksun hareket etmesi, Yunan ilerleyişini kesin olarak durduramaması ve halktan hukuk dışı yöntemlerle ihtiyaçlarını karşılamaya çalışması gibi nedenlerle düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir. Bu ordunun Batı Cephesi’nde kazandığı ilk askerî başarı olan Birinci İnönü Zaferi, TBMM’nin hem iç hem de dış politikadaki saygınlığını artırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Birinci İnönü Zaferi’nin ardından yaşanan ulusal (iç politika) gelişmelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun (19211921 Anayasası) kabul edilmesi

Cevap

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun (19211921 Anayasası) kabul edilmesi
Doğru yanıt olan seçenek, yeni Türk devletinin yönetim biçimini ve meclisin yetkilerini belirleyen ilk anayasadır. Bu durum doğrudan devletin iç hukuk sistemini ve meşruiyetini güçlendirdiği için 'ulusal' bir gelişme olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenli orduya geçiş nedenlerini analiz et.
Disiplinsizlik ve Yunan ilerleyişini durdurmadaki yetersizlik tespit edildi.
Sorunun bağlamını ve düzenli ordunun meşruiyet zeminini anlamak için gereklidir.
2
Birinci İnönü Zaferi'nin sonuçlarını (MİLAT kodlaması) hatırla.
Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Dostluk Antlaşması ve Teşkilat-ı Esasiye Kanunu sonuçları belirlendi.
Zaferin getirdiği tüm siyasi etkileri listelemek gerekir.
3
Sonuçları iç (ulusal) ve dış (uluslararası) olarak kategorize et.
Anayasa ve İstiklal Marşı iç; Londra, Moskova ve Afganistan antlaşmaları dış politika olarak sınıflandırıldı.
Soru kökünde istenen 'ulusal' gelişmeyi ayırt etmek için bu adım kritiktir.

Anahtar Kavram

Birinci İnönü Zaferi'nin Ulusal ve Uluslararası Sonuçları Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Birinci İnönü Zaferi'nin sonuçlarını 'MİLAT' kelimesiyle kodlayabilirsiniz. Bu harflerden hangileri sadece devletin iç yapısını (kurumsal kimliğini) ilgilendirir?

Daha Fazla Pratik

İkinci İnönü Zaferi'nin ardından İtalya ve Fransa'nın Anadolu'dan çekilmeye başlamasının nedenlerini ve bu durumun dış politikadaki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 25 / 32Sonraki
Milli Mücadele Muharebeler Dönemi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 25 | Examkin