Anlam Bilgisi

Eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerde yargının gerçekleşme hedefi belirtilirken; neden-sonuç cümlelerinde yargının ortaya çıkmasına yol açan gerekçe üzerinde durulur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı 'amacıyla' birlikte verilmemiştir?

Kıraathaneler, Osmanlı toplum hayatında sadece kahve içilen yerler değil, aynı zamanda birer kültür ve okuma merkezi olarak ortaya çıkmıştır. Arapça "okuma" anlamına gelen "kıraat" kelimesinden türetilen bu mekanlar, halkın gazete ve kitaplarla buluştuğu ilk kamusal alanlardandır. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren İstanbul'da yaygınlaşan bu yerler, entelektüel tartışmaların yapıldığı birer akademi işlevi görmüştür. Özellikle Tanzimat dönemiyle birlikte, okuryazarlığın artması ve basılı yayınların çoğalması kıraathanelere olan ilgiyi doruk noktasına taşımıştır. Siyasi ve sosyal meselelerin konuşulduğu bu mekanlar, toplumun farklı kesimlerini bir araya getirerek sosyal bir kaynaşma ortamı sağlamıştır. Zamanla bu mekanların bir kısmı sadece oyun oynanan kahvehanelere dönüşmüş olsa da özündeki "bilgi paylaşım merkezi" kimliğini uzun süre korumuştur. Günümüzde ise bu geleneksel yapı, kütüphane konseptli modern mekanlarla yeniden hayat bulmaya çalışmaktadır.

Bu parçada kıraathanelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Dil, bir ulusun hafızasıdır; geçmişin tecrübelerini geleceğin hayallerine bağlayan en güçlü köprüdür. Bazı çevreler dili yalnızca teknik bir iletişim aracı olarak nitelendirse de aslında dil, bir milletin kolektif hafızasını ve yaşam felsefesini bünyesinde barındıran dinamik bir yapıdır. Örneğin, Türkçedeki 'gönül' kelimesinin içerdiği zengin anlam katmanlarını başka bir dilde tek bir sözcükle karşılamak neredeyse imkansızdır. Bu durum, dillerin sadece semboller yığını olmadığını, aynı zamanda bir kültürün özgün karakterini yansıttığını göstermektedir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisinden yararlanılmamıştır?

(I) Dil, bir toplumun sadece iletişim aracı değil, aynı zamanda o toplumun kolektif hafızasının ve varlık anlayışının taşıyıcısıdır. (II) Türkçede akrabalık derecelerini belirten sözcüklerin zenginliği, göçebe yaşam kültüründen miras kalan sıkı sosyal bağların dile yansıyan bir çıkarımı olarak değerlendirilebilir. (III) Bu özgün sözcük dağarcığı, bireye sosyal dokudaki yerini sürekli hatırlatarak toplumsal aidiyet duygusunun pekişmesini sağlar. (IV) Söz konusu kültürel birikimin teknolojik dönüşüm karşısında direnç kazanmasını sağlamak üzere akademik çevrelerde kapsamlı terminoloji çalışmaları yürütülmektedir. (V) Ancak küresel kültürün tek tipleştirici etkisiyle yerel ifadelerin kullanım alanının daralması, dilin bu tarihsel katmanlarının giderek silinmesine yol açmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kişinin, geçmişte yapmadığı bir işten, değerlendiremediği bir fırsattan veya gerçekleştiremediği bir eylemden dolayı duyduğu üzüntüye "hayıflanma" denir. Pişmanlıkta ise yapılan bir eylemin sonucundan duyulan üzüntü söz konusudur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "hayıflanma" söz konusudur?

(I) Vakıf müessesesi, Türk-İslam geleneğinde toplumsal yardımlaşmanın kurumsallaşmış en üst formu olarak kabul edilir. (II) Bu sistem sayesinde eğitimden sağlığa, ulaşımdan dini hizmetlere kadar pek çok kamusal ihtiyacın devlet bütçesine yük olmadan karşılanması sağlanmıştır. (III) Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde zirve noktasına ulaşan vakıf kültürü, "insanı yaşat ki devlet yaşasın" düsturunun somut bir tezahürüdür. (IV) Mimari açıdan bakıldığında bu dönem vakıf yapılarında kullanılan taş işçiliği ve süsleme sanatları, dönemin estetik zevkini yansıtmaktadır. (V) Dolayısıyla bu sivil toplum örgütlenmeleri, devletin sosyal görevlerini hafifletirken toplumsal barışı ve adaleti de teminat altına almıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Biyomimikri, doğadaki modellerin, sistemlerin ve elementlerin incelenerek karmaşık insan problemlerini çözmek amacıyla taklit edilmesidir. Bu disiplin, doğayı sadece bir hammadde kaynağı olarak görmekten ziyade, onu bir mentor ve ölçüt olarak kabul eder. Tasarımcılar, bir problemin çözümünü ararken "Doğa bunu nasıl çözüyor?" sorusunu sorarlar. Örneğin, kambur balinaların yüzgeçlerindeki çıkıntılar, rüzgâr türbinlerinin verimliliğini artırmak için taklit edilmektedir. Benzer şekilde, tekstil sektöründe lotus bitkisinin su tutmayan yapısı örnek alınarak kendi kendini temizleyen kumaşlar üretilmektedir. Biyomimikri, ekolojik sistemlere zarar vermeden sürdürülebilir çözümler üretmeyi amaçlayarak doğa ile teknolojiyi birleştirmeyi hedefler.

Bu parçada biyomimikri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Bazı yargılar, kendisinden önceki bölümün hangi gaye ile yapıldığını ortaya koyarken bazıları ise doğrudan gerçekleşmiş bir durumun sonucunu ifade eder. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe ulaşma çabasını içermektedir?

Cümlede anlam ilişkileri incelenirken yargının hangi temele dayandığı; eylemin bir ereğe yönelik olması (amaç-sonuç) veya gerçekleşmiş bir sebebe dayanması (neden-sonuç) bakımından önem arz eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, kendisinden önceki bir gerekçeye dayandırılarak (neden-sonuç ilişkisiyle) verilmiştir?

(I) Türk şiiri, son yıllarda imge yoğunluğundan sıyrılıp daha yalın ve doğrudan bir anlatıma yönelmektedir. (II) Şairler, geniş halk kitlelerine seslerini duyurabilmek amacıyla bu sadeleşme yolunu tercih etmektedirler. (III) Bu yönelimle birlikte, şiir kitaplarının satış rakamlarının her geçen gün biraz daha yükseldiği görülmektedir. (IV) Varsayalım ki bu popülerleşme çabası şiirin estetik kalitesini düşürdü; o vakit edebiyat dünyamız büyük bir değer kaybı yaşayacaktır. (V) Edebiyatın ticari bir meta haline gelmesi karşısında sessiz kalan eleştirmenler, bu kültürel aşınmanın asıl sorumlularıdır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Mavi Anadolu hareketi, Türk hümanizmasını antik Anadolu medeniyetlerine dayandırarak Batılılaşmayı köksüzlükten kurtarmayı amaçlayan bir kültür projesidir. Halikarnas Balıkçısı, Azra Erhat ve Sabahattin Eyüboğlu gibi isimlerin öncülük ettiği bu akım, Türk kültürünün kaynağını sadece Orta Asya veya İslamiyet ile sınırlı görmez; aksine, Anadolu topraklarında yaşamış Hitit, Lidya, İyon gibi tüm uygarlıkların mirasını 'bizim' kabul eder. Bu yaklaşım, Türk kimliğini dar bir etnisiteye hapsetmek yerine, coğrafya temelli evrensel bir perspektifle zenginleştirmeyi hedefler. Mavi Yolculuklar aracılığıyla Ege ve Akdeniz kıyılarının doğal ve tarihi güzelliklerini keşfeden hareket mensupları, denizi ve balıkçılığı edebiyatın ana temalarından biri hâline getirmiştir. Ancak bu akım, zaman zaman geleneği yok saydığı gerekçesiyle yerli ve milli değerleri savunan kesimlerin eleştirilerine maruz kalmıştır. Hareketin temel gayesi, Batı medeniyetinin temelini oluşturan Grek-Romen mirasının aslında Anadolu menşeli olduğunu ispatlayarak Türk insanına öz güven aşılamaktır.

Bu parçadan Mavi Anadolu hareketi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Müzeler, geleneksel anlayışta geçmişin tozlu raflarda muhafaza edildiği, sadece seyirlik nesnelerin bir araya getirildiği statik mekanlar olarak algılanmıştır. Ancak çağdaş dünyada bu tanım köklü bir değişim geçirmektedir. Artık bir müzenin başarısı, koleksiyonunda barındırdığı eserlerin sayısından ziyade, bu eserlerin günümüz insanıyla kurduğu bağın derinliğiyle ölçülmektedir. Modern müzecilik; ziyaretçiyi pasif bir alımlayıcı olmaktan çıkarıp onu sürecin içine dahil eden, sorgulatan ve yaşayan bir deneyim alanı sunmayı hedefler. Geçmişin mirası, bugünle harmanlanarak bir gelecek vizyonu oluşturulmadığı sürece, sadece birer antika değeri taşımaktan öteye geçemez. Dolayısıyla müzeler, toplumun kültürel belleğini korurken aynı zamanda toplumsal dönüşüme yön veren, eğiten ve ilham sağlayan dinamik birer merkez niteliği taşımalıdır. Bu perspektif, müzeleri geçmişin hapishanesi olmaktan kurtarıp onları geleceğin inşa edildiği yaratıcı laboratuvarlara dönüştürmektedir.

Bu parçada müzelerle ilgili asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Ray Oldenburg tarafından literatüre kazandırılan "üçüncü mekan" kavramı, bireyin ev ve iş hayatı arasındaki keskin ayrımı yumuşatan, hiyerarşiden arınmış sosyal etkileşim alanlarını tanımlar. Bu alanlar; kütüphaneler, parklar ve geleneksel kahvehaneler gibi, katılımın gönüllü olduğu ve ekonomik statüden bağımsız bir "eşitleyici" rol üstlendiği mekanlardır. Modern kent planlamasında bu mekanların kaybı, bireyin sadece tüketim odaklı kamusal alanlara mahkûm kalmasına ve dolayısıyla toplumsal yabancılaşmanın derinleşmesine yol açmaktadır. Üçüncü mekanlar, sadece boş zamanın değerlendirildiği yerler değil, aynı zamanda farklı sosyo-ekonomik grupların bir araya gelerek yerel demokrasiyi ve toplumsal güveni inşa ettiği zeminlerdir. Günümüzde dijital platformların sunduğu "sanal üçüncü mekanlar", fiziksel mekanların sağladığı rastlantısal karşılaşmaların ve derinlikli yüz yüze iletişimin yerini tam anlamıyla dolduramamaktadır. Bu bağlamda, kentsel dönüşüm süreçlerinde sosyal donatı alanlarının sadece niceliksel artışı değil, bu alanların erişilebilirliği ve kapsayıcılığı da hayati bir önem taşımaktadır. Mekânsal aidiyetin zayıflaması, bireyin toplumsal bellekle kurduğu bağı kopararak onu modern hayatın hızı içinde anonimleşmiş bir nesneye dönüştürmektedir.

Bu parçadan hareketle "üçüncü mekanlar" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Türkçede bazı cümleler eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını (neden-sonuç) bildirirken bazıları eylemin hangi hedefi gerçekleştirmeye yönelik olduğunu (amaç-sonuç) bildirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı bir amaca yönelik olarak gerçekleştirilmiştir?

Bazı sanatçıların, insan ruhunun karanlık ve karmaşık dehlizlerinde yol almak yerine toplumsal olayları sadece görünen yüzüyle ele almaları, onların yaratım sürecinde her zaman sığ suların güvenliğine sığındıklarını göstermektedir.

Bu cümledeki "sığ suların güvenliğine sığınmak" söz öbeğiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Geleneksel çocuk oyunları, bireyin hem fiziksel gelişimi hem de toplumsallaşma süreci üzerinde belirleyici bir role sahiptir. (II) Saklambaç ve körebe gibi grup oyunları, çocuklara bir topluluğa ait olma ve kurallar çerçevesinde hareket etme bilinci aşılar. (III) Günümüzde dijital oyunların ve mobil cihazların yaygınlaşması, çocukların boş vakitlerini değerlendirme biçimlerini büyük oranda değiştirmiştir. (IV) Bu geleneksel aktiviteler aynı zamanda yardımlaşma, paylaşma ve empati gibi temel insani değerlerin kazanılmasını kolaylaştırır. (V) Hareket temelli olan bu süreçler, çocukların motor becerilerinin gelişmesine ve fiziksel olarak daha sağlıklı büyümelerine katkı sunar.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Kitap okumak, çocukların hayal dünyasını zenginleştirmenin yanı sıra dil becerilerinin gelişmesine de büyük katkı sağlar. Erken yaşta kitaplarla tanışan çocuklar, kelime dağarcıklarını hızla geliştirir ve kendilerini ifade etme konusunda daha başarılı olurlar. Ayrıca kitaplar, çocuklara farklı bakış açıları kazandırarak empati yeteneklerini güçlendirir. Ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte kitap okuması, aile içi bağları kuvvetlendirirken çocuğun okuma alışkanlığı kazanmasını kolaylaştırır. Kitap seçerken çocuğun yaşına ve ilgi alanlarına uygun eserlerin tercih edilmesi, okuma sürecini daha keyifli hale getirecektir. Bu süreçte görsellerle desteklenmiş kitaplar, çocukların dikkatini çekmede oldukça etkilidir. Sabırlı bir yaklaşımla sürdürülen okuma saatleri, çocuğun bilişsel gelişimini destekleyen en önemli aktivitelerden biridir.

Bu parçadan hareketle çocuklarda kitap okuma alışkanlığı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Kentlerin kimliğini oluşturan en önemli unsurlardan biri, sosyal yaşamın kalbinin attığı kamusal mekânlar olan meydanlardır. (II) Tarih boyunca bu alanlar; ticaretin, siyasetin ve kültürel alışverişin merkezi olma görevini üstlenmiştir. (III) Günümüzde ise dijital platformların yükselişiyle birlikte insanların fiziksel ortamlarda bir araya gelme alışkanlıkları önemli ölçüde değişmiştir. (IV) Özellikle Avrupa şehirlerindeki meydan mimarisi, toplumsal hiyerarşinin ve iktidarın bir yansıması olarak şekillenmiştir. (V) Bu mekânsal düzenlemeler, sadece estetik kaygılarla değil, aynı zamanda halkın bir araya gelme biçimlerini denetlemek amacıyla tasarlanmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Kamu hizmetlerinde kalitenin süreklilik arz etmesi; yalnızca teknolojik imkânların geliştirilmesine değil, aynı zamanda liyakat temelli bir insan kaynağı yönetiminin tesis edilmesine ve etkin bir denetim mekanizmasına bağlanmalıdır. Bu cümledeki bağlanmak sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cümlelerde yargı bazen bir gerekçeye dayalı olarak (neden-sonuç), bazen de ulaşılmak istenen bir hedef doğrultusunda (amaç-sonuç) ortaya çıkar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme amacı belirtilmiştir?