Examkin

Gerileme Dönemi (1699-1792)

51 soru

Soru 21Soru →

18.18. yüzyılda Osmanlı Devleti ile İran (Afşar Hanedanı) arasında yaşanan sınır çatışmalarını sona erdiren ve tarihte 'II.II. Kasr-ı Şirin Antlaşması' olarak da anılan diplomatik metin Kerden Antlaşması'dır.

Buna göre Kerden Antlaşması'nın içeriği ve Türk diplomasisindeki yeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğu sınırının 17.17. yüzyıldaki esaslarına geri dönüldüğü

Cevap

Doğu sınırının 17. yüzyıldaki esaslarına geri dönüldüğü
Kerden Antlaşması (17461746), Osmanlı-İran sınırlarını 16391639 yılında imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması'ndaki haline geri getirdiği için tarihte 'II.II. Kasr-ı Şirin' olarak adlandırılır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin doğuda uzun süren çatışmaların ardından 17.17. yüzyılın diplomatik kazanımlarını koruduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın tarihini ve ismini analiz etmek
1746 Kerden Antlaşması'nın 18. yüzyıl (Gerileme Dönemi) gelişmesi olduğu belirlenir.
Soruda verilen zaman dilimi ile antlaşmanın tarihsel bağını kurmak için gereklidir.
2
Antlaşmanın 'II. Kasr-ı Şirin' olarak adlandırılma nedenini sorgulamak
Bu isimlendirmenin, 1639'daki Kasr-ı Şirin Antlaşması sınırlarını aynen kabul etmesinden kaynaklandığı sonucuna varılır.
Antlaşmanın içeriğini belirleyen temel hukuki dayanağı anlamak için gereklidir.
3
Seçenekler arasında 17. yüzyıl referansını bulmak
Doğu sınırının 17. yüzyıl (1639) statüsüne döndüğünü belirten seçenek doğru kabul edilir.
Analiz edilen bilgileri seçeneklerle eşleştirerek sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Gerileme Dönemi Doğu Politikası ve Kerden Antlaşması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 22Soru →

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyıl siyasi tarihini analiz eden bir tarihçi: "Bu dönemde devlet, bir yandan Avrupa'daki güçler dengesine dahil olmaya çalışırken diğer yandan ilk kez kendi tebaası olmayan Müslüman bir toplumun hukukunu koruma misyonunu diplomatik bir metne derç etmiştir." değerlendirmesinde bulunmuştur.

Tarihçinin bu ifadesiyle doğrudan işaret ettiği diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Küçük Kaynarca Antlaşması'nda Halifelik makamının siyasi bir güç olarak kullanılması

Cevap

Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan ve Kırım halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacağını belirten madde ile Osmanlı Devleti, ilk kez halifelik makamını siyasi ve diplomatik bir araç olarak sınırları dışındaki Müslümanları korumak amacıyla kullanmıştır.
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774), Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını tanıdığı Kırım ile olan bağını koparmamak için halifelik makamına hukuki bir statü kazandırdığı ilk metindir. Tarihçinin 'kendi tebaası olmayan Müslüman bir toplumun hukukunu koruma misyonu' ifadesi, Kırım halkının dini açıdan halifeye bağlı kalması maddesine doğrudan atıf yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihçinin ifadesindeki anahtar kavramları (tebaa olmayan Müslüman toplum, hukuk koruma misyonu, diplomatik metin) belirle.
Bu kavramların Osmanlı tarihinde ilk kez Kırım'ın kaybı sürecinde gündeme geldiği tespit edilir.
Kırım, halkı Müslüman olup Osmanlı'dan ayrılan ilk toprak parçasıdır.
2
Bu misyonun hangi antlaşma ile resmiyet kazandığını incele.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın içeriği analiz edilir.
Antlaşmanın halifelikle ilgili maddesi, dini bağlar üzerinden siyasi nüfuz kurma amacını taşır.
3
Seçeneklerdeki diğer antlaşmaların temel karakteristikleri ile tarihçinin tespiti arasında karşılaştırma yap.
Sadece Küçük Kaynarca Antlaşması'nın bu tanıma tam olarak uyduğu görülür.
Diğer antlaşmalar ya askeri başarı, ya Batılılaşma ya da kesin toprak kaybı odaklıdır.

Anahtar Kavram

Halifeliğin Siyasi Güç Olarak Kullanılması (Küçük Kaynarca)

Daha Fazla Pratik

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın diğer maddeleri ile Osmanlı'nın Karadeniz üzerindeki egemenliğinin nasıl sarsıldığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru →

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıl siyasi tarihindeki en kritik kayıplarından biri olan Kırım'ın elden çıkış süreci belirli diplomatik aşamalarla gerçekleşmiştir. Bu sürecin son halkasını oluşturan, Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunun resmen onaylandığı ve Osmanlı Devleti için 'Gerileme Dönemi'nin sona erip 'Dağılma Dönemi'nin başladığı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaş Antlaşması

Cevap

Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu resmen tescil eden ve Gerileme Dönemi'ni kapatan gelişme Yaş Antlaşması'dır.
Doğru yanıt olan Yaş Antlaşması (17921792), Rusya ile yapılan savaşlar sonrasında imzalanmış ve Kırım'ın Rus toprağı olduğunu kesinleştirmiştir. Bu gelişme aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin 'Gerileme Dönemi'ni kapatan temel diplomatik olaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Kırım'ın elden çıkış sürecini kronolojik olarak analiz et.
17741774 Küçük Kaynarca (Bağımsızlık), 17791779 Aynalıkavak (Nüfuz/Rus yanlısı yönetim), 17921792 Yaş (İlhak).
Kırım tek bir antlaşma ile değil, aşamalı olarak kaybedilmiştir.
2
Dönem geçişlerini belirle.
Osmanlı tarih yazımında 17921792 Yaş Antlaşması, Gerileme (Arayış) yıllarının sonu ve Dağılma sürecinin başlangıcıdır.
Siyasi sınırların daralması ve savunma stratejisinin değişmesi bu tarihten itibaren hız kazanmıştır.

Anahtar Kavram

Osmanlı'nın 18. Yüzyıl Siyasi Sonu ve Kırım'ın Kaybı

İpuçları

1
Kırım'ın kaybı üç aşamalıdır: Bağımsızlık, Nüfuz ve İlhak.
2
Bu antlaşma 1787−17921787-1792 Osmanlı-Rus savaşını bitiren belgedir.
3
17921792 tarihinde imzalanan ve Osmanlı'nın en ağır kayıplarından birini onaylayan belgeyi düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kırım'ın elden çıkışındaki üç aşamalı kronolojiyi (Kaynarca, Aynalıkavak, Yaş) bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirmenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 24Soru →

Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan 17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması, içerdiği maddeler bakımından Osmanlı tarihinde birçok ilki barındıran bir dönüm noktasıdır.

Buna göre, antlaşmada yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi Osmanlı Devleti'nin mali (ekonomik) yapısını doğrudan etkileyen ve tarihte ilk kez uygulanan bir maddedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osmanlı Devleti'nin Rusya'ya savaş tazminatı ödemesi

Cevap

Osmanlı Devleti'nin Rusya'ya savaş tazminatı ödemesi
Küçük Kaynarca Antlaşması (17741774), Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez bir devlete (Rusya) savaş tazminatı ödemeyi kabul ettiği antlaşmadır. Bu madde, hem maliyenin bozulduğunu hem de devletin diplomatik gücünün zayıfladığını gösteren ekonomik bir dönüm noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük Kaynarca Antlaşması'nın maddelerini kategorize edin.
Mali, siyasi, dini ve askeri maddeler belirlenir.
Sorunun istediği 'mali' ve 'ilk' olma kriterlerini karşılayan maddeyi bulmak için ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki 'mali' yükümlülükleri inceleyin.
Tazminat ödenmesi hükmü mali bir yükümlülüktür.
Savaş tazminatı, devlet hazinesinden doğrudan para çıkışını gerektiren ekonomik bir bedeldir.
3
Bu maddenin tarihsel olarak bir 'ilk' olup olmadığını kontrol edin.
Osmanlı'nın daha önceki antlaşmalarında (Karlofça, Pasarofça vb.) tazminat maddesi bulunmamaktadır.
1774 yılına kadar Osmanlı Devleti hiçbir devlete savaş tazminatı ödememiştir.

Anahtar Kavram

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Mali Sonuçları

İpuçları

1
Soruda istenen 'mali' (para ile ilgili) bir madde olmasıdır. Devletin kasasından çıkan ilk bedeli düşünün.

Daha Fazla Pratik

Küçük Kaynarca'da Rusya'ya verilen kapitülasyonların, 17401740 Fransa kapitülasyonları ile farklarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Küçük Kaynarca'nın sonuçlarını 'Siyasi (Kırım)', 'Dini (Halifelik)', 'Mali (Tazminat)' ve 'Askeri (Donanma/Tersane)' başlıkları altında gruplandırarak çalışmak bu tür soruların çözümünü kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

18. yüzyılda Rusya'ya yenilen İsveç Kralı Demirbaş Şarl'ın (XII. Karl) Osmanlı Devleti'ne sığınmasıyla başlayan askeri gerginlik sonunda imzalanan ve Osmanlı Devleti'ne Azak Kalesi'ni geri kazandıran antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prut Antlaşması

Cevap

İsveç Kralı Demirbaş Şarl'ın Osmanlı'ya sığınmasıyla başlayan süreçte 1711 yılında imzalanan ve Azak Kalesi'nin geri alınmasını sağlayan antlaşma Prut Antlaşması'dır.
Prut Antlaşması (1711), Osmanlı Devleti'nin Karlofça Antlaşması'yla kaybettiği yerleri geri alma ümidini doğuran ilk gelişmedir. Bu antlaşma ile Rusya, İstanbul Antlaşması (1700) ile aldığı Azak Kalesi'ni Osmanlı'ya geri vermeyi kabul etmiştir. İsveç Kralı XII. Karl'ın (Demirbaş Şarl) Osmanlı'ya sığınması bu savaşın fitilini ateşleyen diplomatik olaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri ve diplomatik bağlamı tanımla.
İsveç Kralı'nın Osmanlı'ya sığınması 1711 yılındaki Osmanlı-Rus savaşına zemin hazırlamıştır.
Savaşın nedenini ve taraflarını belirlemek doğru antlaşmaya ulaşmayı sağlar.
2
Kazanımı kontrol et.
Savaş sonunda Azak Kalesi Osmanlı'ya geri verilmiştir.
Azak Kalesi'nin geri alınması, Karlofça Antlaşması ile kaybedilen yerlerin telafi edilebileceği ümidini doğurmuştur.
3
Antlaşmayı isimlendir.
1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa önderliğinde kazanılan zafer sonrası Prut Antlaşması imzalanmıştır.
Zaman dizini ve içerik bakımından Prut Antlaşması bu özelliklere sahip tek belgedir.

Anahtar Kavram

Prut Antlaşması (1711) ve 'Kaybedilen Toprakları Geri Alma Ümidi'

İpuçları

1
Bu antlaşma, Karlofça'da kaybedilen toprakların geri alınabileceği 'ilk büyük ümit' olarak bilinir.
2
Baltacı Mehmet Paşa'nın Rus Çarı I. Petro'yu Prut bataklığında kuşatması sonucu imzalanmıştır.
3
1700 İstanbul Antlaşması ile Rusya'ya verilen Azak Kalesi bu antlaşma ile geri alınmıştır.

Daha Fazla Pratik

Pasarofça Antlaşması'nın Osmanlı'nın dış politikasında yarattığı 'ümit kaybı' ve 'savunma stratejisi' değişimini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 26Soru →

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıldaki askeri başarısını diplomasi masasına taşıyarak imzaladığı son kazançlı antlaşma kabul edilen 17391739 Belgrad Antlaşması'nın müzakerelerinde Fransa aktif bir arabuluculuk rolü üstlenmiştir. Bu diplomatik desteğin bir karşılığı olarak Fransa'ya verilen ödünlerin, Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakları ve ekonomik yapısı üzerindeki en kritik uzun vadeli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17401740 yılında yapılan yeni bir düzenleme ile mevcut kapitülasyonların hükümdarların görev süresiyle sınırlı olmaktan çıkarılarak daimi (sürekli) hale getirilmesi

Cevap

Fransa'nın diplomatik arabuluculuğuna karşılık olarak 17401740 yılında kapitülasyonların daimi (sürekli) hale getirilmesi.
Doğru yanıt olan seçenek, 17391739 Belgrad Antlaşması sürecinde Osmanlı'ya destek veren Fransa'ya tanınan en büyük ödünü belirtmektedir. 17401740 yılına kadar kapitülasyonlar her yeni padişah tahta çıktığında onaylanmak zorundayken, bu tarihten itibaren I.I. Mahmut tarafından tek taraflı bir jest olarak 'kayd-ı hayat' (sürekli) şartıyla onaylanmış ve Osmanlı ekonomisi için uzun vadeli bir yıkım sürecini başlatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgrad Antlaşması'nın (17391739) önemini ve taraflarını belirle.
Osmanlı'nın Avusturya ve Rusya'ya karşı kazandığı son büyük zaferdir ve Karadeniz'in Türk gölü olduğu son kez onaylanmıştır.
Antlaşmanın diplomatik bağlamını anlamak için askeri sonucun bilinmesi gerekir.
2
Antlaşma sürecindeki Fransız arabuluculuğunun bedelini analiz et.
Fransa, bu başarının mimarlarından biri olduğu için Osmanlı'dan büyük bir imtiyaz talep etmiştir.
Diplomatik desteklerin tarihsel olarak ekonomik veya siyasi bir karşılığı (ödün) vardır.
3
17401740 Kapitülasyonları ile eski sistem arasındaki farkı karşılaştır.
Eskiden padişah öldüğünde yenilenmesi gereken imtiyazlar, bu tarihten itibaren devletler arası sürekli bir yükümlülüğe dönüşmüştür.
Doğru seçeneğe ulaşmak için 'daimi' kavramının hukuki dönüşümünü kavramak şarttır.

Anahtar Kavram

Mütekabiliyet ilkesinden uzaklaşan tek taraflı ve sürekli imtiyazlar (Kapitülasyonlar)

İpuçları

1
Belgrad Antlaşması Osmanlı için kazançlı bir antlaşma olsa da, diplomasi masasında verilen bir ödün ileride ekonomik bağımsızlığı sarsmıştır.
2
Fransa'ya 16.16. yüzyıldan beri verilen ticari ayrıcalıkların 'süre' kısıtlamasının kaldırıldığını hatırlayın.
3
17401740 tarihi, kapitülasyonların artık padişahın değişmesiyle sona ermediği, 'daimi' hale geldiği tarihtir.

Daha Fazla Pratik

Kapitülasyonların Lozan Barış Antlaşması ile tamamen kaldırılma sürecini inceleyerek bu konunun nasıl kapandığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

Osmanlı Devleti, 17111711 yılında Rusya karşısında elde ettiği Prut zaferinin ardından imzalanan antlaşmayla Azak Kalesi'ni geri almış ve Rusya'nın İstanbul'da elçi bulundurma hakkını iptal ettirmiştir. Bu diplomatik ve askeri başarı, Osmanlı devlet adamlarında aşağıdaki düşüncelerden hangisinin güçlenmesine neden olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karlofça Antlaşması ile kaybedilen yerlerin geri alınabileceği

Cevap

Karlofça Antlaşması ile kaybedilen yerlerin geri alınabileceği düşüncesi
Osmanlı Devleti, 16991699 Karlofça Antlaşması ile ilk kez büyük çapta toprak kaybetmişti. 17111711 Prut zaferi ve sonrasındaki antlaşma ile Azak Kalesi'nin geri alınması, devlet adamlarında 'Karlofça ile kaybedilen tüm topraklar geri alınabilir' düşüncesini ve motivasyonunu doğurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Prut Antlaşması'nın (17111711) kazanımlarını analiz etme
Azak Kalesi geri alınmış ve Rusya'nın İstanbul'daki daimi elçiliği kaldırılmıştır.
Bu kazanımlar, Karlofça'nın getirdiği sınırlamaların bir kısmının aşıldığını gösterir.
2
Kazanımların stratejik beklentilerle ilişkilendirilmesi
Osmanlı Devleti, kaybettiği toprakları geri alma ümidini somutlaştırmıştır.
1699 Karlofça Antlaşması ile kaybedilen geniş toprakların (Mora, Podolya vb.) geri kazanılabileceğine dair inanç artmıştır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıl başındaki 'Kayıp Toprakları Geri Alma' politikası

İpuçları

1
Azak Kalesi'nin geri alınmasının Osmanlı Devleti'nin moral ve motivasyonu üzerindeki etkisini düşünün.
2
16991699 Karlofça Antlaşması ile yaşanan büyük toprak kayıplarını geri alma ihtimali doğmuş olabilir mi?
3
Prut başarısı, Osmanlı'nın kaybettiği toprakları geri alma ümidini canlandıran ilk önemli adımdır.

Daha Fazla Pratik

Bu ümidin hangi antlaşma ile kaybedildiğini ve yerini 'mevcut toprakları koruma' politikasına bıraktığını (Pasarofça) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 28Soru →

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıl sonlarında karşı karşıya kaldığı en büyük diplomatik ve askeri tehditlerden biri olan; Rus Çariçesi II.II. Katerina ve Avusturya İmparatoru II.II. Joseph tarafından planlanan, İstanbul merkezli bir "Grek Devleti" ile Eflak-Boğdan üzerinde bir "Dakya Devleti" kurulmasını öngören projelerin uygulamaya konulamamasında aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fransa'da patlak veren ihtilalin Avrupa'daki siyasi dengeleri sarsarak milliyetçilik akımını başlatması

Cevap

Fransız İhtilali'nin Avrupa'daki siyasi dengeleri sarsarak milliyetçilik akımını başlatması, Avusturya'nın kendi bütünlüğünü korumak adına savaştan çekilmesine ve Rusya ile ortak planladığı projelerin iptal olmasına yol açmıştır.
Grek ve Dakya projeleri Rusya ile Avusturya'nın ortak planıdır. 17871787 yılında başlayan savaşlar sürerken 17891789'da Fransız İhtilali gerçekleşmiştir. İhtilalin yaydığı milliyetçilik akımı, bünyesinde çok sayıda farklı millet barındıran Avusturya için büyük bir tehdit oluşturmuştur. Kendi devlet yapısının bozulmasından endişe eden Avusturya, Prusya'nın da baskısıyla 17911791 Ziştovi Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmiştir. Bu durum, Rusya'nın projeleri tek başına sürdürmesini imkansız kılmış ve Osmanlı Devleti üzerindeki bu büyük tehdidin ortadan kalkmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Projelerin Tanımlanması
Grek ve Dakya projeleri, Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı topraklarını paylaşma ve Bizans'ı canlandırma planlarıdır.
Soruda bahsedilen tehdidin mahiyetini anlamak için projelerin içeriği ve tarafları belirlenmelidir.
2
Zaman Dilimi Analizi
Bu projeler 1787−17921787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları döneminde zirveye ulaşmıştır.
Olayların geçtiği dönemi belirlemek, dönemin küresel etkilerini değerlendirmeyi sağlar.
3
Dış Etkenlerin Değerlendirilmesi
17891789 yılında gerçekleşen Fransız İhtilali, tüm Avrupa'da milliyetçilik fikirlerini yaymaya başlamıştır.
Savaş devam ederken ortaya çıkan ve imparatorlukları temelden sarsan küresel gelişme tespit edilir.
4
Sonuç Bağlantısı Kurma
Avusturya, milliyetçilik akımının kendi çok uluslu yapısını parçalamasından korkarak Ziştovi Antlaşması ile savaştan çekilmiş, Rusya'yı yalnız bırakmıştır.
Avusturya'nın çekilmesiyle Osmanlı'yı parçalamaya yönelik ortak projeler (Grek ve Dakya) başarısızlığa uğramıştır.

Anahtar Kavram

Konjonktürel Diplomasi ve Fransız İhtilali'nin Etkileri

İpuçları

1
Projelerin hedefindeki devletlerin (Rusya ve Avusturya) 1787−17921787-1792 yıllarında Osmanlı ile savaştığını ancak Avusturya'nın aniden savaştan çekildiğini düşünün.
2
Avusturya'nın 17911791 Ziştovi Antlaşması ile savaştan çekilmesine neden olan, 17891789 yılında tüm Avrupa'yı sarsan büyük olayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ziştovi ve Yaş Antlaşmalarının Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini karşılaştırarak Gerileme Dönemi'nin sonunu analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru →

18.18. yüzyılın başlarında Safevi Devleti'nin (İran) yaşadığı iç karışıklıklardan yararlanmak isteyen Osmanlı Devleti ve Rusya'nın, Kafkasya ve Batı İran topraklarını kendi aralarında paylaştıkları ve iki devlet arasındaki ilk 'dostluk ve paylaşım' belgesi sayılan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17241724 İstanbul Antlaşması

Cevap

17241724 İstanbul Antlaşması, Osmanlı ve Rusya'nın İran topraklarını paylaştığı ilk ortak diplomatik belgedir.
Doğru cevap olan antlaşma, Rusya ve Osmanlı Devleti'nin Safevi Devleti'nin zayıflığı karşısında savaşmak yerine, bölgedeki toprakları (Kafkasya ve Batı İran) paylaşmak amacıyla imzaladıkları ilk dostluk ve sınır antlaşmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarafların belirlenmesi
Soru kökünde Osmanlı Devleti ve Rusya'nın birlikte hareket ettiği vurgulanmaktadır.
İran toprakları üzerinde hak iddia eden iki büyük gücün (Osmanlı ve Rusya) karşı karşıya gelmemek için uzlaştığı dönem tespit edilmelidir.
2
Konunun analizi
Safevi (İran) topraklarının paylaşımı hedeflenmiştir.
Bu paylaşım, iki devletin bir İslam devleti toprağı üzerinde yaptığı ilk resmi bölüşüm antlaşmasıdır.
3
Doğru antlaşmanın seçilmesi
17241724 tarihinde imzalanan İstanbul Antlaşması bu tanıma tam olarak uymaktadır.
Diğer seçeneklerdeki antlaşmalar ya sadece İran ile ya da farklı devletlerle farklı amaçlar doğrultusunda imzalanmıştır.

Anahtar Kavram

18.18. Yüzyıl Osmanlı-Rus-İran Diplomatik İlişkileri

İpuçları

1
Bu antlaşma, Osmanlı ve Rusya'nın bir İslam devleti olan Safevi topraklarını paylaşmak için ilk kez masaya oturmasıdır.
2
Fransa'nın arabuluculuğu ile imzalanan bu belge, Rusya ile imzalanan ilk dostluk ve paylaşım antlaşması olarak kabul edilir.
3
Safevi hanedanının yaşadığı otorite boşluğundan yararlanılan ve 18.18. yüzyılın ilk çeyreğinde (17241724) imzalanan İstanbul merkezli antlaşmayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bu antlaşmadan sonra İran ile yapılan ve 16391639 sınırlarını teyit eden Kerden Antlaşması'nın detaylarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 30Soru →

Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılın başlarında, Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile kaybettiği toprakları geri alabileceği yönündeki beklentilerini güçlendiren ilk diplomatik ve askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prut Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Prut Antlaşması'nın imzalanması
Prut Antlaşması (1711), Osmanlı ordusunun Prut Nehri kıyısında Rus Çarı I. Petro'yu kuşatması sonucu imzalanmıştır. Bu antlaşma ile İstanbul Antlaşması'yla Rusya'ya verilen Azak Kalesi geri alınmış, bu başarı Osmanlı devlet adamlarında Karlofça'da kaybedilen toprakların geri alınabileceği inancını ve umudunu güçlendirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
18. yüzyılın başında Osmanlı Devleti'nin temel dış politika motivasyonunu belirleyin.
Osmanlı Devleti, Karlofça (1699) ile kaybettiği toprakları geri alma politikası izlemeye başlamıştır.
Dönemin siyasi olaylarını anlamak için temel başlangıç noktasıdır.
2
Bu politikayı destekleyen ve askeri başarıyla sonuçlanan ilk gelişmeyi bulun.
1711 yılında Rusya ile yapılan Prut Savaşı kazanılmış ve ardından Prut Antlaşması imzalanmıştır.
Bu başarı, Karlofça'dan sonraki ilk somut kazanım olduğu için umutları yeşertmiştir.

Anahtar Kavram

Kaybedilen Toprakları Geri Alma Politikası (1700-1718)

İpuçları

1
Karlofça'dan sonra Rusya ile yapılan ilk başarılı savaşı ve sonucundaki antlaşmayı hatırlayın.
2
Baltacı Mehmet Paşa önderliğindeki Osmanlı ordusunun Rus ordusunu Prut nehrinde kuşatmasını düşünün.
3
1711 yılında imzalanan ve Azak Kalesi'nin Rusya'dan geri alınmasını sağlayan antlaşmadır.

Daha Fazla Pratik

Pasarofça Antlaşması sonrasında Osmanlı'nın değişen dış politika stratejilerini ve Lale Devri ıslahatlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyıl siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olan 17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması, pek çok maddesiyle devletin egemenlik haklarını kısıtlamıştır. Bu antlaşmanın aşağıdaki maddelerinden hangisi, Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez başka bir devlete para ödemek zorunda kaldığı ve mali açıdan büyük bir sarsıntı yaşadığı uygulamayı ifade eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rusya'ya savaş tazminatı ödenmesi

Cevap

Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez başka bir devlete para ödemek zorunda kaldığı madde, Rusya'ya savaş tazminatı ödenmesidir.
Küçük Kaynarca Antlaşması (17741774), Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez bir devlete (Rusya) savaş tazminatı ödemeyi kabul ettiği antlaşmadır. Bu madde, Osmanlı'nın hem prestijini sarsmış hem de maliyesini büyük bir yük altına sokmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın niteliğini belirle
17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin 18.18. yüzyılda imzaladığı en ağır antlaşmadır.
Antlaşmanın genel içeriğini anlamak, 'ilk' olan maddeleri ayırt etmeyi sağlar.
2
Mali yük getiren 'ilk' uygulamayı tespit et
Tazminat ödemesi, devlet hazinesinden doğrudan nakit çıkışına neden olan ilk uluslararası cezadır.
Osmanlı Devleti daha önce toprak kaybetmiş veya kapitülasyon vermiş olsa da, yenilgiden dolayı nakit tazminat ödememişti.
3
Seçenekleri karşılaştır
Savaş tazminatı seçeneği sorudaki mali sarsıntı ve 'ilk' vurgusuyla tam uyuşmaktadır.
Diğer 'ilkler' (Kırım'ın bağımsızlığı, halifeliğin kullanımı) siyasi ve dini niteliktedir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin ilk kez savaş tazminatı ödemesi (17741774 Küçük Kaynarca)

İpuçları

1
17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin tarihinde birçok 'ilk'in yaşandığı bir belgedir.
2
Soruda hazineye yük getiren ve ilk kez gerçekleştirilen bir ödemeden bahsediliyor.
3
Osmanlı Devleti, tarihinde ilk kez bir savaşı kaybettiği için karşı tarafa 'nakit para' ödemek zorunda kalmıştır.

Daha Fazla Pratik

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın diğer 'ilk' olan maddesi 'Halifeliğin siyasi bir güç olarak kullanılması' konusunu inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 32Soru →

Osmanlı Devleti'nde 18.18. yüzyılda gerçekleştirilen askeri ıslahatların en önemli basamaklarından biri, I. Mahmud Dönemi'nde Fransız asıllı Humbaracı Ahmed Paşa'nın (Comte de Bonneval) topçu ocağını Batı tarzında düzenlemesi ve teknik eğitim veren 'Hendesehane'yi açmasıdır. Bu askeri modernleşme çalışmalarının sahada somut bir başarıya dönüştüğünü kanıtlayan en önemli siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17391739 Belgrad Antlaşması ile Belgrad'ın Avusturya'dan geri alınması

Cevap

Belgrad Antlaşması ile Belgrad'ın Avusturya'dan geri alınması, Batı tarzı askeri ıslahatların sahadaki en büyük başarısıdır.
I. Mahmud Dönemi'nde Humbaracı Ahmed Paşa tarafından modernize edilen topçu ocağı ve teknik eğitimlerin etkisiyle Osmanlı ordusu 1736−17391736-1739 savaşlarını kazanmıştır. Bu askeri başarı, Belgrad'ın geri alınmasını sağlayan 17391739 Belgrad Antlaşması ile taçlanmıştır; bu nedenle bu antlaşma askeri ıslahatların başarısının en net kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem ve ıslahatçı analizi yapılması
I. Mahmud dönemi ıslahatçısı Humbaracı Ahmed Paşa'nın (Comte de Bonneval) topçu ocağı ve teknik eğitim (Hendesehane) üzerine çalıştığı belirlenir.
Islahatların hangi tarihte ve hangi amaçla yapıldığını anlamak kronolojik hata yapmayı önler.
2
Islahatların askeri sonuçlarının değerlendirilmesi
Yapılan bu ıslahatların sonucunda Osmanlı ordusunun 1736−17391736-1739 savaşlarında Rusya ve Avusturya'yı mağlup ettiği görülür.
Askeri ıslahatın başarısı ancak savaş meydanındaki kazanımla (siyasi başarıyla) ölçülebilir.
3
Siyasi kazanımın belirlenmesi
17391739 Belgrad Antlaşması'nın, 18.18. yüzyılın Osmanlı lehine sonuçlanan son büyük antlaşması olduğu saptanır.
Belgrad'ın geri alınması, modernleşen ordunun gücünü kanıtlayan temel olaydır.

Anahtar Kavram

Askeri Islahatların Siyasi Başarıya Etkisi

İpuçları

1
Islahatların yapıldığı dönem ile başarının sağlandığı savaşın tarihlerini karşılaştırın.
2
Humbaracı Ahmed Paşa'nın 17301730 sonrası çalışmalarının hangi büyük antlaşmaya zemin hazırladığını düşünün.
3
Osmanlı'nın 18.18. yüzyılda imzaladığı 'son kazançlı antlaşma' olarak bilinen gelişmeyi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Belgrad Antlaşması'ndaki arabuluculuğu nedeniyle Fransa'ya verilen kapitülasyonların sürekli hale getirilmesi konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemini kullanarak, 17301730 yılından (I. Mahmud'un tahta çıkışı) önce gerçekleşen Prut ve Pasarofça'yı; yenilgiyle sonuçlanan Küçük Kaynarca ve Yaş seçeneklerini doğrudan eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 33Soru →

Osmanlı Devleti, 17741774 yılında Rusya ile imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması'nda Kırım'ın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kalmıştır. Ancak aynı antlaşmada, Kırım halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacağı maddesi de yer almıştır.

Osmanlı Devleti'nin bu madde ile aşağıdakilerden hangisini doğrudan amaçladığı söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırım halkıyla olan dini ve kültürel bağları sürdürmeyi

Cevap

Osmanlı Devleti, halifelik makamının dini gücünden yararlanarak Kırım halkıyla olan dini ve kültürel bağları sürdürmeyi amaçlamıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Osmanlı Devleti'nin kaybettiği Müslüman tebaa ile manevi bağlarını koruma isteğini yansıtır. İlk kez bir antlaşmada halifelik makamının siyasi gücü, kaybedilen bir bölgeyle olan kültürel sürekliliği sağlamak amacıyla kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın içeriğini analiz etme
17741774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuştur.
Kırım, Osmanlı'dan ayrılan ilk Müslüman toprağıdır.
2
Halifelik maddesinin amacını belirleme
Halkın dini açıdan halifeye bağlı kalması kararlaştırılmıştır.
Siyasi hakimiyet kaybedilse de toplumsal ve kültürel bağın korunması hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Halifelik Makamının Siyasi Gücü

İpuçları

1
Kırım, halkı Müslüman olan ve Osmanlı'dan kopan ilk topraktır.
2
Halife, Müslümanların lideridir; bu bağı korumak ne tür bir fayda sağlar?
3
Padişahın dini yetkisini bir barış antlaşmasında kullanması, bölge halkıyla manevi bir köprü kurmak içindir.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin halifelik makamını benzer şekilde kullandığı 19121912 Uşi Antlaşması'nı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

1787−17921787-1792 yılları arasında devam eden Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sürerken, 17891789 yılında Avrupa'da patlak veren Fransız İhtilali'nin getirdiği 'milliyetçilik' akımı çok uluslu bir yapıya sahip olan Avusturya'yı tedirgin etmiştir. Kendi topraklarında çıkabilecek isyanlardan çekinen Avusturya, savaştan çekilerek Osmanlı Devleti ile barış masasına oturmuştur.

Buna göre, Avusturya'nın savaştan çekilmesi sonucunda Osmanlı Devleti ile imzaladığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ziştovi Antlaşması

Cevap

Ziştovi Antlaşması
Doğru cevap olan Ziştovi Antlaşması, 1787−17921787-1792 savaşları sırasında 17891789 Fransız İhtilali'nin etkisiyle Avusturya'nın savaştan çekilmesi sonucunda 17911791 yılında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Avusturya, aldığı yerleri geri vermiş ve Osmanlı Devleti ile uzun süreli bir barış dönemine girmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki zaman dilimini ve dış siyasi gelişmeyi analiz etmek
17891789 Fransız İhtilali'nin çok uluslu imparatorlukları (Avusturya gibi) tehdit ettiği belirlendi.
Fransız İhtilali'nin 'milliyetçilik' akımı, Avusturya'nın iç güvenliğini korumak için savaştan çekilmesine neden olmuştur.
2
Söz konusu dönemde Avusturya ile imzalanan antlaşmayı belirlemek
17911791 yılında imzalanan Ziştovi Antlaşması tespit edildi.
Osmanlı-Avusturya savaşlarını sona erdiren ve ihtilal sonrası imzalanan belge budur.

Anahtar Kavram

Fransız İhtilali'nin Diplomasiye Etkisi ve Ziştovi Antlaşması

İpuçları

1
Antlaşmanın imzalanmasına neden olan temel dış faktör 17891789 Fransız İhtilali'dir.
2
Bu antlaşma Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında imzalanan son büyük barış antlaşmalarından biridir.
3
Avusturya, milliyetçilik akımından korktuğu için savaştan çekilmiştir; bu antlaşma 17911791 tarihlidir.

Daha Fazla Pratik

Ziştovi Antlaşması'ndan bir yıl sonra Rusya ile imzalanan ve Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu tescilleyen Yaş Antlaşması'nı incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 35Soru →

17181718 Pasarofça Antlaşması ile başlayan Lale Devri'nde, Osmanlı Devleti tarihinde bir ilk olarak Paris, Viyana ve Varşova gibi Avrupa başkentlerine geçici elçiler gönderilmiştir. Bu elçilerden biri olan Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin hazırladığı "Sefaretname" adlı eser, dönemin ıslahat hareketlerine yön veren en önemli belgelerden biri olmuştur.

Bu bilgilere dayanarak, XVIII.XVIII. yüzyılın başındaki bu diplomatik girişimin Osmanlı devlet felsefesinde aşağıdakilerden hangisini simgelediği söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupa'nın üstünlüğünün kabul edildiğini ve Batı'daki teknik/kültürel modellerin örnek alınmaya başlandığını

Cevap

Osmanlı Devleti'nin Avrupa'nın üstünlüğünü kabul ederek Batı'daki teknik ve kültürel modelleri örnek almaya başladığını gösteren seçenek doğrudur.
Osmanlı Devleti, XVIII.XVIII. yüzyılın başlarına kadar kendini Avrupa'dan üstün gördüğü için Batı'daki gelişmeleri takip etmeye ihtiyaç duymamıştır. Ancak Pasarofça Antlaşması ile yaşanan büyük mağlubiyet, devlet adamlarını Avrupa'daki teknik ve kültürel ilerlemeleri incelemeye yöneltmiştir. İlk kez açılan geçici elçilikler ve bu elçilerin getirdiği bilgiler (Sefaretnameler), Osmanlı'nın "üstünlük" iddiasından vazgeçip "modernleşme" (Batılılaşma) yoluna girdiğinin en açık kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin siyasi koşullarını analiz et.
17181718 Pasarofça Antlaşması ile Osmanlı'nın Avrupa'yı askeri yollarla yenemeyeceği ve kaybettiği toprakları geri alamayacağı anlaşılmıştır.
Bu durum devletin dış politikasını "fetih"ten "savunma ve denge"ye kaydırmıştır.
2
Elçilik faaliyetlerinin amacını belirle.
Avrupa'ya gönderilen elçilerin temel görevi, Batı'daki askeri, teknik ve sosyal yenilikleri rapor etmektir.
Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin Paris Sefaretnamesi, Osmanlı'nın modernleşme sürecindeki ilk somut yol haritalarından biridir.
3
Devlet felsefesindeki değişimi yorumla.
Geleneksel "tek taraflı üstünlük" anlayışı yıkılmış, Batılılaşma (modernleşme) süreci başlamıştır.
Batı'ya açılan pencere olan elçilikler, Osmanlı'nın artık Avrupa'yı bir "örnek" olarak gördüğünü simgeler.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde Batılılaşma Sürecinin Başlangıcı ve Diplomasi Değişimi

İpuçları

1
Osmanlı Devleti neden Avrupa'ya ilk kez elçi gönderme ihtiyacı duymuş olabilir?
2
Lale Devri'ndeki 'Batıya açılan pencere' kavramını düşünün; bu pencereden neyi görmek istiyorlardı?
3
Sefaretnameler sadece diplomatik mektuplar değil, aynı zamanda Avrupa'daki parklar, kütüphaneler, ordular ve fabrikalar hakkında raporlar içeriyordu.

Daha Fazla Pratik

Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin Paris Sefaretnamesi'nin, Osmanlı'da ilk matbaanın (İbrahim Müteferrika) kurulmasına nasıl zemin hazırladığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 36Soru →

Osmanlı Devleti'nin 1818. yüzyılın sonunda (1787−17921787-1792) Rusya ve Avusturya ittifakına karşı yürüttüğü savaşların sona erme süreçleri incelendiğinde; Avusturya'nın 17911791 Ziştovi Antlaşması ile işgal ettiği topraklardan çekilerek savaş öncesi sınırlarına (statüko) dönmesi, buna karşın Rusya'nın 17921792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın kendisine ait olduğunu Osmanlı Devleti'ne resmen onaylatması arasındaki bu keskin tutum farkının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avusturya'nın Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımının kendi çok uluslu yapısını tehdit etmesinden çekinmesi, Rusya'nın ise Karadeniz'deki genişleme stratejisini bu süreçte tamamlamaya odaklanması

Cevap

Avusturya'nın çok uluslu yapısını tehdit eden Fransız İhtilali ve milliyetçilik akımı nedeniyle statükoya dönmesi, Rusya'nın ise stratejik hedefi olan Kırım'ı resmileştirmesi.
Avusturya, 17891789 Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik düşüncesinin kendi sınırları içindeki halkları ayaklandırmasından endişe duyarak, galip durumda olmasına rağmen Ziştovi Antlaşması (17911791) ile aldığı yerleri geri vermiş ve savaştan çekilmiştir. Rusya ise bu siyasi boşluğu değerlendirerek Yaş Antlaşması (17921792) ile Kırım'ın kendisine ait olduğunu Osmanlı Devleti'ne kabul ettirmiş ve 'Dağılma Dönemi'ne giden süreci hızlandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin küresel olaylarını analiz et
17891789 Fransız İhtilali'nin savaş devam ederken gerçekleştiği tespit edilir.
Uluslararası ilişkilerdeki büyük kırılmaların yerel savaşlar üzerindeki etkisini anlamak için gereklidir.
2
Avusturya'nın devlet yapısını değerlendir
Avusturya'nın çok uluslu (Alman, Macar, Sırp vb.) bir imparatorluk olduğu belirlenir.
Milliyetçilik akımının neden Avusturya için Rusya'dan daha büyük bir tehdit olduğunu açıklamak için kritiktir.
3
Antlaşma sonuçlarını karşılaştır
Ziştovi'nin 'statüko' (eskisine dönüş), Yaş'ın ise 'toprak kaybının onayı' olduğu görülür.
İki devletin farklı diplomatik yollar izlemesinin ardındaki temel motivasyonu ortaya çıkarır.

Anahtar Kavram

Fransız İhtilali'nin Diplomasiye Etkisi ve Denge Politikası Öncesi Süreç

İpuçları

1
17891789 yılında Avrupa'da başlayan ve çok uluslu imparatorlukları temelden sarsan büyük olayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

III. Selim dönemi ıslahatlarının neden 'Nizam-ı Cedid' adıyla anıldığını ve bu savaşların bu ıslahatlara nasıl zemin hazırladığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 37Soru →

1715−17181715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşları sonucunda imzalanan Pasarofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Karlofça Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri alma ümidini kaybetmiş ve eldeki toprakları koruma politikasına yönelmiştir. Bu politika değişikliğiyle beraber Osmanlı yöneticileri, Batı'nın askeri ve teknik üstünlüğünü ilk kez kabul ederek Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etme ihtiyacı duymuşlardır.

Bu ihtiyaç doğrultusunda, söz konusu dönemde dış politikada atılan en somut adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupa'nın önemli başkentlerine geçici elçilerin gönderilmesi

Cevap

Avrupa'nın önemli başkentlerine geçici elçilerin gönderilmesi
Osmanlı Devleti, 17181718 Pasarofça Antlaşması ile askeri olarak Avrupa'nın gerisinde kaldığını fark etmiş ve 'Batı'nın üstünlüğünü' kabul etmiştir. Bu doğrultuda Avrupa'daki teknik, kültürel ve siyasi gelişmeleri yerinde incelemek üzere Paris, Viyana ve Varşova gibi merkezlere geçici elçiler gönderilmiştir. Bu durum Batılılaşma hareketlerinin de başlangıcı sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem Analizi
17181718 Pasarofça Antlaşması sonrası Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi'nin ilk aşaması olan Lale Devri'ne girmiştir.
Soruda belirtilen politika değişikliğinin hangi tarihsel sürece denk geldiğini belirlemek gerekir.
2
Politika Değişikliği Tespiti
Fetih politikasından savunma politikasına geçiş ve Batı'nın üstünlüğünün kabul edilmesi.
Osmanlı'nın neden Batı'ya yöneldiğini ve elçi gönderme ihtiyacı duyduğunu anlamak için gereklidir.
3
Diplomatik Adımın Belirlenmesi
Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi gibi isimlerin Paris gibi merkezlere 'geçici' görevle gönderilmesi.
Lale Devri'nin en belirgin dış politika uygulaması budur; daimi elçiliklerle karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Pasarofça Antlaşması sonrası Osmanlı'nın Batılılaşma çabaları ve Geçici Elçilikler

İpuçları

1
Pasarofça Antlaşması'ndan sonra başlayan Lale Devri'ndeki yenilikleri düşünün.
2
Avrupa'nın üstünlüğünü kabul eden Osmanlı, oradaki gelişmeleri öğrenmek için kimleri görevlendirmiş olabilir?
3
Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi'nin Paris'teki görevi ve yazdığı Sefaretname bu adımın en önemli örneğidir.

Daha Fazla Pratik

18.18. yüzyıl ıslahatçılarının (I. Mahmut, III. Mustafa, I. Abdülhamit) askeri alandaki Batılılaşma çalışmalarını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 38Soru →

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılın başlarında kaybettiği toprakları geri alma ümidini yitirdiği, Avrupa'nın üstünlüğünü kabul ederek savunma ağırlıklı bir politikaya ve Lale Devri ile birlikte Batılılaşma hareketlerine yöneldiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pasarofça Antlaşması

Cevap

1718 yılında imzalanan Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin dış politikada savunmaya geçtiği ve Batılılaşma sürecini başlattığı dönüm noktasıdır.
Doğru yanıt olan Pasarofça Antlaşması, Osmanlı tarihinde bir kırılma noktasını temsil eder. Bu antlaşma ile devlet, artık genişleme veya kaybettiği toprakları geri alma gücünün kalmadığını görmüş, mevcut topraklarını koruma (statüko) politikasına yönelmiştir. Ayrıca bu dönemde ilk kez Avrupa'da geçici elçilikler açılmış ve Batı'nın teknik üstünlüğü kabul edilerek Lale Devri ıslahatlarına başlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Karlofça sonrası dönemin dış politika amacını belirleme.
Osmanlı Devleti, 1699 Karlofça ile kaybettiği toprakları geri almayı hedeflemiştir.
Başlangıçta Prut Antlaşması ile bu hedef doğrultusunda başarı sağlanmıştır.
2
Politika değişikliğine neden olan savaşı ve antlaşmayı analiz etme.
Avusturya'ya karşı alınan yenilgiler sonucu 1718'de Pasarofça Antlaşması imzalanmıştır.
Bu antlaşma ile toprakların geri alınamayacağı anlaşılmış ve savunma politikasına geçilmiştir.
3
Antlaşmanın iç politikadaki etkisini saptama.
Lale Devri başlamış ve ilk kez Avrupa'nın üstünlüğü kabul edilmiştir.
Yenilgiler, askeri ve teknik alanda Batı'yı örnek alma ihtiyacını doğurmuştur.

Anahtar Kavram

Pasarofça Antlaşması'nın Siyasi ve Kültürel Etkileri

İpuçları

1
Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti ünlü 'Lale Devri'ne giriş yapmıştır.
2
Antlaşma, Avusturya ile yapılan Petervaradin Savaşı'ndaki yenilgi sonrası 1718 yılında imzalanmıştır.
3
Osmanlı'nın Avrupa'nın teknik üstünlüğünü ilk kez resmen kabul ettiği ve savunma politikasına geçtiği metindir.

Daha Fazla Pratik

Pasarofça Antlaşması ile başlayan Lale Devri'nin temel ıslahatlarını ve bu dönemi sona erdiren isyanı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

Osmanlı Devleti, 17741774 yılında Rusya ile imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'ın bağımsızlığını tanımak zorunda kalmıştır. Ancak antlaşmada yer alan "Kırım halkı dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır." maddesiyle halifelik makamının yetkilerinden diplomatik bir metinde ilk kez yararlanılmıştır.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin bu maddeyle ulaşmak istediği temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırım halkı ile olan dini ve kültürel bağların devamlılığını sağlamak

Cevap

Kırım halkı ile olan dini ve kültürel bağların devamlılığını sağlamak
Küçük Kaynarca Antlaşması'nda Kırım'ın bağımsız olmasına rağmen halifelik makamına bağlı kalmasının temel nedeni, Osmanlı Devleti'nin halkı Müslüman olan bu bölgeyle gelecekte yeniden bağ kurma ihtimalini canlı tutmak ve bölge halkı üzerindeki manevi etkisini (kültürel bağlarını) devam ettirmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük Kaynarca Antlaşması'nın (17741774) Kırım ile ilgili maddesini analiz et.
Kırım siyasi olarak bağımsız oldu ancak dini olarak halifeye bağlı kaldı.
Toprak kaybı yaşansa da halkın Müslüman olması nedeniyle bir istisna tanındı.
2
Halifelik makamının bu bağlamdaki işlevini belirle.
Halifelik, siyasi otoritenin bittiği yerde kültürel ve dini bir köprü kurmuştur.
Osmanlı Devleti, bölge üzerindeki nüfuzunu (etkisini) tamamen kaybetmek istememiştir.

Anahtar Kavram

Halifeliğin Siyasi/Diplomatik Gücü

İpuçları

1
Kırım halkının ortak özelliğinin Müslüman olması, Osmanlı'nın neden halifelik kozunu kullandığını açıklar.
2
Siyasi hakimiyet kaybedildiğinde, halkın kimliğini korumak için hangi bağların kullanılabileceğini düşünün.
3
Halifelik makamı, Müslümanlar üzerindeki manevi liderliği temsil eder; bu yetki ilk kez bir siyasi antlaşmada kaybedilen topraklarla bağ kurmak için kullanılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Kırım'ın tam olarak Rusya'ya bağlandığı 17921792 Yaş Antlaşması'nı inceleyerek sürecin nasıl sonuçlandığını görebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 40Soru →

Osmanlı Devleti, 1818. yüzyılın başlarında Karlofça Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri alma ümidiyle girdiği savaşlarda önemli diplomatik ve askeri değişimler yaşamıştır.

Bu süreçte, Osmanlı Devleti'nin "kaybedilen toprakları geri alma" politikasından vazgeçerek eldeki toprakları koruma (savunma) stratejisine yöneldiği ve Avrupa'nın askeri üstünlüğünü ilk kez kabul ettiği temel dönüm noktası aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17181718 Pasarofça Antlaşması ile Batı'nın üstünlüğünün kabul edilerek Lale Devri'ne girilmesi

Cevap

Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri alma ümidini yitirerek savunma politikasına geçtiği olay 1718 Pasarofça Antlaşması'dır.
Doğru yanıt olan seçenek, Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısında aldığı yenilgi sonrası imzaladığı antlaşmanın (Pasarofça) hem askeri başarısızlığı tescillediğini hem de Batı'nın teknik üstünlüğünün ilk kez kabul edildiği Lale Devri'ni başlattığını belirtmektedir. Bu tarih, devletin artık 'fetih/geri alma' değil 'mevcut toprakları koruma' stratejisine geçtiği kesin noktadır.

Adım Adım Çözüm

1
1818. yüzyıl başındaki temel stratejiyi belirle.
Osmanlı'nın ana hedefi Karlofça (16991699) ile kaybettiği toprakları geri almaktı.
Yüzyılın ilk yıllarındaki askeri hareketliliğin temel motivasyonunu anlamak için gereklidir.
2
Politika değişikliğine neden olan askeri başarısızlığı analiz et.
1715−17181715-1718 Osmanlı-Avusturya ve Venedik savaşlarında alınan ağır yenilgiler.
Devletin neden strateji değiştirdiğini gerekçelendirmek için.
3
Pasarofça Antlaşması'nın (17181718) getirdiği yeni dönemi tanımla.
Avrupa'nın üstünlüğü kabul edilmiş, Lale Devri ile barış ve ıslahat süreci başlamıştır.
Soruda sorulan 'dönüm noktası' ve 'üstünlük kabulü' kavramlarını bu tarihsel veriyle eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Osmanlı Dış Politika Değişimi (18. Yüzyıl)

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin Lale Devri'ne girmesine neden olan antlaşmayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Pasarofça Antlaşması ile başlayan Lale Devri ıslahatlarının neden askeri değil de daha çok kültürel/teknik olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki
Gerileme Dönemi (1699-1792) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin