Examkin

Kuruluş Dönemi (1299-1453)

45 soru

Soru 41Soru →

14021402 Ankara Savaşı'nın ardından başlayan Fetret Devri'nde (1402−14131402-1413), Anadolu'daki Türk siyasi birliği büyük ölçüde bozulmuş ve beylikler yeniden bağımsızlıklarını ilan etmişken; Osmanlı Devleti Balkanlar'da (Rumeli) geniş çaplı bir toprak kaybı yaşamamış, hatta halktan gelen ciddi bir isyan hareketi görülmemiştir.

Bu durumun yaşanmasında, Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar'da uygulanan aşağıdaki politikalardan veya kurumsal yapılardan hangisinin etkisi olduğu savunulamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İltizam sisteminin eyalet genelinde yaygınlaştırılarak merkezi hazineye nakit akışının öncelikli hale getirilmesi

Cevap

İltizam sisteminin eyalet genelinde yaygınlaştırılarak merkezi hazineye nakit akışının öncelikli hale getirilmesi
Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar'daki kalıcılığını sağlayan ana unsurlar; halka hoşgörülü davranılması (İstimalet), bölgeye Türk nüfusun yerleştirilmesi (İskân) ve toprak düzeninin sağlanmasıdır (Tımar). İltizam sistemi ise vergi gelirlerinin ihale usulüyle toplanmasıdır ve Kuruluş Dönemi'nde eyalet genelinde uygulanan yaygın bir sistem değildir. Bu sistem, devletin nakit ihtiyacının arttığı daha sonraki yüzyıllarda (özellikle Duraklama ve sonrasında) Tımar sisteminin yerine geçmeye başlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Fetret Devri'nin Balkanlar üzerindeki etkisini analiz etme
Merkezi otorite zayıflamasına rağmen Rumeli halkının Osmanlı idaresine sadık kaldığı görülmektedir.
Anadolu'daki dağılmanın aksine Balkanlar'daki kalıcılığın nedenlerini sorgulamak gerekir.
2
Kuruluş Dönemi temel politikalarını değerlendirme
İstimalet (hoşgörü), İskân (yerleştirme) ve Tımar (toprak/asker) politikalarının bölgeyi sağlamlaştırdığı tespit edilir.
Bu politikalar devletin beylikten imparatorluğa geçişindeki kurumsal temelleridir.
3
Seçeneklerdeki kronolojik ve kavramsal uyumu kontrol etme
İltizam sisteminin Kuruluş Dönemi (1299−14531299-1453) karakteristiği olmadığı, 16.16. ve 17.17. yüzyıllarda yaygınlaştığı belirlenir.
İltizam sistemi, Tımar sisteminin zayıflamasıyla vergi toplama usulünde yaşanan bir dönüşümü temsil eder.

Anahtar Kavram

Osmanlı Kuruluş Dönemi Balkan Politikaları ve İltizam-Tımar Ayrımı

İpuçları

1
Fetret Devri'ndeki istikrarın nedenlerini düşünürken, Osmanlı'nın toprak sistemindeki 'Dirlik' ve 'İltizam' ayrımına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı toprak sistemindeki dönüşümün (Tımar'dan İltizam'a geçiş) merkezi otorite ve eyalet yönetimi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

Osmanlı Beyliği'nin beylikten devlete geçiş sürecinde, sınırların hızla genişlemesi ve kuşatmaların uzun sürmesi nedeniyle gönüllü birliklerin yerine sürekli bir askeri güce ihtiyaç duyulmuştur. Bu doğrultuda devletin kurumsal altyapısını güçlendirmek amacıyla askeri alanda ilk önemli adım atılmıştır.

Buna göre, Orhan Bey döneminde oluşturulan Osmanlı Devleti'nin ilk düzenli ordusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaya ve Müsellem

Cevap

Osmanlı Devleti'nin ilk düzenli ordusu Orhan Bey döneminde kurulan Yaya ve Müsellem teşkilatıdır.
Osmanlı Devleti, Osman Bey döneminde aşiret kuvvetlerine (alperenler, gaziler) dayanırken, Orhan Bey döneminde Bursa'nın fethinden sonra daha disiplinli ve sürekli bir güce ihtiyaç duyulmuş; bu amaçla 'Yaya ve Müsellem' adıyla ilk düzenli ordu kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen dönemi ve padişahı belirle.
Dönem: Kuruluş Dönemi, Padişah: Orhan Bey.
Osmanlı'nın kurumsallaşma adımlarının çoğu bu dönemde atılmıştır.
2
Orhan Bey dönemindeki 'ilk'leri hatırla.
İlk medrese, ilk gümüş para ve ilk düzenli ordu bu dönemde hayata geçirilmiştir.
Sınırların genişlemesi aşiret kuvvetlerinin yetersiz kalmasına neden olmuştur.
3
Askeri teşkilatın adını doğrula.
İlk düzenli ordunun adı 'Yaya ve Müsellem'dir.
Yaya piyadeleri, Müsellem ise atlı birlikleri ifade eder.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde Düzenli Orduya Geçiş

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nde askeri kurumsallaşmanın ilk adımı Bursa'nın fethinden sonra atılmıştır.
2
İsmi 'Piyade ve Süvari' anlamına gelen bu ordu, Orhan Bey'in veziri Çandarlı Halil Paşa'nın tavsiyesiyle kurulmuştur.
3
Bu ordu, Osmanlı'nın profesyonel orduya geçişteki ilk basamağıdır ve adı 'Yaya ve ...' şeklinde devam eder.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Kuruluş Dönemi'ndeki diğer 'ilk'leri (ilk medrese, ilk kadı ataması, ilk divan) bir tablo yaparak çalışmak kalıcılığı artıracaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 43Soru →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi'nde, 14441444 yılında II. Murad’ın tahtı gönüllü olarak oğlu II. Mehmed’e bırakmasıyla oluşan otorite boşluğunda, yeniçerilerin Edirne’de başlattığı ve tarihe 'Buçuktepe Vakası' olarak geçen isyanın sonucunda II. Murad’ın tekrar tahta dönmek zorunda kalması, aşağıdakilerden hangisinin ilk somut göstergesidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerî bir sınıfın, merkezî yönetim ve saltanat değişikliği üzerinde belirleyici bir baskı unsuru haline geldiğinin

Cevap

Askerî bir sınıfın (yeniçerilerin), devletin merkezî idaresi ve hükümdar değişikliği gibi en üst düzey siyasi kararlar üzerinde doğrudan bir baskı ve belirleyicilik unsuru haline geldiğini gösteren seçenektir.
Buçuktepe Vakası (14441444), Osmanlı Devleti'nde yeniçerilerin maaşlarının yetersizliğini ve taht değişikliğini bahane ederek çıkardıkları ilk isyandır. Bu olayın sonucunda II. Murad'ın tekrar tahta çıkması, kapıkulu ordusunun sadece bir savaş birimi olmadığını, aynı zamanda başkent siyasetinde hükümdar değişikliklerine bile yön verebilecek güçlü bir baskı grubu haline geldiğini somut bir şekilde kanıtlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayı ve Tarihsel Bağlamı Analiz Et
1444 yılında II. Murad'ın tahtı 12 yaşındaki oğlu II. Mehmed'e bırakması, iç siyasette (bürokrasi ve ordu arasında) bir gerilim yaratmıştır.
Sorunun kökenindeki 'Buçuktepe Vakası'nın nedenini anlamak için bu taht değişikliği sürecini bilmek gerekir.
2
İsyanın Niteliğini Tanımla
Buçuktepe Vakası, Osmanlı tarihindeki ilk yeniçeri isyanıdır.
İsyanın kimler tarafından ve hangi amaçla (maaş artışı bahanesiyle siyasi müdahale) çıkarıldığını belirlemek sonucu bulmamızı sağlar.
3
Siyasi Sonucu Değerlendir
Yeniçerilerin baskısıyla çocuk yaştaki padişahın yerine eski padişahın (II. Murad) geri getirilmesi, ordunun siyasete ilk müdahalesidir.
Askerî gücün idari otorite üzerindeki etkisini kanıtlayan en temel gelişme budur.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde askeri vesayetin ve yeniçeri nüfuzunun başlangıcı (Buçuktepe Vakası).

İpuçları

1
Osmanlı tarihinde askerin (Yeniçerilerin) merkeze karşı ilk kez ses yükselttiği olayı hatırlayın.
2
Bu isyan, II. Murad ve II. Mehmed arasındaki taht değişimi sırasında yaşanmış ve padişah değişikliğine zorlamıştır.
3
İsyanın adı olan 'Buçuk', yeniçerilerin maaşlarına yapılan yarım akçelik zamdan gelmektedir; bu durum askerin siyasi bir pazarlık gücü kazandığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Bu olaydan sonra gerçekleşen Varna Savaşı ve II. Kosova Savaşı'nın sonuçlarını, Balkanlar'daki Türk varlığının kesinleşmesi açısından inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 44Soru →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde, beylik yapısından devlet düzenine geçiş sürecinde idari, askeri ve mali alanlarda önemli teşkilatlanma çalışmaları yapılmıştır. Bu süreçte Orhan Bey, devletin temellerini atan ve kurumsal kimliği başlatan hükümdar olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçiş aşamasında Orhan Bey döneminde gerçekleştirilen kurumsallaşma hamlelerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rumeli Beylerbeyliği'nin kurularak bölgedeki idari yapının güçlendirilmesi

Cevap

Rumeli Beylerbeyliği'nin kurulması, Orhan Bey döneminde değil, halefi I. Murad döneminde gerçekleştirilen bir idari teşkilatlanma hamlesidir.
Rumeli Beylerbeyliği, Osmanlı Devleti'nde eyalet sistemine geçişin ilk adımıdır ve bu kurum I. Murad döneminde, Lala Şahin Paşa'nın ilk beylerbeyi olarak atanmasıyla Manastır merkezli olarak kurulmuştur. Orhan Bey döneminde Rumeli'ye geçilmiş olsa da idari bir beylerbeylik yapılanması henüz mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümdar ve dönem analizi yapılması
Orhan Bey döneminin (1324-1362) teşkilatlanma özellikleri belirlendi.
Soruda istenen 'beylikten devlete geçiş' evresindeki kurumsal adımları ayırt etmek gerekir.
2
Askeri ve idari yeniliklerin karşılaştırılması
Düzenli ordu (Yaya-Müsellem), Divan ve Gümüş Akçe gibi unsurların Orhan Bey dönemine ait olduğu doğrulandı.
Seçeneklerdeki bilgilerin kronolojik doğruluğunu denetlemek için gereklidir.
3
Rumeli politikası ve idari birimlerin incelenmesi
Rumeli'ye geçişin (Çimpe Kalesi) Orhan Bey; eyalet sisteminin (Beylerbeylik) ise I. Murad dönemine ait olduğu tespit edildi.
En yaygın karıştırılan 'bölgesel fetih' ile 'idari örgütlenme' ayrımını yapmak sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Kurumsallaşması: Beylikten Devlete Geçiş

İpuçları

1
Rumeli'ye geçiş (Çimpe) ile Rumeli'nin idari bir eyalet (Beylerbeylik) haline getirilmesi farklı padişahların dönemindedir.

Daha Fazla Pratik

I. Murad döneminde kurulan 'Pençik Sistemi' ve 'Rumeli Beylerbeyliği' arasındaki askeri-idari bağı inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru →

Osmanlı Beyliği'nin sınırlarının hızla genişlemesi üzerine fetihlerin devamlılığını sağlamak ve askeri yapıyı daha disiplinli bir hale getirmek amacıyla OrhanBeyOrhan Bey döneminde kurulan ilk düzenli ordu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaya ve Müsellem

Cevap

Orhan Bey döneminde askeri alanda gerçekleştirilen ilk kurumsallaşma adımı olan Yaya ve Müsellem ordusudur.
Osmanlı Beyliği başlangıçta aşiret kuvvetleri ve gönüllü gazilerle savaşırken, sınırların büyümesiyle daha disiplinli bir güce ihtiyaç duyulmuş ve OrhanBeyOrhan Bey döneminde ilk düzenli ordu olan Yaya (piyade) ve Müsellem (atlı) birlikleri kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen dönemi (Kuruluş Dönemi - Orhan Bey) belirle.
OrhanBeyOrhan Bey dönemi, beylikten devlet yapısına geçişin (kurumsallaşmanın) başladığı dönemdir.
Hangi padişahın hangi kurumu oluşturduğunu bilmek doğru sonuca götürür.
2
Askeri alandaki ilk düzenli yapıya dair bilgiyi hatırla.
Osmanlı'nın ilk düzenli ordusunun adı 'Yaya ve Müsellem'dir.
Bu birlikler, gönüllü birliklerden disiplinli ve sürekli bir ordu yapısına geçişi temsil eder.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde askeri kurumsallaşmanın başlangıcı

İpuçları

1
Bu gelişme, Osmanlı'nın aşiret yapısından devlet yapısına geçtiğinin en önemli kanıtlarından biridir.
2
Birliğin adı, yürüyen askerler ve atlı askerler anlamına gelen iki kelimeden oluşur.
3
Bu ordu, Bursa'nın fethinden sonra fetihlerin daha hızlı ilerlemesi için kurulmuştur.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'nın diğer kurumsallaşma adımları olan ilk medrese (İznik) ve ilk divan teşkilatını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Kuruluş Dönemi (1299-1453) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin