İsimler (Adlar)

115 soru

İsimler (adlar); varlıklara verilişlerine, sayılarına ve niteliklerine göre çeşitli türlere ayrılırlar. Bazı sözcükler isim-fiil eklerini alarak bir varlığın veya kavramın adı hâline gelip "kalıcı isim" özelliği kazanırken, bazıları da biçimce tekil olmalarına rağmen anlamca bir topluluğu ifade eden "topluluk ismi" olarak kullanılırlar. Ayrıca Türkçede bir isim, iyelik ve hâl eklerini üst üste alarak karmaşık bir yapı sergileyebilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, kalıcı isim ve belirtme durum (hâl) ekinden önce iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Sınıfın pencereleri açılınca dışarıdaki çiçeklerin kokusunu içine çeken öğrenciler derin bir nefes aldı.

Ordunun disiplinli yürüyüşü sırasında, bazı stratejik noktaların önemini vurgulayan bir açıklama yapıldı.

Kurul, sergide yer alan el yazmalarının özgünlüğünü korumak adına yeni bir koruma planı hazırladı.

Heyetin hazırladığı raporda, projenin başlatılmasını engelleyen sorunlar tüm şeffaflığıyla ele alınmış.

Takım, taraftarların yoğun desteğiyle birlikte şampiyonluk yolundaki heyecanını her geçen gün artırıyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, sergide yer alan el yazmalarının özgünlüğünü korumak adına yeni bir koruma planı hazırladı.

Cevap

Doğru cevap, içinde 'kurul', 'yazmalar' ve 'özgünlüğünü' sözcüklerini barındıran seçenektir.

Cümledeki 'kurul' sözcüğü topluluk ismidir. 'Yazmalar' sözcüğü isim-fiil ekiyle türetilmiş ancak bir nesnenin adı olmuş kalıcı bir isimdir. 'Özgünlüğünü' sözcüğü ise hem iyelik eki (onun özgünlüğü) hem de belirtme durum ekini bir arada barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Topluluk ismini belirle

'Kurul' sözcüğü, biçimce tekil (çokluk eki almamış) ancak anlamca bir grubu ifade ettiği için topluluk ismidir.

Topluluk isimleri, bir heyeti veya grubu temsil eder.

Kalıcı ismi tespit et

'Yazmalar' sözcüğü, isim-fiil eki (-ma) almasına rağmen artık bir eylemi değil, 'el yazması kitap' anlamında bir nesneyi karşıladığı için kalıcı isimdir.

Kalıcı isimler, fiilimsi özelliklerini yitirerek bir varlığın adı olurlar.

Ek yapısını çözümle

'Özgünlüğünü' sözcüğü; 'özgünlük' (isim kökü) + '-ü' (3. tekil iyelik eki) + '-n' (kaynaştırma harfi) + '-ü' (belirtme durum eki) şeklinde eklerine ayrılır.

Sözcükte iyelik eki, belirtme durum ekinden önce gelmiştir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Çekim Ekleri

Soru 22Soru →

Beş duyu organımızdan (görme, işitme, dokunma, tatma, koklama) en az biriyle algılayabildiğimiz varlıkları karşılayan isimlere 'somut isim', duyularımızla algılayamadığımız ancak zihnimizde varlığını kabul ettiğimiz kavramları karşılayan isimlere ise 'soyut isim' denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soyut bir isim kullanılmıştır?

Memur, masanın üzerindeki kalemleri tek tek düzenledi.

Bahçedeki çiçekler baharın gelmesiyle birlikte açmaya başladı.

Personel arasındaki samimiyet, çalışma ortamını daha verimli hale getirdi.

Dürüst adaylar, mülakat sürecinde kendilerini daha iyi ifade ettiler.

Yeni yapılan binanın kapısı güvenlik nedeniyle kilitli tutuluyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personel arasındaki samimiyet, çalışma ortamını daha verimli hale getirdi.

Cevap

Personel arasındaki samimiyetin belirtildiği cümlede 'samimiyet' sözcüğü soyut bir isimdir.

Samimiyet sözcüğü; görme, işitme, koklama, tatma veya dokunma duyularından herhangi biriyle algılanamayan, ancak zihnen varlığı bilinen bir duyguyu ve ilişki biçimini karşıladığı için soyut bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

Soyut isim tanımını hatırla.

Duyu organlarıyla algılanamayan kavramların isimleridir.

Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki temel isimleri incele.

Kalem, çiçek, kapı gibi sözcüklerin somut olduğu görülür.

Somut varlıkları eleyerek doğru sonuca ulaşmak için gereklidir.

Soyut kavramı (samimiyet) tespit et.

Samimiyet sözcüğünün zihinsel bir kavram olduğu doğrulanır.

Doğru seçeneği kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Soyut ve Somut İsim Ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 23Soru →

Geleneksel dokuma yöntemleriyle hazırlanan bu ürünler, meclis salonunda sergilenirken kurulun aldığı sergileme kararı, bir sanatseverin hayallerini gerçeğe dönüştürdü.

Bu cümledeki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

"dokuma" sözcüğü, isim-fiil ekini alarak bir yöntem ve sanat adı (kalıcı isim) haline gelmiştir.

"meclis" sözcüğü, yapıca tekil olmasına rağmen anlamca birden fazla kişiyi temsil eden bir topluluk ismidir.

"kurulun" sözcüğü, somut anlamlı bir isimdir ve tamlayan (ilgi) eki almıştır.

"sergileme" sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirip kalıcı isim özelliği kazanmış bir isimdir.

"hayallerini" sözcüğü, soyut ve çoğul bir isimdir; hem iyelik hem de belirtme hal eki almıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "sergileme" sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirip kalıcı isim özelliği kazanmış bir isimdir.

Cevap

Sergileme sözcüğünün kalıcı isim olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlede eylem anlamını koruyan bir isim-fiildir.

Cümledeki "sergileme" sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirmemiş, "sergileme işi/süreci" anlamında kullanıldığı için bir isim-fiildir. Kalıcı isimler (örneğin dondurma, kavurma, kazma) ise artık bir eylemi değil, bir varlığı temsil ederler. Bu nedenle sergileme sözcüğünün kalıcı isim olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin kök ve ek yapılarını inceleyin.

dokuma (kalıcı isim), meclis (topluluk), kurul-un (tamlayan), sergile-me (fiilimsi), hayal-ler-i-n-i (iyelik ve belirtme eki).

Dil bilgisi analizinde eklerin işlevini belirlemek temel adımdır.

Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapın.

"Dokuma" bir sanat adıdır (kalıcı), "sergileme" ise bir iş/eylem adıdır (fiilimsi).

Fiilimsi eklerini alan sözcükler eylem anlamını yitirirse kalıcı isim olur.

İsimlerin sayı ve anlam özelliklerini kontrol edin.

Meclis ve kurul topluluk ismidir; hayal ve karar soyut isimlerdir.

Varlıkların sayılarına ve niteliklerine göre isim türlerini belirlemek gerekir.

Çekim eklerini analiz edin.

"hayallerini" kelimesinde -i (iyelik) ve -i (belirtme) ekleri üst üste gelmiştir.

İsim çekim eklerinin doğru tespiti cümlede anlam ve görev karmaşasını önler.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Yapı ve Çekim Ekleri

Soru 24Soru →

Yarışmadaki (I)eleme turlarını izleyen (II)jüri, (III)yarışmacıların (IV)heyecanını (V)şu kriterlere göre değerlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, fiilimsi eki yardımıyla türetilmiş bir kalıcı isimdir.

II. sözcük, biçimce tekil olsa da bir topluluğu karşılayan isimdir.

III. sözcük, hem çokluk eki hem de tamlayan eki almış somut bir isimdir.

IV. sözcük, beş duyu organıyla algılanamayan, iyelik ve belirtme eki almış bir isimdir.

V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

V. numaralı sözcük, bir ismin yerini tutmadığı, aksine bir ismi ('kriterlere') işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır.

V. sözcük olan 'şu' ifadesi, 'kriterlere' ismini işaret ederek nitelediği için bir 'işaret sıfatı'dır. Zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin 'şunlara göre') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri incelemek.

I=İsim, II=İsim, III=İsim, IV=İsim, V=Sıfat olarak tespit edildi.

Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini belirlemek yanlışı bulmanın ilk adımıdır.

V. sözcüğün ('şu') kullanımını analiz etmek.

'şu kriterlere' tamlamasında ismin önünde kullanıldığı görüldü.

İşaret bildiren sözcükler ismin yerini tutarsa zamir, ismi belirtirse sıfat olur.

Diğer seçeneklerdeki isimlerin özelliklerini (soyut, topluluk, kalıcı isim) doğrulamak.

I, II, III ve IV. sözcüklere dair açıklamaların dil bilgisi kurallarına uygun olduğu onaylandı.

Her seçeneği tek tek eleyerek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İsimlerin özellikleri (soyut/somut, topluluk, kalıcı isim) ve sıfat-zamir ayrımı.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koyarak kontrol edin. 'Şu kriterler' yerine 'O kriterler' diyebiliyorsak sıfattır; 'Şunlar' diyorsak zamirdir.

Tahmini Süre:1m 5s

Soru 25Soru →

Bir grubun veya topluluğun adı olmasına rağmen biçimce tekil olan sözcüklere topluluk ismi denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, bir isim tamlamasının tamlayanı görevinde kullanılmıştır?

Halkın beklentileri, yapılacak yasal düzenlemelerin temelini oluşturur.

Kimi düzenlemeler, uygulama aşamasında çeşitli zorluklarla karşılaşabilir.

Denetleme kurulu, hazırladığı raporu ilgili birimlere sundu.

Danışma birimi, vatandaşların sorularını yanıtlamakla görevlidir.

Özlem duygusu, uzak şehirlerde görev yapan personelin ortak hissidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halkın beklentileri, yapılacak yasal düzenlemelerin temelini oluşturur.

Cevap

Halkın beklentileri ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte geçen 'halk' sözcüğü, biçimce tekil (-lar eki almamış) olsa da anlamca bir topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir. 'Halk-ın beklentileri' tamlamasında ise ilgi eki (-ın) alarak tamlayan görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki isim türlerini belirle.

Halk (topluluk), kurul (topluluk), danışma (kalıcı), özlem (soyut), kimi (sıfat) olarak ayrıldı.

Topluluk ismini diğer isim türlerinden ve sıfatlardan ayırt etmek gerekir.

Topluluk isminin isim tamlamasındaki yerini kontrol et.

'Halkın beklentileri' tamlamasında halk tamlayan, 'Denetleme kurulu' tamlamasında kurul tamlanandır.

Soruda topluluk isminin tamlayan (birinci unsur) olması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Topluluk isimlerinin tanımı ve isim tamlamalarındaki sentaktik görevleri.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarında tamlayan ve tamlananın yer değiştirdiği durumları inceleyerek topluluk isimlerinin bu yapılardaki kullanımını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 26Soru →

(I)Bu (II)heyet, (III)üyelerin (IV)memnuniyetini sağlamak amacıyla (V)danışma biriminden gelen raporu inceledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

II. sözcük, biçimce tekil olduğu hâlde anlamca çokluk bildiren bir topluluk ismidir.

III. sözcük, hem çokluk hem de tamlayan (ilgi) eki almış somut bir isimdir.

IV. sözcük, hem iyelik hem de belirtme durumu eki almış soyut bir isimdir.

V. sözcük, isim-fiil eki yardımıyla bir kavramın veya birimin adı olmuş kalıcı bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

Cümlede geçen 'bu' sözcüğü bir ismin (heyet) önüne gelerek onu işaret ettiği için işaret sıfatıdır; ismin yerini tutmadığı için zamir olarak nitelendirilemez.

Doğru yanıt olan seçenek, 'bu' sözcüğünün bir zamir olduğunu iddia etmektedir. Ancak cümledeki 'bu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'heyet' ismini işaret yoluyla nitelediği için bir 'işaret sıfatı'dır. İşaret zamirleri bir ismin yerini tutar (Örn: Bu, çok önemliydi), oysa burada ismin önüne gelerek onu belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

I. sözcüğün (Bu) cümledeki görevini belirleme

İşaret sıfatı

Bir ismi (heyet) işaret ederek belirttiği için sıfat görevindedir.

II. sözcüğün (Heyet) türünü inceleme

Topluluk ismi

Çoğul eki almadan bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.

III. sözcüğün (Üyelerin) yapı ve eklerini inceleme

Somut isim, çoğul + tamlayan eki

Üye somuttur, -ler çoğul ve -in ilgi ekidir.

IV. sözcüğün (Memnuniyetini) eklerini ve niteliğini belirleme

Soyut isim, iyelik + belirtme eki

Duyu organlarıyla algılanamaz, üyelere aitlik (iyelik) bildirir ve cümlenin nesnesi durumundadır.

V. sözcüğün (Danışma) kalıcılık durumunu kontrol etme

Kalıcı isim

Eylem anlamını yitirerek bir birimin/merkezin adı haline gelmiştir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri, Ekleri ve Sözcük Türü Ayrımı (Sıfat-Zamir)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 27Soru →

İsim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek) alan bazı sözcükler, zamanla fiil anlamını tamamen kaybederek bir varlığın veya kavramın kalıcı adı olur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma örnek bir kullanım (kalıcı isim) vardır?

Cebindeki çakmak ateş almadığı için ocağı yakamadı.

Tabelayı duvara sağlamca çakmak için yardım istedi.

Çalışkan insanlar toplumda her zaman takdir edilir.

Bazıları sınav sonuçlarının erken açıklanacağını düşünüyor.

Onunla bu konuyu detaylıca konuşmak istiyordu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cebindeki çakmak ateş almadığı için ocağı yakamadı.

Cevap

Cebindeki çakmak ateş almadığı için ocağı yakamadı cümlesindeki 'çakmak' sözcüğü kalıcı isimdir.

Kalıcı isimler, fiilimsi eklerini almalarına rağmen zamanla bir varlığın adı haline gelmiş sözcüklerdir. 'Cebindeki çakmak ateş almadığı için...' cümlesinde geçen 'çakmak' sözcüğü, artık bir eylemi değil, ateş çıkarmaya yarayan bir aracın (nesnenin) adını karşıladığı için kalıcı isimdir.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki isim-fiil eki almış sözcükleri belirle.

'Çakmak' (A ve B), 'konuşmak' (E) sözcükleri tespit edildi.

Kalıcı isimler genellikle fiilimsi ekleriyle türetilir.

Sözcüklerin fiil (hareket) anlamını koruyup korumadığını kontrol et.

B ve E seçeneklerindeki sözcükler hareket anlamını korurken, A seçeneğindeki sözcük bir nesneyi karşılamaktadır.

Kalıcı isimlerde eylem anlamı kaybolur, yerini somut veya soyut bir varlık adı alır.

Anahtar Kavram

Kalıcı İsim (Adlaşmış Fiilimsi)

Tahmini Süre:45s

Soru 28Soru →

İsim-fiil ekleri ( $-ma$ , $-ış$ , $-mak$ ) yoluyla türetilen bazı sözcükler, zamanla bir eylemi karşılamaktan çıkıp bir varlığın veya bir topluluğun kalıcı adı (kalıcı isim) haline gelebilir. Ayrıca bu isimler biçimce tekil olsalar dahi bir grubu temsil ederek topluluk ismi görevini üstlenebilirler.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, hem kalıcı isim hem de iyelik eki almış bir topluluk ismidir?

Tarladaki kazmamız, uzun süredir bakımı yapılmadığı için kullanılamaz hale gelmiş.

Milli donanmamız, Akdeniz'deki enerji kaynaklarının korunması için kararlılıkla görev yapmaktadır.

Köylülerin ortak sürüsü, kış yaklaşınca daha korunaklı olan alçak rakımlı ağıllara taşındı.

Binanın girişi, yüksek güvenlik standartları gereği yalnızca yetkili personelin geçişine açıktır.

Resmi belgelerin yürütülmesi, ilgili şube müdürlüğü tarafından büyük bir titizlikle takip ediliyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli donanmamız, Akdeniz'deki enerji kaynaklarının korunması için kararlılıkla görev yapmaktadır.

Cevap

Milli donanmamız ifadesindeki altı çizili sözcük doğru cevaptır.

Donanmamız sözcüğü, 'donan-' fiiline getirilen '-ma' isim-fiil ekiyle türetilerek bir eylem adı olmaktan çıkmış ve savaş gemileri topluluğunu karşılayan bir kalıcı isim haline gelmiştir. Biçimce tekil olmasına rağmen anlamca bir grubu ifade ettiği için topluluk ismidir. Ayrıca '-mız' birinci çoğul şahıs iyelik eki alarak belirtilen tüm şartları sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Kalıcı isim kontrolü yapılması

"Donanma" sözcüğü "donan-" fiilinden "-ma" isim-fiil ekiyle türetilmiştir ve bir varlık grubunun adı olmuştur.

Sözcüğün fiilimsi ekleriyle türetilip bir varlığın adı olup olmadığını belirlemek için.

Topluluk ismi kontrolü yapılması

"Donanma" sözcüğü savaş gemilerinin bütünü (filo) anlamını taşıdığı için topluluk ismidir.

Sözcüğün tekil yapıda olmasına rağmen bir grubu temsil edip etmediğini anlamak için.

İyelik eki kontrolü yapılması

"Donanma-mız" sözcüğündeki "-mız" eki birinci çoğul şahıs iyelik ekidir.

Sözcüğün bir varlığa ait olma anlamı taşıyıp taşımadığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kalıcı isimlerin topluluk ismi olarak kullanımı ve iyelik ekleri

Soru 29Soru →

İsim-fiil eklerini (-ma, -ış, -mak) alan bazı sözcükler, zamanla bir varlığın veya kavramın adı haline gelerek fiil anlamını tamamen kaybeder. Bu tür sözcüklere 'kalıcı isim' adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalıcı isim kullanılmıştır?

Sıcak yaz günlerinde soğuk bir dondurma herkesi ferahlatır.

Gıdaları şoklayarak dondurma yöntemi oldukça sağlıklıdır.

Şu kitabı masanın üzerine bırakabilir misin?

Mavi gömleği ona çok yakışmıştı.

Her akşam düzenli olarak yürümek sağlığa yararlıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcak yaz günlerinde soğuk bir dondurma herkesi ferahlatır.

Cevap

Dondurma sözcüğünün bir tatlı adı olarak kullanıldığı cümle kalıcı isme örnektir.

Doğru seçenekte geçen 'dondurma' sözcüğü artık bir hareket veya iş bildirmemekte, doğrudan bir gıda maddesinin (tatlı) adı haline gelmiştir. Bu nedenle kalıplaşmış bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

Kalıcı isim tanımını gözden geçir.

Fiilimsilerin (-ma, -ış, -mak) eylem anlamını tamamen yitirip bir nesne adı olması gerektiğini belirle.

Sorunun kökünde verilen tanıma uygun örneği bulmak için temel ölçüttür.

Seçeneklerdeki benzer ekleri almış kelimeleri incele.

Dondurma ve yürümek kelimeleri üzerinde dur.

Bu kelimeler potansiyel isim-fiil veya kalıcı isim adaylarıdır.

Kelimenin bağlamdaki anlamını kontrol et.

Tatlı olan dondurma ile dondurma işlemi arasındaki farkı gör.

Kelime eylem bildiriyorsa fiilimsi, bir nesneyi karşılıyorsa kalıcı isimdir.

Anahtar Kavram

Kalıcı İsim ve İsim-Fiil Ayrımı

Soru 30Soru →

Müzenin (I)çıkışında toplanan (II)kafile, (III)sanatçıların (IV)başarısını (V)şu raporda özetledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, fiilimsi eki alarak kalıplaşmış bir yer adıdır (kalıcı isim).

II. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca topluluk bildiren bir isimdir.

III. sözcük, hem çokluk eki hem de ilgi (tamlayan) eki almış bir tür ismidir.

IV. sözcük, iyelik eki almış soyut bir isimdir.

V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir işaret zamiridir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir işaret zamiridir.

Cevap

Cümledeki 'şu' sözcüğü bir ismin yerini tutmamakta, aksine 'rapor' ismini işaret yoluyla nitelemektedir; bu nedenle sözcük zamir değil işaret sıfatıdır.

Cümledeki 'şu' sözcüğü, kendisinden hemen sonra gelen 'rapor' ismini işaret etmektedir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı' olarak adlandırılır. Eğer bu sözcük 'Şunu özetledi' şeklinde kullanılsaydı zamir olurdu. Bu nedenle sözcüğün zamir olduğu yönündeki açıklama yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve özelliklerini tek tek inceleyin.

I: Kalıcı isim, II: Topluluk ismi, III: İsim (Çoğul + Tamlayan), IV: Soyut İsim (İyelik), V: İşaret sıfatı.

Sözcüklerin cümledeki görevlerini belirlemek yanlışı bulmanın ilk adımıdır.

V. sözcüğün 'rapor' ismiyle olan ilişkisini kontrol edin.

Sözcük 'şu rapor' şeklinde bir tamlama kurmaktadır.

İşaret bildiren sözcükler ismi belirtirse sıfat, ismin yerini tutarsa zamir olur.

Yanlış olan yargıyı tespit edin.

V. sözcüğün zamir olduğu iddiası yanlıştır.

Sözcük 'rapor' isminin işaret sıfatıdır.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

Soru 31Soru →

Kurumun (I)danışma birimi tarafından hazırlanan (II)çizelgenin (III)onaylanması, (IV)kurulun (V)gündemine alındı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, fiilimsi eki aldığı halde eylem anlamını yitirmiş kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, somut bir varlığın kalıcı adı olmuş bir isimdir.

III. sözcük, eylem anlamını tamamen yitirerek kalıcı bir varlık adı olmuş isimdir.

IV. sözcük, biçimce tekil olsa da bir heyeti ifade eden topluluk ismidir.

V. sözcük, beş duyu organıyla algılanamayan, iyelik ve yönelme eki almış soyut bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, eylem anlamını tamamen yitirerek kalıcı bir varlık adı olmuş isimdir.

Cevap

'Onaylanması' sözcüğü bir varlığın kalıcı adı (kalıcı isim) değil, eylem anlamını sürdüren bir isim-fiildir.

'Onaylanması' sözcüğü, bir sürecin veya eylemin adı olarak kullanılmıştır ve fiil anlamını (onaylama eylemini) tamamen yitirmemiştir. Bu nedenle bu sözcük 'kalıcı isim' değil, 'isim-fiil' (fiilimsi) olarak kabul edilir. 'Giriş', 'çakmak', 'çizelge' gibi bir nesnenin veya yerin kalıcı adı değildir.

Adım Adım Çözüm

Numaralanmış sözcüklerin cümledeki anlamlarını ve yapısal özelliklerini inceleyin.

I. (danışma) ve II. (çizelge) sözcüklerinin kalıcı isim, III. (onaylanması) sözcüğünün isim-fiil, IV. (kurul) sözcüğünün topluluk ismi ve V. (gündem) sözcüğünün soyut isim olduğu belirlenmiştir.

Sözcüklerin isim türlerini ve fiilimsi olup olmadıklarını ayırt etmek için.

Seçeneklerde verilen tanımları sözcüklerle karşılaştırarak yanlış olanı bulun.

III. sözcük için kullanılan 'kalıcı isim' ifadesinin yanlış olduğu, sözcüğün eylem anlamını koruduğu saptanmıştır.

İsim-fiiller ile bir varlığın kalıcı adı olmuş sözcükleri (kalıcı isim) doğru sınıflandırmak için.

Anahtar Kavram

İsimler ve Fiilimsiler Arasındaki Farklar

Soru 32Soru →

(I)Giriş bölümündeki (II)dosyaların (III)düzeni, (IV)görevlilerin (V)kadro içindeki yerini belirledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

I. sözcük, isim-fiil eki yardımıyla türetilmiş, bir bölümün adı olan kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, somut bir varlığı karşılayan; hem çoğul hem de tamlayan (ilgi) eki almış bir isimdir.

IV. sözcük, anlamca bir varlık grubunu karşıladığı için türü bakımından topluluk ismidir.

III. sözcük, beş duyu organıyla algılanamayan soyut bir isimdir ve iyelik eki almıştır.

V. sözcük, biçimce tekil olmasına rağmen bir kurulu veya personeli temsil eden topluluk ismidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, anlamca bir varlık grubunu karşıladığı için türü bakımından topluluk ismidir.

Cevap

Dördüncü sırada yer alan sözcük, bir topluluk ismi değil; sıfatın adlaşmasıyla oluşmuş bir çoğul isimdir.

Doğru yanıt olan seçenek, 'görevliler' sözcüğünün topluluk ismi olduğunu iddia etmektedir. Oysa 'görevliler' sözcüğü, bir sıfatın (görevli) adlaşmasıyla oluşmuş bir çoğul isimdir. Topluluk isimleri, 'kadro' veya 'ekip' gibi biçimce tekil olup anlamca çoğul olan sözcüklerdir.

Adım Adım Çözüm

Birinci sözcüğü analiz etme

Giriş: 'gir-' fiilinden '-iş' isim-fiil ekiyle türemiş ancak bir bölümün adı olduğu için kalıcı isimdir.

Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapmak.

İkinci ve üçüncü sözcükleri analiz etme

Dosyaların: Somut ve çoğul isim. Düzeni: Soyut isim ve iyelik eki almıştır.

İsimlerin varlıklara veriliş ve nitelik özelliklerini belirlemek.

Dördüncü sözcüğü analiz etme

Görevlilerin: 'Görevli kişiler' tamlamasındaki ismin düşmesiyle oluşmuş adlaşmış sıfattır, topluluk ismi değildir.

Topluluk ismi ile çoğul eki almış adlaşmış sıfat farkını ayırt etmek.

Beşinci sözcüğü analiz etme

Kadro: Biçimce tekil, anlamca çoğul (topluluk) bir isimdir.

Topluluk isminin tanımına uygunluğunu kontrol etmek.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Ekleri (Topluluk İsmi vs. Çoğul İsim Ayrımı)

Soru 33Soru →

Şirketin (I)gider (II)kalemlerini inceleyen (III)heyet, (IV)hassasiyeti (V)bazı raporlarla belgeledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, fiilimsi eki aldığı halde eylem anlamını yitirmiş kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, sayıca birden fazla varlığı karşılayan çoğul bir isimdir.

III. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca topluluk bildiren bir isimdir.

IV. sözcük, beş duyu organıyla algılanabilen somut bir isimdir.

V. sözcük, bir ismi miktar veya kapsam yönüyle niteleyen sıfat görevinde kullanılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, beş duyu organıyla algılanabilen somut bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sırada verilen 'hassasiyet' sözcüğü somut değil, soyut bir isimdir.

Hassasiyet sözcüğü, duyularla algılanamayan bir kavramı karşıladığı için soyut bir isimdir. Seçenekte ise bu sözcüğün somut olduğu belirtilmiştir, bu nedenle verilen bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri incelemek

I (Gider): Kalıcı isim, II (Kalemler): Çoğul isim, III (Heyet): Topluluk ismi, IV (Hassasiyet): Soyut isim, V (Bazı): Belgisiz sıfat.

Soruda her bir numaranın dil bilgisi özelliklerinin doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini belirlemek gerekir.

Dördüncü sözcüğün (hassasiyet) anlam özelliklerini değerlendirmek

Hassasiyet kavramı zihinsel/duygusal bir süreçtir, fiziksel olarak algılanamaz.

Somut ve soyut isim ayrımı, kavramın duyularla algılanıp algılanamadığına dayanır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Anlam ve Yapı Özellikleri

İpuçları

İsimlerin somut mu yoksa soyut mu olduğunu anlamak için beş duyu organımızı kullanıp kullanamadığımıza bakın.

Daha Fazla Pratik

Kalıcı isimlerle fiilimsileri ayırt etmek için sözcüğün olumsuzunun (-ma/-me) yapılıp yapılamayacağına bakabilirsiniz; kalıcı isimlerin olumsuzu genellikle yapılamaz.

Tahmini Süre:50s

Soru 34Soru →

Birimdeki (I)danışma masasında bekleyen (II)heyet, (III)kimi (IV)dosyaların (V)doğruluğunu titizlikle inceliyor.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, isim-fiil eki alarak bir birimin kalıcı adı hâline gelmiştir.

II. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca topluluk ismi görevindedir.

III. sözcük, bir ismin yerini belirsiz şekilde tutan belgisiz bir zamirdir.

IV. sözcük, hem çokluk eki hem de ilgi (tamlayan) eki almış bir isimdir.

V. sözcük, hem iyelik hem de belirtme durum eki almış soyut bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, bir ismin yerini belirsiz şekilde tutan belgisiz bir zamirdir.

Cevap

Cümlede geçen 'kimi' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'dosyaların' ismini miktar/belirsizlik yönünden etkilediği için belgisiz sıfat görevindedir; bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak kabul edilemez.

Cümlede geçen 'kimi' sözcüğü, 'dosyaların' isminden hemen önce gelerek onu belirsizlik yönünden etkilemiştir. Türkçede isimleri belirten bu tür sözcükler sıfat (ön ad) görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'kimilerini inceliyor') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin cümledeki görevlerini ve aldıkları ekleri inceleyin.

Sözcüklerin isim, sıfat veya fiilimsi kökenli olup olmadıkları belirlenir.

Sözcük türlerini ayırt etmek, isim özelliklerini saptamanın ilk adımıdır.

Danışma sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.

Sözcüğün bir birim adı (kalıcı isim) olduğu görülür.

İsim-fiil ekleri bazı durumlarda kalıcı isim türetir.

Heyet sözcüğünün sayısal karşılığını değerlendirin.

Çoğul eki almadan çokluk ifade ettiği (topluluk ismi) saptanır.

Topluluk isimleri biçimce tekil, anlamca çoğuldur.

Kimi sözcüğünün bir ismin önüne gelip gelmediğine bakın.

Sözcüğün 'dosyaların' ismini belirttiği ve belgisiz sıfat olduğu anlaşılır.

İsmi niteleyen veya belirten sözcükler sıfattır; zamirler ise ismin yerini tutar.

Dosyaların ve doğruluğunu sözcüklerinin eklerini ve soyutluk durumlarını analiz edin.

Çoğul, tamlayan, iyelik ve hal eklerinin doğru kullanıldığı teyit edilir.

İsim çekim ekleri ve anlam özellikleri isim konusunun temel parçalarıdır.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İsim Çekim Ekleri

Soru 35Soru →

Kamu (I)yürütme organı bünyesinde kurulan (II)komisyon, (III)bazı (IV)verileri (V)dikkatle analiz etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, fiilimsi eki yardımıyla türetilmiş, bir kavramın adı olan kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca bir kuruluşu karşıladığı için topluluk ismidir.

III. sözcük, bir ismin yerini tutmadığı, ismi belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir.

IV. sözcük, hem iyelik hem de belirtme hâl eki almış somut bir isimdir.

V. sözcük, bir eylemin yapılma biçimini bildirdiği için zarf görevinde kullanılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, hem iyelik hem de belirtme hâl eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sırada yer alan 'verileri' sözcüğünün hem iyelik hem belirtme eki aldığı ve somut olduğu ifadesi yanlıştır.

Cümledeki dördüncü sözcük olan 'verileri' ifadesi incelendiğinde; sözcüğün kökü olan 'veri' zihinsel bir süreci temsil ettiği için soyuttur. Aldığı ekler ise '-ler' (çoğul) ve '-i' (belirtme hâl eki) şeklindedir. Cümlede bu verilerin kime ait olduğunu bildiren bir iyelik (sahiplik) eki bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu sözcüğün hem iyelik eki aldığı hem de somut olduğu iddiası dil bilgisi kurallarına göre yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin türlerini belirleme

Yürütme, komisyon ve verileri sözcükleri isim; bazı sözcüğü sıfat; dikkatle sözcüğü zarftır.

İsimler varlık ve kavramları karşılarken, sıfatlar isimleri belirtir, zarflar ise eylemleri niteler.

Dördüncü sözcüğün eklerini analiz etme

Veri (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (belirtme hâl eki). İyelik eki bulunmamaktadır.

Cümlede verilerin kime ait olduğu (iyelik) belirtilmemiş, sadece nesne olarak belirtme durumuna sokulmuştur.

Dördüncü sözcüğün anlam özelliğini inceleme

Veri sözcüğü zihinsel bir kavram olduğu için soyut bir isimdir.

Beş duyu organıyla algılanamayan kavramlar soyut isim olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Yapı, Ekler (İyelik vs. Hâl Ekleri) ve Anlam Özellikleri

Soru 36Soru →

Bir cümlede sözcükler; üstlendikleri anlamsal ve yapısal özelliklere göre isim, sıfat, zamir gibi farklı türlere ayrılırlar. İsimler, aldıkları çekim ekleriyle yeni bir anlam kazanmaz ancak sözcüğün diğer kelimelerle olan ilgisini kurar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükle ilgili ayraç içinde verilen bilgi yanlıştır?

Ordu, büyük bir disiplinle bayram törenine hazırlandı. (Topluluk ismidir, yapıca basittir.)

Sanatçının duyarlılığı, eserlerine derinlik katan en önemli unsurdur. (Soyut isimdir, iyelik eki almıştır.)

Dağ yolundaki dar geçit, yoğun sis nedeniyle trafiğe kapatıldı. (Eylem anlamını yitirmiş kalıcı bir isimdir.)

Mutfaktaki malzemeleri kullanarak nefis bir yemek hazırladı. (İyelik eki almış somut bir isimdir.)

Onu masanın üzerindeki diğer evrakların arasına koydu. (İşaret zamiridir, belirtme durum eki almıştır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutfaktaki malzemeleri kullanarak nefis bir yemek hazırladı. (İyelik eki almış somut bir isimdir.)

Cevap

Mutfaktaki sözcüğünün iyelik eki almış bir isim olduğu bilgisi yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlede sıfat görevindedir ve iyelik eki içermemektedir.

D seçeneğindeki 'mutfaktaki' sözcüğü, malzemeler ismini nitelediği için türce 'sıfat'tır. Sözcükte bulunan -ki eki sıfat yapan yapım ekidir ve kelimede herhangi bir iyelik eki bulunmamaktadır. Dolayısıyla parantez içindeki bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin cümledeki görevlerini tespit etme

Mutfaktaki sözcüğünün bir ismi nitelediği, dolayısıyla sıfat olduğu; diğer seçeneklerdeki sözcüklerin ise isim veya zamir olduğu belirlenir.

Sözcük türlerini doğru ayırt etmek, parantez içindeki açıklamaların doğruluğunu denetlemek için ön koşuldur.

Ek analizi yapma

Mutfaktaki sözcüğünde -ta (bulunma durum eki) ve -ki (sıfat yapan yapım eki) olduğu, iyelik (aitlik) ekinin bulunmadığı saptanır.

İsim çekim ekleri ile yapım eklerinin karıştırılmaması, iyelik eki tespitinde kritiktir.

Kalıcı isim ve topluluk ismi kontrolü yapma

Geçit ve ordu sözcüklerinin anlamsal özellikleri incelenerek tanımların doğruluğu onaylanır.

İsimlerin anlamsal alt kategorilerini (topluluk, kalıcı isim) bilmek soruyu eksiksiz çözmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

İsimlerin Tür, Yapı ve Çekim Özellikleri

Daha Fazla Pratik

İsim çekim ekleri ile sıfatlaştıran eklerin (sıfat yapan -ki, isimden sıfat yapan ekler) ayrımını yapmak için bolca karma test çözülmelidir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 37Soru →

Okulun (I) çıkışında toplanan (II) bazı (III) velilerin (IV) koronun sergileyeceği performansa dair (V) merakı her geçen dakika artıyordu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. sözcük, isim-fiil eki yardımıyla türetilmiş bir kalıcı isimdir.

II. sözcük, bir ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan bir zamirdir.

III. sözcük, hem çoğul eki hem de ilgi durumu eki almış bir isimdir.

IV. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca çokluk bildiren bir topluluk ismidir.

V. sözcük, iyelik eki almış soyut bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, bir ismin yerini belirsizlik yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

İkinci sırada verilen 'bazı' sözcüğü bir ismi nitelediği için belgisiz sıfat görevindedir, zamir değildir.

Cümledeki 'bazı' sözcüğü 'veliler' ismini miktar yönünden belirsiz bir şekilde etkilediği için bir belgisiz sıfattır. Zamirler ismin yerini tutar ancak burada sözcük ismin önünde yer alarak onu nitelemektedir.

Adım Adım Çözüm

Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve bağlamdaki görevlerini belirlemek

I: Kalıcı isim, II: Belgisiz sıfat, III: Tür ismi, IV: Topluluk ismi, V: Soyut isim.

Sözcüklerin isim soylu mu yoksa başka bir türde mi olduğunu anlamak için bağlama bakılmalıdır.

Sözcüklerin aldığı ekleri çözümlemek

I: çık-ış-ı-n-da, III: veli-ler-in, IV: koro-n-un, V: merak-ı.

İsimlerin aldıkları iyelik, durum ve tamlama eklerini belirleyerek seçeneklerin doğruluğunu test etmek gerekir.

Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapmak

'Çıkış' sözcüğü bir eylemi değil, okulun bir bölümünü/yerini temsil etmektedir.

Kalıcı isimler, fiilimsi eklerini almalarına rağmen eylem anlamını tamamen kaybederler.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri, Topluluk İsimleri ve İsim Çekim Ekleri

Soru 38Soru →

İsim-fiil eklerini ( $-ma, -ış, -mak$ ) alan bazı sözcükler, zamanla bir varlığın ya da kavramın adı haline gelerek 'kalıcı isim' özelliği kazanırlar. Bu isimler de diğer isimler gibi hâl (durum) eklerini alarak cümlede farklı görevler üstlenebilirler.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem kalıcı isim görevinde bir sözcük kullanılmış hem de bu sözcük bir hâl eki almıştır?

Bu belirsizlikten kurtulmak için yeni bir yol haritası belirledi.

Misafirlere ikram edilen kavurmadan bir parça alıp tadına baktı.

Kitabın son bölümünü okumaya bugün başlayacağım.

Kurula sunulan yeni raporlar henüz onaylanmadı.

Gençlerden bu konuda daha fazla destek bekliyoruz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Misafirlere ikram edilen kavurmadan bir parça alıp tadına baktı.

Cevap

İçinde 'kavurmadan' sözcüğü geçen seçenek doğru cevaptır.

Doğru seçenekte yer alan 'kavurmadan' sözcüğü,

-ma

isim-fiil ekini almasına rağmen artık bir eylemi değil, somut bir nesneyi (yiyecek) karşılamaktadır. Bu durum onu 'kalıcı isim' yapar. Ayrıca üzerine gelen

-dan

eki, ismin ayrılma (çıkma) hâl ekidir. Dolayısıyla her iki şartı da sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin yapısını analiz edin.

'Kavurma', 'okuma', 'belirsizlik', 'kurul' ve 'genç' sözcükleri incelenir.

Kalıcı isimleri ve fiilimsileri ayırt etmek için kök ve ek analizi gereklidir.

İsim-fiil ekleriyle (

-ma, -ış, -mak

) türeyip fiil anlamını yitiren sözcüğü belirleyin.

'Kavurma' sözcüğünün bir yiyecek adı (kalıcı isim) olduğu, 'okuma' sözcüğünün ise eylem anlamını koruduğu görülür.

Soruda kalıcı isim özelliği aranmaktadır.

Kalıcı ismin hâl (durum) eki alıp almadığını kontrol edin.

'Kavurmadan' sözcüğündeki

-dan

ekinin ayrılma hâl eki olduğu saptanır.

Sorudaki ikinci kriter hâl eki kullanımıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerde Kalıcı İsim ve Hâl Ekleri Ayrımı

Soru 39Soru →

Mutfaktaki (I)kavurmanın kokusu, (II)yemek (III)hazırlığı yapan (IV)ailenin (V)iştahını kabarttı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, isim-fiil eki yardımıyla türetilmiş, somut bir varlığın adı olan kalıcı bir isimdir.

II. sözcük, somut bir varlığı karşılayan ve herhangi bir çekim eki almamış bir isimdir.

III. sözcük, hem iyelik eki hem de belirtme hâli eki almış soyut bir isimdir.

IV. sözcük, biçimce tekil olduğu hâlde anlamca birden fazla varlığı karşılayan bir topluluk ismidir.

V. sözcük, üçüncü tekil kişi iyelik ekinden sonra belirtme hâli eki almış soyut bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, hem iyelik eki hem de belirtme hâli eki almış soyut bir isimdir.

Cevap

Hazırlığı sözcüğü hem iyelik hem belirtme hâli eki almış bir isimdir ifadesi yanlıştır.

Cümledeki "yemek hazırlığı" ifadesi bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tür tamlamalarda tamlanan (hazırlığı) sadece üçüncü tekil kişi iyelik eki alır. Dolayısıyla bu sözcükte hem iyelik hem de belirtme hâli ekinin bir arada bulunduğu ifadesi dil bilgisi açısından hatalıdır. Benzer bir yapıda olan "iştahını" sözcüğü ise hem iyelik hem de belirtme eki alarak bu farkı belirginleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin yapılarını ve aldıkları ekleri incelemek.

Kavurma (kalıcı isim), Yemek (isim), Hazırlık (soyut isim), Aile (topluluk ismi), İştah (soyut isim) tespit edildi.

Sözcük türlerini ve temel özelliklerini belirlemek için.

İsim tamlaması içindeki eklerin işlevini analiz etmek.

"Yemek hazırlığı" belirtisiz isim tamlamasıdır. Tamlanan durumundaki "hazırlığı" sözcüğündeki

-ı

eki sadece iyelik ekidir.

Belirtisiz isim tamlamalarında tamlananın aldığı ekin iyelik eki olduğunu ayırt etmek için.

Diğer sözcüklerdeki iyelik ve hâl eki dizilimini kontrol etmek.

"İştahını" sözcüğünde iştah-ı (iyelik) ve -ı (belirtme) olmak üzere iki ayrı çekim eki varken, "hazırlığı" sözcüğünde sadece bir tane vardır.

Yanlış değerlendirmeyi kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

İsimlerde İyelik ve Belirtme Hâli Eki Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki iyelik ekinden sonra gelen hâl eklerini ayırt etmek için 'Onun kitabı' ve 'Türk dili' gibi yapıları 'kitabını' ve 'dilini' şeklinde ekleyerek pratik yapın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 40Soru →

Resmî raporlarda ve idari metinlerde sıkça kullanılan 'ordunun', 'beklentilerini' ve 'yakacak' sözcüklerinin dil bilgisel özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

'Ordunun' sözcüğü, biçimce tekil görünmesine rağmen birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir ve tamlayan eki almıştır.

'Beklentilerini' sözcüğü, zihinsel bir durumu karşıladığı için soyut bir isimdir ve birden fazla çekim eki almıştır.

'Yakacak' sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirip bir varlığın veya malzemenin adı haline geldiği için kalıcı isim özelliği taşımaktadır.

'Beklentilerini' sözcüğü; çoğul eki ve belirtme hâl eki almış olsa da bir varlığın kime ait olduğunu bildiren iyelik ekini almamıştır.

Verilen sözcüklerin tamamı, varlık veya kavramları karşıladıkları için cümlede isim görevinde kullanılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Beklentilerini' sözcüğü; çoğul eki ve belirtme hâl eki almış olsa da bir varlığın kime ait olduğunu bildiren iyelik ekini almamıştır.

Cevap

İncelenen sözcüklerden 'beklentilerini' sözcüğünde iyelik eki bulunduğu için, bu ekin alınmadığını savunan yargı yanlıştır.

İncelenen 'beklentilerini' sözcüğünde 'beklenti' köküne gelen '-ler' eki çoğul, '-i' eki iyelik (aitlik) ve sondaki '-i' eki ise belirtme hâl ekidir. Dolayısıyla bu sözcüğün iyelik eki almadığını savunan yargı, dil bilgisel açıdan hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

'Ordunun' sözcüğünü analiz etme

Topluluk ismi + Tamlayan eki

'Ordu' tekil yapıda olmasına rağmen bir askeri birliği/grubu temsil eder (topluluk ismi). '-un' eki ise tamlayan (ilgi) ekidir.

'Beklentilerini' sözcüğünü eklerine ayırma

beklenti (soyut isim) + -ler (çoğul) + -i (iyelik) + -n (kaynaştırma) + -i (belirtme hâl)

Sözcükte hem çoğul hem iyelik hem de hâl eki mevcuttur. Duygu ve düşünceyle ilgili olduğu için soyuttur.

'Yakacak' sözcüğünü değerlendirme

Kalıcı isim

'Yakacak' sözcüğü fiil köklü olsa da artık bir nesne grubunun (odun, kömür vb.) adı olmuştur.

Seçenekleri karşılaştırma

D seçeneğindeki yargının yanlış olduğunun saptanması

'Beklentilerini' sözcüğündeki ilk '-i' eki iyelik (3. tekil şahıs iyelik) ekidir. Seçenekte iyelik eki almadığı belirtildiği için bu yargı hatalıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Çekim Ekleri

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim olan diğer örnekleri (dondurma, kazma, kavurma) cümle içindeki anlamlarına göre inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin eklerini analiz ederken cümlede hangi tamlamanın bir parçası olduğuna bakmak (örneğin 'halkın beklentileri'), iyelik ekini daha kolay tespit etmeyi sağlar.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki

İsimler (Adlar)

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm