Examkin

Sözcükte Anlam

120 soru

Soru 21Soru →

Türkçede bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk anlama 'gerçek anlam' denir. Gerçek anlamdan tamamen uzaklaşarak kazanılan yeni anlamlara ise 'mecaz anlam' adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıcak" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaz mevsiminde sıcak denizlerin keyfini çıkarmak paha biçilemez bir duygudur.

Cevap

Sıcak sözcüğünün ısısı yüksek olan anlamında kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen 'sıcak denizler' ifadesi, suyun fiziksel sıcaklığını yani sözcüğün temel (gerçek) anlamını ifade etmektedir. Bu kullanımda herhangi bir soyutlaşma veya anlam kayması yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Bağlam analizi yapın.
Cümlelerde geçen 'sıcak' sözcüğünün hangi anlamları karşıladığı belirlendi.
Sözcüklerin gerçek veya mecaz anlamda olup olmadığını anlamak için cümledeki kullanımına bakılmalıdır.
2
Temel anlam kontrolü gerçekleştirin.
Sözcüğün akla gelen ilk anlamı (ısı ile ilgili olan) tespit edildi.
Gerçek anlam, bir sözcüğün temel ve fiziksel anlamıdır.
3
Eleme yöntemini kullanın.
Samimiyet, güncellik ve onaylama bildiren seçenekler mecaz olduğu için elendi.
Diğer seçeneklerdeki anlamlar soyutlaşmış ve yeni kavramları karşılar hale gelmiştir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam (Gerçek ve Mecaz Anlam Ayrımı)
Soru 22Soru →

Türkçede sözcükler, temel anlamlarının yanı sıra kullanıldıkları bağlama göre mecaz anlamlar kazanabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kuru" sözcüğü "duygudan yoksun, heyecansız, tekdüze" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazarın son romanındaki kuru ve ruhsuz anlatım, okurun konuya odaklanmasını güçleştiriyordu.

Cevap

Romanın anlatımını betimleyen seçenek, sözcüğün duygudan yoksun ve tekdüze anlamını karşılamaktadır.
Doğru cevapta 'kuru' sözcüğü, bir sanat eserinin veya bir anlatımın akıcı olmadığını, okuyucuda heyecan uyandırmadığını ve duygusal bir derinliğe sahip olmadığını (tekdüzelik) belirtmek için kullanılmıştır. 'Ruhsuz' sözcüğüyle birlikte kullanılması da bu anlamı desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anlamı analiz etme
Aranan anlam: Duygudan yoksun, heyecansız, üslup ile ilgili mecaz kullanım.
Sorunun bizden istediği spesifik bağlamı belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki 'kuru' sözcüğünün bağlamlarını inceleme
Seçeneklerde gerçek (su/nem eksikliği), yan (katıksız) ve mecaz (faydasız, tekdüze) anlamlar görülmektedir.
Sözcüğün çok anlamlılık özelliğini değerlendirmek için her cümledeki kullanımına bakılır.
3
Üslup ve anlatım özelliği bildiren kullanımı seçme
Roman anlatımını niteleyen kullanımın verilen tanıma tam uyduğu belirlenir.
Tanım doğrudan sanatsal veya iletişimsel bir 'tarzı' hedeflemektedir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Mecaz Anlam

İpuçları

1
Cümlelerdeki sözcüğün bir 'üslup' veya 'anlatım tarzı' niteleyip nitelemediğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sözcüğün 'gerçek', 'mecaz' ve 'terim' anlam ayrımı üzerine diğer örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru →

Bürokrasideki hiyerarşik katı yapının, yenilikçi projelerin hayata geçirilmesinin önündeki en büyük engel olduğu gerçeği, hazırlanan tüm denetim raporlarının odağında yatmaktadır.

Bu cümledeki "yatmak" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir durumun asıl sebebi, temeli veya kaynağı durumunda olmak

Cevap

Cümledeki kullanımına göre "yatmak" sözcüğü, bir durumun asıl sebebi, temeli veya kaynağı durumunda olmak anlamını taşımaktadır.
Verilen cümlede "yatmak" sözcüğü, hiyerarşik yapının yenilik önünde engel olduğu bilgisinin denetim raporlarının temelini veya asıl dayanağını oluşturduğunu ifade etmek için kullanılmıştır. Bu kullanım, fiziksel bir eylemden ziyade bir durumun kaynağını belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlamı analiz etme
"Yatmak" sözcüğünün hiyerarşik yapının engel teşkil etmesi gerçeği ile raporların odağı arasındaki ilişkiyi kurduğu görüldü.
Sözcüklerin anlamı cümle içindeki diğer ögelerle kurduğu ilişkiyle belirlenir.
2
Sözcük yerine eş anlamlı veya açıklayıcı ifadeler koyma
"Odağında bulunmaktadır", "Temelinde yer almaktadır" gibi ifadelerin anlamı tam karşıladığı saptandı.
Mecaz anlamlı sözcükleri soyut anlamı karşılayan ifadelerle ikame etmek anlamı netleştirir.
3
Seçeneklerle karşılaştırma yapma
Temel neden ve kaynak olma durumunu ifade eden seçeneğin bağlama en uygun olduğu belirlendi.
Yanlış seçenekler sözcüğün gerçek anlamını veya farklı bağlamlardaki yan anlamlarını içermektedir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık (Bağlamsal Anlam)
Soru 24Soru →

"Onun bu boş sözleri, toplantıdaki kimseyi ikna etmeye yetmedi." cümlesindeki "boş" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir işe yaramayan, anlamsız, yararsız

Cevap

Sözcük bu cümlede 'bir işe yaramayan, anlamsız, yararsız' anlamında kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'boş söz' ifadesi, bir değer taşımayan, söylendiği halde bir sonuç vermeyen ve içeriği niteliksiz ifadeler için kullanılmıştır. Bu durum sözcüğün 'bir işe yaramayan, anlamsız' şeklindeki mecaz anlamını karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün bağlamını inceleyin.
"Boş" sözcüğü "sözleri" ismini niteleyen bir sıfat olarak kullanılmıştır.
Sözcüklerin anlamı, içinde bulundukları cümledeki diğer sözcüklerle olan ilişkisine göre belirlenir.
2
Gerçek ve mecaz anlam ayrımı yapın.
Sözcüğün temel anlamı olan 'içinde bir şey bulunmayan' (somut) anlamından uzaklaşılarak, 'niteliksiz/etkisiz' (soyut) bir anlam kazanıldığı görülür.
Soyut kavramları niteleyen fiziksel özellik bildiren kelimeler genellikle mecaz anlam kazanır.
3
İkna etme durumuyla ilişkilendirin.
İkna etmeye yetmeyen sözlerin 'içeriği dolu olmayan' yani 'yararsız' olduğu sonucuna ulaşılır.
Cümlenin devamındaki 'ikna etmeye yetmedi' ifadesi, sözlerin niteliği hakkında ipucu verir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam (Mecaz Anlam)
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

Büyük bir umutla başladığı yeni işindeki ilk günlerinde yaşadığı hayal kırıklıkları, içindeki çalışma şevkinin kısa sürede sönmesine neden oldu.

Bu cümledeki "sönmek" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir duygunun, bir isteğin gücünü yitirmesi veya etkisinin azalması

Cevap

Cümledeki kullanımda 'sönmek' sözcüğü, bir duygunun veya isteğin (çalışma şevki) gücünü yitirmesi anlamındadır.
Verilen cümlede 'çalışma şevki' gibi soyut bir durumun azalması ve etkisini kaybetmesi anlatılmaktadır. Türkçede heyecan, şevk veya öfke gibi duyguların yatışması veya şiddetini kaybetmesi durumunda 'sönmek' sözcüğü mecaz anlamda kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar kelimeleri ve bağlamı analiz et.
Cümlede 'çalışma şevki' ifadesi ile 'sönmek' eylemi arasında bir ilişki kurulmuştur.
Sözcüğün anlamı, içinde bulunduğu cümlenin bütününe göre belirlenir.
2
Sözcüğün gerçek ve mecaz anlamlarını karşılaştır.
'Şevk' soyut bir kavram olduğu için 'sönmek' eylemi burada mecaz anlam kazanmıştır.
Soyut kavramlarla birleşen fiziksel eylemler genellikle mecazlaşır.
3
Seçeneklerdeki tanımlarla cümledeki anlamı eşleştir.
Duygu ve isteklerin etkisini kaybetmesi tanımı, cümledeki kullanımla tam örtüşmektedir.
Motivasyonun veya heyecanın azalması 'sönmek' kelimesiyle karşılanır.

Anahtar Kavram

Çok Anlamlılık ve Mecaz Anlam
Tahmini Süre:45s
Soru 26Soru →

Kamu personeli alımı ilanında belirtilen şartlara göre, mülakat aşamasında adayların mesleki yetkinliklerini ölçme sorumluluğu ilgili birim amirlerine düşmektedir.

Bu cümledeki "düşmek" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hazırlanan bölgesel kalkınma projesinde, yerel üreticilere teknik destek sağlama görevi tarım il müdürlüklerine düşmektedir.

Cevap

Sözcüğün 'bir görevin veya sorumluluğun birine ait olması' anlamında kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Soru kökündeki cümlede 'düşmek' sözcüğü, mülakat sürecindeki bir görevin amirlere verilmesini, yani bu işin onların ödevi/sorumluluğu içinde bulunduğunu ifade etmektedir. Yerel üreticilere destek sağlama görevinin tarım il müdürlüklerine ait olduğunu belirten cümlede de sözcük aynı işlevde ve anlamda kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bağlam Analizi
Cümledeki 'düşmek' sözcüğünün 'bir işin sorumluluğunun veya yetkisinin bir makama/kişiye ait olması' anlamında kullanıldığı tespit edildi.
Sözcüğün çok anlamlılık özelliğinden hangisinin bağlama uygun olduğunu belirlemek gerekir.
2
Seçenek Taraması
Seçeneklerdeki kullanımlar: A'da gerçek anlam, C'de yakışmak, D'de azalmak, E'de rastlamak/denk gelmek anlamları belirlendi.
Diğer yan ve mecaz anlamları eleyerek temel bağlama ulaşmak hedeflenir.
3
Anlam Eşleştirmesi
Tarım il müdürlüklerine bir görev verildiğini belirten cümlede, sözcüğün soru köküyle birebir aynı anlamda kullanıldığı doğrulandı.
Anlamca özdeş olan kullanımı seçerek çözüm tamamlanır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık

İpuçları

1
Cümlede 'düşmek' yerine 'sorumluluğundadır' veya 'görevidir' ifadelerini getirerek anlamı kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Sözcüklerin bağlam içinde kazandığı yeni anlamları pekiştirmek için 'geçmek', 'çıkmak' ve 'almak' gibi çok anlamlılığı yüksek fiilleri de çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 27Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yol" sözcüğü, "bir amaca ulaşmak için başvurulan yöntem, çare" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların taleplerini daha hızlı karşılamak amacıyla kurum içinde yeni bir yol izlenecek.

Cevap

Vatandaşların taleplerini daha hızlı karşılamak amacıyla kurum içinde yeni bir yol izlenecek cümlesindeki kullanım doğrudur.
Vatandaşların taleplerini daha hızlı karşılamak amacıyla kurum içinde yeni bir yol izleneceği belirtilen cümlede "yol" sözcüğü, bir hedefe varmak için seçilen strateji, usul veya yöntem anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, sözcüğün somut anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni bir anlamdır.

Adım Adım Çözüm

1
"Yol" sözcüğünün cümlelerdeki bağlamlarını incelemek.
A, C, D ve E seçeneklerinde fiziksel bir güzergah veya mekan kastedildiği görülmüştür.
Gerçek anlam ile mecaz/yan anlam arasındaki farkı netleştirmek gerekir.
2
Soruda istenen "yöntem, çare" anlamını karşılayan ifadeyi tespit etmek.
Vatandaşların taleplerini karşılamak için izlenecek sürecin bir 'yöntem' olduğu saptanmıştır.
Soyut bir hedefe ulaşmak için başvurulan stratejiler 'yol' sözcüğüyle karşılanabilir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam (Temel ve Yan Anlam Ayrımı)
Tahmini Süre:45s
Soru 28Soru →

Deneyimli yönetici, raporlardaki verilerin ötesine geçerek piyasadaki durgunluğun asıl nedenlerini doğru okumuş ve kurumun telafi edilemez bir zarar etmesini engellemiştir.

Bu cümledeki "okumak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir olgunun, bir durumun gizli veya derin anlamlarını sezerek çözümlemek

Cevap

Bir olgunun, bir durumun gizli veya derin anlamlarını sezerek çözümlemek
Cümlede geçen 'okumak' sözcüğü, bir metni harf harf takip etmek değil; karmaşık bir durumun, belirtilerin veya verilerin işaret ettiği derin gerçekleri sezmek ve bunları doğru bir biçimde yorumlamak anlamında kullanılmıştır. Yöneticinin raporlardaki sayıların ötesindeki 'nedenleri' görmesi, tam olarak bu çözümleme yeteneğini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün bağlamını analiz etme
"Okumak" eyleminin nesnesi olan "piyasadaki durgunluğun nedenleri" ve "verilerin ötesine geçmek" ifadeleri incelendi.
Sözcüğün gerçek anlamından (yazı okumak) uzaklaşıp uzaklaşmadığını anlamak için yan unsurlara bakılmalıdır.
2
Anlamsal eşleştirme yapma
Yöneticinin yaptığı işin bir metni seslendirmek değil, karmaşık bir durumu deşifre etmek olduğu görüldü.
Çokanlamlı sözcüklerde bağlam, sözcüğün o cümledeki özel görevini belirler.
3
Mecaz anlamı saptama
"Okumak" eyleminin burada "sezmek, anlamlandırmak ve yorumlamak" anlamında kullanıldığı sonucuna varıldı.
Soyut kavramların (nedenler, durgunluk) 'okunması' Türkçede her zaman bir zihinsel çözümleme sürecini işaret eder.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Mecaz Anlam
Soru 29Soru →

Türkçede bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamlara "mecaz anlam" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kuru" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı boyunca sergilenen kuru ve samimiyetsiz tavırlar, iş birliği sürecini olumsuz etkiledi.

Cevap

Toplantı boyunca sergilenen kuru ve samimiyetsiz tavırlar ifadesinde yer alan kullanım mecaz anlamdadır.
Kuru sözcüğü, temel anlamıyla 'ıslak veya nemli olmayan' varlıkları ifade eder. Ancak 'kuru tavırlar' tamlamasında sözcük, bu fiziksel anlamından tamamen koparak 'içtenlikten yoksun, tekdüze, heyecansız' gibi soyut bir anlam kazanmıştır. Bu nedenle mecaz anlamda kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'kuru' sözcüklerinin bağlamlarını analiz edin.
Dört cümlede 'kuru' sözcüğü fiziksel bir durumu (ıslaklık karşıtı) ifade ederken, bir cümlede davranış biçimini nitelemektedir.
Sözcüğün gerçek veya mecaz anlamda olup olmadığını anlamak için sözlükteki ilk anlamıyla bağını kontrol etmek gerekir.
2
Sözcüğün soyut bir kavramı karşılayıp karşılamadığını belirleyin.
Samimiyetsiz tavırları niteleyen 'kuru' ifadesinin soyut bir anlam taşıdığı görülür.
Mecaz anlam, sözcüğün fiziksel özelliklerden sıyrılarak tamamen soyut ve yeni bir anlam kazanmasıdır.

Anahtar Kavram

Sözcüğün Mecaz Anlamı
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

Türkçede sözcükler, temel anlamlarından tamamen uzaklaşarak yeni ve soyut anlamlar kazanabilir. Buna 'mecaz anlam' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "boş" sözcüğü mecaz anlamıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senin bu boş vaatlerine artık kimsenin inanacağını sanmıyorum.

Cevap

Senin bu boş vaatlerine artık kimsenin inanacağını sanmıyorum.
Doğru cevapta geçen sözcük, 'içinde bir şey bulunmayan' temel anlamından tamamen uzaklaşmış; 'yararsız, tutarsız, anlamsız' gibi soyut bir anlam kazanmıştır. 'Boş vaat' tamlamasında fiziksel bir boşluktan söz edilemeyeceği için bu kullanım mecazdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen 'boş' sözcüğünün temel anlamını (içinde bir şey bulunmayan) her seçenek için düşünün.
A, B, D ve E seçeneklerinde sözcüğün somut bir doluluk/boşluk durumunu ifade ettiği görülür.
Sözcüğün gerçek anlamını belirlemek, mecaz anlamı ayırt etmenin ilk adımıdır.
2
Sözcüğün soyut bir kavramı (vaat, söz, fikir) niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
C seçeneğinde 'vaat' kavramı nitenelerek 'işe yaramayan, geçersiz' anlamı kazandığı fark edilir.
Mecaz anlam, somutluktan soyutluğa geçiş ve yeni bir anlam kazanımı gerektirir.

Anahtar Kavram

Mecaz Anlam
Tahmini Süre:40s
Soru 31Soru →

Türkçede "düşmek" sözcüğü; fiziksel bir hareketten bir görevin üstlenilmesine, değer kaybından bir duygu durumuna girilmesine kadar oldukça geniş bir anlam yelpazesine sahiptir.

Buna göre "düşmek" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "istenilmeyen, olumsuz bir duruma konu olmak veya yakalanmak" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük bir umutla girdiği ticaret hayatında, piyasa koşullarını doğru analiz edemeyince telafisi güç bir borç batağına düşmüştü.

Cevap

Borç batağına düşmek ifadesinin geçtiği seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen "borç batağına düşmek" ifadesi, sözcüğün mecazi anlamlarından biri olan "istenmeyen, güç bir duruma uğramak, yakalanmak" anlamını tam olarak karşılar. Burada kişinin içinde bulunduğu zorlayıcı ve olumsuz durum vurgulanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anlam Tanımlama
"İstenilmeyen bir duruma konu olmak" ifadesi, genellikle mecazi bir kullanım gerektirir ve kişinin içine girdiği zor bir süreci tarif eder.
Soru kökündeki spesifik anlam çerçevesini belirlemek, çeldiricileri elemek için temel adımdır.
2
Bağlamsal Analiz
"Borç batağına düşmek" ifadesinde, kişinin iradesi dışında veya hataları sonucunda olumsuz bir sürece hapsolduğu görülmektedir.
Seçeneklerdeki her bir kullanımı bağlamı içinde değerlendirerek tanıma en yakın olanı tespit etmek gerekir.
3
Karşılaştırma ve Eleme
Diğer seçeneklerdeki paya düşme (paylaşım), yansıma (fiziksel), azalma (nicelik) ve yere düşme (gerçek anlam) kullanımlarının soru kökündeki tanımla örtüşmediği teyit edilir.
Anlam kaymalarını ve çok anlamlılığın ince ayrımlarını kontrol ederek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık (Bağlamsal Anlam)

Daha Fazla Pratik

Sözcüğün 'terim anlam' (örneğin dil bilgisinde 'düşme') kullanımlarına yönelik bir soruyla konu derinleştirilebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

Tecrübeli bir yönetici, çalışanların yüz ifadelerinden ve çalışma tempolarındaki dalgalanmalardan kurumdaki motivasyon seviyesini okumayı başarabilmelidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "okumak" sözcüğü bu cümledeki anlamıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerçek bir sanat eleştirmeni, bir tablodaki renk geçişlerini ve fırça darbelerini inceleyerek sanatçının o anki ruh halini okuyabilir.

Cevap

Okumak sözcüğü, belirtilerden anlam çıkarmak, gizli bir durumu kavramak anlamında kullanılmıştır.
Öncül cümlede 'okumak' sözcüğü, somut olmayan belirtileri (yüz ifadesi, tempo dalgalanmaları) birer veri olarak kullanıp bunlardan soyut bir sonuç (motivasyon seviyesi) çıkarma anlamında kullanılmıştır. Sanat eleştirmeninin tablodaki teknik unsurlardan ruh halini anlamasını ifade eden seçenekte de aynı 'sezgisel anlamlandırma' ve 'belirtilerden sonuca varma' mantığı hakimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki sözcüğün anlamını analiz et.
Cümlede 'okumak' sözcüğü; yüz ifadesi ve tempo gibi dış belirtilerden (donelerden) yola çıkarak, motivasyon gibi soyut ve gizli bir durumu anlamlandırmak, sezmek anlamında kullanılmıştır.
Sözcüğün bağlam içindeki kazandığı mecaz anlamı belirlemek çözüme giden ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki kullanımları karşılaştır.
Sanat eleştirmeninin renk ve fırça darbelerinden (belirtilerden) sanatçının ruh halini (soyut durum) anlaması, öncüldeki kullanımla tam olarak örtüşmektedir.
Her iki kullanımda da doğrudan metin okuma değil, belirtiler üzerinden bir çıkarım yapma söz konusudur.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık (Mecaz ve Yan Anlam)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru →

Türkçede bazı sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. "Kaldırmak" sözcüğü de çok anlamlılık özelliğiyle bu duruma örnek teşkil eden kelimelerden biridir.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde "kaldırmak" sözcüğü "bir durumu, bir zorluğu üstlenebilecek veya ona dayanabilecek güçte olmak" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun prestijini sarsacak bu tür sorumsuz davranışları hiç kimsenin kaldırması beklenemez.

Cevap

Kurumun prestijini sarsacak sorumsuz davranışların kaldırılmasından bahseden seçenek, sözcüğü "tahammül etmek, dayanabilmek" anlamında kullandığı için doğrudur.
Kurumun prestijini sarsacak davranışların kaldırılması ifadesi, bu tür olumsuz durumlara tahammül edilemeyeceği, bu zorluğun üstlenilemeyeceği anlamını taşır. Bu da soruda verilen "bir zorluğa dayanabilecek güçte olmak" tanımıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaldırmak sözcüğünün kök anlamı ile yan ve mecaz anlamlarını değerlendirmek.
Sözcüğün gerçek anlamda bir şeyi yukarı taşımak, mecaz anlamda ise yok etmek veya katlanmak gibi anlamları olduğu görülür.
Bağlam içinde kelimenin kazandığı anlamı belirlemek.
2
Soruda verilen "bir zorluğa dayanabilecek güçte olmak" tanımını seçeneklerdeki kullanımlarla karşılaştırmak.
Sorumsuz davranışlara katlanma eyleminin bu tanıma tam olarak uyduğu tespit edilir.
Anlamsal eşleşmeyi doğrulamak.

Anahtar Kavram

Çok Anlamlılık (Polisemi)

Daha Fazla Pratik

Sözcükte anlam sorularında kelimenin yerine tanımını koyarak okumak, anlam kaymalarını tespit etmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

Kamu hizmetlerinde kalitenin süreklilik arz etmesi; yalnızca teknolojik imkânların geliştirilmesine değil, aynı zamanda liyakat temelli bir insan kaynağı yönetiminin tesis edilmesine ve etkin bir denetim mekanizmasına bağlanmalıdır. Bu cümledeki bağlanmak sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir durumu, bir gerekçe veya koşulun sonucu olarak kabul etmek

Cevap

Söz konusu cümlede 'bağlanmak' sözcüğü, bir durumu bir gerekçe veya koşulun sonucu olarak görmek veya onunla ilişkilendirmek anlamında kullanılmıştır.
Doğru cevap olan ifade, sözcüğün cümlede kurduğu 'dayanak' ve 'koşul' ilişkisini tam olarak karşılamaktadır. Kamu hizmetindeki kalite artışı, liyakat ve denetim şartına bağlı kılınmış, yani onlarla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'bağlanmak' sözcüğünün bağlamını analiz etmek.
Cümlede kamu hizmeti kalitesinin artışının, liyakat ve denetim gibi unsurlara dayandırıldığı tespit edildi.
Sözcüğün gerçek mi yoksa mecaz mı olduğunu anlamak için çevresindeki kelimelerle ilişkisine bakılmalıdır.
2
Unsurlar arasındaki mantıksal ilişkiyi kurmak.
Hizmet kalitesi 'sonuç', liyakat ve denetim ise bu sonucun gerçekleşmesi için gereken 'koşul' olarak belirlendi.
Bu ilişki, sonucun belli şartlara bağlı olduğunu (koşul-sonuç) göstermektedir.
3
Seçeneklerdeki tanımları bağlamla eşleştirmek.
İlişkilendirme ve gerekçe sunma anlamını taşıyan seçeneğin doğru olduğu görüldü.
En uygun tanım, bir olguyu başka bir şartın sonucu olarak görmektir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam ve Çok Anlamlılık (Bağlam İlişkisi)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

Sözcükler, içinde bulundukları cümlelerin bağlamına göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni ve soyut anlamlar kazanabilirler. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ince' sözcüğü 'nazik, düşünceli' anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum müdürünün emekli olan personele sergilediği bu ince davranış, çalışma arkadaşları tarafından takdirle karşılandı.

Cevap

Kurum müdürünün emekli olan personele sergilediği davranışın anlatıldığı seçenek doğru cevaptır; çünkü burada 'ince' sözcüğü 'nazik ve düşünceli' anlamını karşılamaktadır.
Kurum müdürünün sergilediği davranışın anlatıldığı ifadede 'ince' sözcüğü, somut bir kalınlığı değil; kişinin gösterdiği nezaketi, zarafeti ve düşünceliliği ifade eden bir mecaz anlam taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki 'ince' sözcüklerinin bağlam içindeki anlamlarını belirlemek.
Sözcüğün; 'nazik', 'detaylı', 'kalınlığı az', 'tiz' ve 'hafif' gibi farklı anlamlar kazandığı görülür.
Türkçedeki çok anlamlılık (polisemi) özelliğini analiz etmek için.
2
Kök soruda istenen 'nazik, düşünceli' anlamıyla seçenekleri karşılaştırmak.
Emekli olan personele yönelik sergilenen 'ince davranış' ifadesinin bu anlamı doğrudan karşıladığı tespit edilir.
Bağlamsal anlam ile tanım arasındaki uyumu doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine 'nazik' veya 'düşünceli' kelimelerini koyarak cümlenin anlamlı kalıp kalmadığını kontrol edebilirsiniz. Örneğin: 'Nazik bir davranış' ifadesi A seçeneğinde anlamlıyken, 'Nazik bir hesap' veya 'Nazik bir toz tabakası' ifadeleri diğer seçeneklerde bağlama uymamaktadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru →

Sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Örneğin "dönmek" sözcüğü günlük hayatta ve resmi yazışmalarda pek çok farklı anlamda kullanılabilmektedir.

Buna göre, "dönmek" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde "bir yerde dolaşmak, bir haber veya durumun her yana yayılması" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun koridorlarında sabah saatlerinden beri dönen asılsız söylentiler, personelin huzurunu kaçırdı.

Cevap

Kurumun koridorlarında asılsız söylentilerin yayılmasından bahseden seçenek doğrudur.
Doğru cevapta geçen "söylentilerin dönmesi" ifadesi, bir bilginin veya haberin bir topluluk içinde sürekli konuşulması ve yayılması durumunu karşılamaktadır. Bu kullanım, soruda belirtilen "bir haber veya durumun her yana yayılması" tanımıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kök anlamı belirleme
Soruda istenen anlam "yayılmak, bir haberin dolaşması" olarak tespit edildi.
Bağlamsal anlamı doğru şıkla eşleştirebilmek için hedef tanımı netleştirmek gerekir.
2
Seçenekleri analiz etme
Geri gelme, dönüşme, sapma ve fiziksel hareket anlamları elendi.
Çok anlamlı sözcüklerde her cümlenin kendi bağlamı sözcüğe farklı bir anlam yükler.
3
Doğru bağlamı saptama
"Söylentilerin dönmesi" ifadesi mecaz yoluyla "yayılma" anlamını karşıladığı için uygun görüldü.
Haber ve söylenti gibi soyut kavramlar için kullanılan "dönmek" eylemi, dolaşım ve yayılım bildiren mecazi bir kullanımdır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

İdarenin aldığı bu karar, Sayıştay'ın geçmiş yıllarda hazırladığı denetim raporlarına dayanmaktadır.

Bu cümledeki "dayanmak" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir şeyin temeli olarak bir şeyi almak, o şeyden güç veya dayanak almak

Cevap

Cümlede geçen "dayanmak" sözcüğü, bir şeyin temeli olarak başka bir şeyi almak veya ondan güç/dayanak bulmak anlamında kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'dayanmak' fiili, bir kararın yasal veya idari bir dayanağının, temelinin ne olduğunu belirtmek için kullanılmıştır. 'Bir şeyin temeli olarak bir şeyi almak' ifadesi, bu idari gerekçelendirme sürecini tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlamı analiz etme
İdari bir kararın alınma sürecinde Sayıştay raporlarının bir referans noktası olduğu belirlendi.
Sözcüğün anlamı, içinde bulunduğu cümlenin genel iletisinden kopuk değerlendirilemez.
2
"Dayanmak" sözcüğünün sözlük anlamları ile karşılaştırma
Sözcüğün 'yaslanmak', 'tahammül etmek', 'varmak' ve 'temel almak' gibi anlamları olduğu görüldü.
Çok anlamlı sözcüklerde bağlama en uygun yan veya mecaz anlamın seçilmesi gerekir.
3
Uygun anlamı seçeneklerde bulma
Kararın bir raporu temel alması durumuyla örtüşen ifadenin 'bir şeyi temel almak' olduğu teyit edildi.
Doğru yanıt, cümledeki altı çizili sözcüğün yerine konulduğunda cümlenin anlam bütünlüğünü korumalıdır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Anlam (Bağlamsal Anlam ve Çok Anlamlılık)
Tahmini Süre:50s
Soru 38Soru →

Türkçede "düşmek" sözcüğü; temel, yan ve mecaz anlamlarıyla oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Buna göre, "düşmek" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir görevin veya işin birisi tarafından yapılması gerekmesi" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu projenin teknik detaylarını incelemek ve raporlamak da sana düştü.

Cevap

Sorumluluğun birine verilmesi anlamını taşıyan "Bu projenin teknik detaylarını incelemek ve raporlamak da sana düştü" cümlesi doğrudur.
"Bu projenin teknik detaylarını incelemek ve raporlamak da sana düştü" cümlesinde "düşmek" eylemi, söz konusu işin yapılması sorumluluğunun o kişiye ait olduğunu ifade etmektedir. Bu kullanım, soruda belirtilen görev veya işin yapılması gerekliliği tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
"Düşmek" sözcüğünün cümlede kazandığı bağlamsal anlamları analiz et.
Sözcüğün; pay, gerçek hareket, değer kaybı, uğrama ve görev anlamlarına geldiği görüldü.
Çok anlamlı sözcüklerde doğru anlamı bulmak için bağlam analizi şarttır.
2
Soruda verilen "bir görevin yapılması gerekmesi" tanımıyla seçenekleri karşılaştır.
Sorumluluk yükleyen ifadenin raporlama işiyle ilgili olduğu belirlendi.
Tanım ile bağlamın örtüşmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık
Tahmini Süre:50s
Soru 39Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çekmek" sözcüğü "bir duruma, bir duyguya katlanmak, tahammül etmek" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır süren bu dava sürecinin getirdiği tüm maddi ve manevi yükleri tek başına çekti.

Cevap

Zorlu bir dava sürecinin yüklerine katlanmayı ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte geçen 'yükleri tek başına çekti' ifadesinde 'çekmek' sözcüğü, bir durumun (dava süreci) getirdiği zorluklara, sıkıntılara veya ağırlığa göğüs germek, bunlara sabırla katlanmak anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, soruda verilen 'tahammül etmek' tanımıyla tam bir uyum içindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel tanımı belirleme
İstenen anlam: Tahammül etmek, katlanmak (mecazi/soyut anlam).
Sözcüğün gerçek anlamı ile bağlam içinde kazandığı yan/mecaz anlamları birbirinden ayırmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerin bağlamlarını analiz etme
İlgi toplama (A), tahammül etme (B), fiziksel hareket (C), çizgi çizme (D) ve sıvı tahliyesi (E) anlamları tespit edildi.
Bağlam, sözcüğün cümlede hangi anlam yükünü üstlendiğini belirleyen en önemli unsurdur.
3
Tanım ile cümle kullanımını eşleştirme
'Yükleri tek başına çekmek' ifadesinin 'tahammül etmek' anlamıyla birebir örtüştüğü saptandı.
Hedef anlam ile cümledeki kullanımın anlamsal olarak tam uyum sağlaması doğru cevabı belirler.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çokanlamlılık
Tahmini Süre:50s
Soru 40Soru →

Türkçede sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından tamamen uzaklaşarak yeni ve soyut anlamlar kazanabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "beslemek" sözcüğü "bir duyguyu gönlünde yaşatmak, zihinde barındırmak" anlamında kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllarca bu projeyi hayata geçirebilmek için içinde büyük bir umut besledi.

Cevap

İçinde büyük bir umut beslediğini belirten seçenek doğru cevaptır.
İçinde büyük bir umut beslediğini ifade eden cümlede, 'beslemek' eylemi somut bir doyurma eylemi yerine, bir duyguyu uzun süre boyunca zihinde ve kalpte canlı tutmak anlamında kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün hedef anlamını (duyguyu gönülde yaşatmak) analiz et.
Hedef anlamın soyut bir duygu durumu ve zihinsel bir süreç gerektirdiği belirlendi.
Sözcükte anlam sorularında bağlamın soyut/somut ayrımı kritiktir.
2
Seçeneklerdeki 'beslemek' eylemlerinin nesnelerini kontrol et.
A seçeneğinde 'umut' (soyut/duygu), B seçeneğinde 'enerji' (teknik), C seçeneğinde 'su' (somut), D seçeneğinde 'veri' (bilimsel), E seçeneğinde 'hayvan' (canlı/gıda) nesneleri tespit edildi.
Nesne-yüklem ilişkisi sözcüğün kazandığı anlamı doğrudan etkiler.
3
Doğru seçeneği bağlamla eşleştir.
Umut beslemek ifadesinin hedef anlamı tam olarak karşıladığı sonucuna varıldı.
Duyguların sürekliliğini ifade etmek için Türkçede 'beslemek' eylemi mecazen sıkça kullanılır.

Anahtar Kavram

Çokanlamlılık (Polisemi) ve Mecaz Anlam
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki
Sözcükte Anlam Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin