Examkin

İki Noktanın Kullanımı

123 soru

Soru 41Soru →

Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki nokta (:), kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarında şu ilkeler esastır: liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirlik.

Cevap

Kamu kurumlarında temel ilkelerin sıralandığı cümlede, örneklerden önce iki nokta kullanılması ve örneklerin küçük harfle başlatılması kurala uygundur.
Doğru kabul edilen cümlede, 'şu ilkeler esastır' ifadesinden sonra gelen 'liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirlik' sözcükleri birer örnektir. Bu örnekler birer tam cümle oluşturmadığı için küçük harfle başlamıştır ve örneklerden önce iki nokta (:) kullanılması kurala tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını ve iki noktanın işlevini incelemek
Cümlelerde bir açıklama veya örnekleme durumu olup olmadığını belirlemek.
İki noktanın temel görevi kendisinden sonra açıklama veya örnekleme yapılacağını bildirmektir.
2
Noktalama işareti seçimini kontrol etmek
Açıklama ve örnekleme öncesinde kullanılan işaretleri doğrulamak.
Sıklıkla iki nokta yerine noktalı virgül veya virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.
3
İki noktadan sonraki harf kullanımını kontrol etmek
Örneklerin cümle niteliği taşıyıp taşımadığına bakmak.
Örnekler özel isim değilse ve cümle niteliğinde değilse küçük harfle, tam bir cümle ise büyük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru →

Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek ve cümlenin yapısını belirlemek için kullanılır. İki nokta (:) da kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılan temel bir işarettir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Size en önemli tavsiyem şudur: Her gün mutlaka bir saat kitap okumalısınız.

Cevap

İki noktanın açıklama yapmak amacıyla kullanıldığı ve sonrasında gelen bağımsız cümlenin büyük harfle başlatıldığı cümle doğrudur.
Tavsiye cümlesinde iki noktadan sonra bağımsız bir cümle gelmiştir. Kural gereği, kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur ve açıklama bir cümle ise büyük harfle başlar. Bu cümlede hem işaretin seçimi hem de büyük harf kullanımı hatasızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını inceleyin.
Cümlelerde örnek verme, açıklama yapma veya doğrudan alıntı yapma durumları tespit edildi.
İki noktanın temel kullanım alanları bu işlevlerdir.
2
Noktalama işaretlerini kontrol edin.
Bazı cümlelerde iki nokta yerine noktalı virgül veya virgül kullanıldığı belirlendi.
Örnek veya açıklama öncesinde iki nokta kullanımı zorunludur.
3
Yazım kurallarını (büyük/küçük harf) denetleyin.
Bağımsız bir cümle olan açıklamada büyük harf kullanılması gerektiği, örnek listelerinde ise küçük harf kullanılması gerektiği kuralı uygulandı.
İki noktadan sonraki harf kullanımı, gelen ifadenin niteliğine bağlıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnek verme işlevleri ile sonrasındaki büyük/küçük harf kullanımı.
Soru 43Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çantamda şu eşyalar vardı: cüzdan, anahtarlık ve telefon.

Cevap

İki noktanın örneklerden önce doğru bir şekilde kullanıldığı ve örneklerin küçük harfle başladığı seçenek doğrudur.
Doğru olan cümlede, kendisinden sonra örnekler sıralandığı için iki nokta işareti yerinde kullanılmıştır. Ayrıca sıralanan örnekler (cüzdan, anahtarlık, telefon) özel isim olmadığı ve tek başına bir cümle kurmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kuralına da uyulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işlevi belirle
Cümlede 'şu eşyalar' denilerek bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki noktanın en temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konulmasıdır.
2
Yazım kuralını kontrol et
Örnekler özel isim olmadığı ve cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen örnekler, bağımsız bir cümle kurmuyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Örnekleme ve Açıklama Görevi
Soru 44Soru →

İki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir noktalama ya da yazım yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının şu tespiti oldukça manidardır: Sanat, hayatı daha katlanılır kılma çabasıdır.

Cevap

Sanatçının tespitinin aktarıldığı ve açıklama niteliğindeki tam cümlenin büyük harfle başlatıldığı seçenek doğrudur.
Doğru olan ifadede, bir sanatçının tespiti açıklanmaktadır. İki nokta işareti açıklama görevinde kullanılmış ve ardından gelen ifade bağımsız bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılarak yazım kuralına uygun hareket edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın görevini belirle.
Cümlede 'şu tespiti' ifadesiyle bir açıklama yapılacağı belirtilmiş, bu nedenle iki nokta kullanımı yerindedir.
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
İki noktadan sonra gelen bölümün yapısını incele.
'Sanat, hayatı daha katlanılır kılma çabasıdır.' ifadesi bağımsız bir cümledir.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen tam cümleler büyük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen örneklerin sonuna üç nokta (...) mı yoksa nokta mı konulacağı, örneklerin sınırının belirtilip belirtilmediğine göre değişir. Bu kuralı da gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 45Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yönetmeliklerde noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metnin idari ve hukuki netliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı TDK yazım ve noktalama kurallarına uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyonun üzerinde durduğu en önemli ilke şudur: Liyakat, kamu personel rejiminin temel taşı olarak kabul edilmelidir.

Cevap

İki noktanın açıklama bildiren cümleden sonra kullanıldığı ve ardından gelen tam cümlenin büyük harfle başladığı seçenek doğrudur.
İlgili cümlede 'şudur' ifadesiyle bir ilkenin açıklaması yapılacağı belirtilmiş, bu amaçla iki nokta kullanılmış ve ardından gelen açıklama bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılarak TDK kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını analiz etme
Cümlelerde 'şudur', 'şunlardır', 'şuydu' gibi ifadelerle açıklama veya örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.
2
Yazım ve noktalama uyumunu kontrol etme
Doğru seçenekte iki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle olduğu için büyük harfle (Liyakat) başlatılmıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örneklerden oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme Görevi

İpuçları

1
İki noktadan sonra bir cümle geliyorsa büyük harf, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harf (özel isim değilse) tercih edilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 46Soru →

İki noktanın (:) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan en sevdiği meyveleri seçerek aldı: Elma, armut, şeftali ve üzüm.

Cevap

Meyvelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Elma' sözcüğü özel isim olmadığı ve bir cümle başlatmadığı halde büyük harfle yazıldığı için yanlışlık yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklamalar bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle; ancak sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlar. 'Pazardan en sevdiği meyveleri seçerek aldı: Elma, armut...' cümlesinde sıralananlar sadece örnek olduğu için 'elma' sözcüğü küçük harfle başlatılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
Cümlede iki nokta, 'meyveler' genel kategorisine ait örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin büyük mü yoksa küçük harfle mi başlaması gerektiğini kontrol edin.
Sıralanan 'elma, armut...' ifadeleri cümle niteliğinde değildir ve cins isimdir.
Türk Dil Kurumu'na göre iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.
3
Kural ihlalini tespit edin.
Örneklerin ilki olan 'Elma' sözcüğü büyük harfle başlatılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
Örneklerin küçük harfle başlaması kuralı çiğnenmiştir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra büyük/küçük harf kullanımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 47Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki anlam bağlarını kuvvetlendirerek iletinin doğru ve eksiksiz aktarılmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik planlama hedefleri belirlenirken şu kriterler esas alınmalıdır; ölçülebilirlik, ulaşılabilirlik ve gerçekçilik.

Cevap

Stratejik planlama kriterlerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Stratejik planlama hedeflerinin sıralandığı seçenekte, 'şu kriterler esas alınmalıdır' ifadesiyle bir örnekleme/açıklama grubuna giriş yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulması zorunludur. Bu cümlede ise hatalı olarak noktalı virgül (;) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısal özelliklerini analiz etmek.
Seçeneklerdeki cümlelerin açıklama yapma veya örnek sıralama amacı güttüğü belirlenmiştir.
İki noktanın temel görevleri açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerin öncesinde yer almaktır.
2
Noktalama işaretlerinin işlevlerini kontrol etmek.
Stratejik planlama kriterlerinden bahseden cümlede 'şu kriterler' ifadesiyle bir listenin başlayacağı işaret edilmiştir.
Kendisinden sonra örnek sıralanacak cümlelerin sonuna noktalı virgül değil, iki nokta konulmalıdır.
3
Yazım kurallarını (büyük/küçük harf) denetlemek.
Örnek niteliğindeki listelerin küçük harfle, cümle niteliğindeki açıklamaların büyük harfle başladığı doğrulanmıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğinde ise büyük, sadece örnek sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Noktalı Virgül Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 48Soru →

Noktalama işaretlerinin yazılı anlatımdaki işlevlerini değerlendiren bir dil bilgisi çalışmasında, iki noktanın (:) kullanımına dair şu saptama yapılmıştır: "İki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir yargı (cümle) bildiriyorsa büyük harfle, şayet sadece örnekleme amacı taşıyan sözcük veya sözcük grupları sıralanıyorsa küçük harfle başlar."

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetçilerin hazırladığı teftiş raporunda şu tespite yer verilmiştir: kurum içi eğitimlere katılım oranının düşüklüğü, hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir.

Cevap

Kurum içi eğitimlere dair tespitin yer aldığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olmasına rağmen küçük harfle başlatılması hatalıdır.
İlgili seçenekte iki noktadan sonra gelen 'kurum içi eğitimlere katılım oranının düşüklüğü, hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir' ifadesi, kendi içinde öznesi ve yüklemi olan bağımsız bir cümledir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlamalıdır. Dolayısıyla 'kurum' kelimesinin küçük harfle yazılması kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktadan sonra gelen kısımların yapısal özelliğini belirle.
Tespit raporuyla ilgili cümlede 'kurum içi eğitimlere... etkilemektedir' ifadesinin bir yüklemi (etkilemektedir) olduğu ve bağımsız bir cümle kurduğu görülür.
Yazım kuralının uygulanabilmesi için kısmın cümle mi yoksa örnek mi olduğunun saptanması gerekir.
2
Büyük/küçük harf kuralını uygula.
Bağımsız bir cümle niteliği taşıyan açıklamalar büyük harfle başlamalıdır. 'kurum' sözcüğünün 'Kurum' şeklinde yazılması gerekirdi.
TDK'nin 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar' kuralı ihlal edilmiştir.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı
Soru 49Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanağında alınan karar şu şekilde belirtildi; tüm birimler haftalık faaliyet raporlarını cuma günü mesai bitimine kadar teslim edecektir.

Cevap

Toplantı tutanağındaki kararın açıklandığı cümlede, açıklama öncesinde kullanılan noktalı virgül hatalıdır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, '...şu şekilde belirtildi' ifadesinden sonra bir açıklama cümlesi gelmektedir. Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını analiz edin.
Seçeneklerin genelinde açıklama ve örnekleme yapıldığı görülmektedir.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
Noktalı virgülün kullanıldığı cümleyi ve işlevini kontrol edin.
Toplantı tutanağıyla ilgili cümlede bir açıklama yapılmasına rağmen noktalı virgül (;) kullanılmıştır.
Noktalı virgülün açıklama yapma veya örnekleme başlatma gibi bir görevi yoktur; bu görev iki noktaya (:) aittir.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük Harf Kuralı
Soru 50Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri üzerine yapılan bir incelemede, iki noktanın (:) hem açıklama hem de örnekleme amacıyla kullanıldığı, ancak bu kullanımların ardından gelen bölümlerin yazımında farklı kuralların geçerli olduğu vurgulanmıştır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya iki noktadan sonraki yazım yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yönetiminde liyakat ilkesinin temel dayanağı şudur: her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır.

Cevap

Kamu yönetiminde liyakat ilkesinin temel dayanağı şudur: her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa bu cümle büyük harfle başlar. Kamu yönetiminde liyakat ilkesine dair açıklamanın yer aldığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen kısım yüklemi olan tam bir cümle olmasına rağmen 'her' sözcüğü ile küçük harfle başlatılmıştır. Bu durum bir yazım yanlışıdır; doğrusu 'Her' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın (:) işlevini belirlemek.
İki nokta, kendisinden önceki 'şu gerçektir' veya 'şudur' gibi ifadelerle bir açıklama yapılacağını bildirmektedir.
İki noktanın doğru kullanımı, sonrasındaki metnin niteliğini (liste mi, cümle mi) belirlemeyi gerektirir.
2
İki noktadan sonra gelen bölümün yapısal analizini yapmak.
'her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır' ifadesi, 'uygulanmalıdır' yüklemine sahip tam bir cümledir.
Yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlamalıdır.
3
Yazım kuralını uygulamak.
Cümle niteliğindeki açıklama 'her' sözcüğü ile küçük harfle başlamıştır, bu durum bir yazım yanlışıdır.
TDK kuralları gereği cümle niteliğindeki açıklamalar büyük harf gerektirir.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonraki Yazım Kuralları
Soru 51Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu işaretin kullanımı veya işaretten sonraki yazım ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki belgeler türlerine göre şu şekilde tasnif edilmiştir: Resmî yazışmalar, ihale dosyaları ve personel özlük kayıtları.

Cevap

Arşivdeki belgelerin tasnifini anlatan cümlede, iki noktadan sonra gelen 'Resmî' sözcüğü küçük harfle başlamalıdır çünkü devamındaki ifade bir cümle niteliği taşımamaktadır.
Türkçede iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle (yüklemi olan bir yargı) ise büyük harfle başlar. Ancak iki noktadan sonra sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlanmalıdır. Belgelerin tasnif edildiği cümlede 'Resmî yazışmalar, ihale dosyaları...' ifadesi bir cümle değil, örnek listesidir. Bu nedenle 'Resmî' kelimesi 'resmî' şeklinde küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısal analizi
Seçeneklerdeki cümlelerin iki noktadan sonraki kısımları incelenir.
İki noktadan sonraki harf büyüklüğü, gelen kısmın cümle olup olmamasına bağlıdır.
2
Cümle ve örnek ayrımı
Hatalı olan seçenekte 'Resmî yazışmalar, ihale dosyaları...' ifadesinin bir yüklemi olmadığı ve sadece örnek sıraladığı tespit edilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse küçük harfle başlamalıdır.
3
Yazım kuralı kontrolü
'Resmî' kelimesinin özel isim olmadığı ve cümle başlatmadığı durumda küçük harfle (resmî) yazılması gerektiği belirlenir.
Yanlışlığın kaynağı, örnek sıralaması yapan bir listenin büyük harfle başlatılmasıdır.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonraki büyük/küçük harf kuralı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısmın 'cümle' mi yoksa 'örnek' mi olduğunu anlamak için ifadeye bir yüklem eklenip eklenemeyeceğine bakın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

Kamu hizmetlerinde verimliliğin artırılması amacıyla hazırlanan bir rehberde, noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili şu açıklamalara yer verilmiştir: "İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar."

Bu kural ve iki noktanın (:) genel kullanım işlevleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaş odaklı hizmet anlayışının temel şartı şudur: Başvuru sahiplerinin talepleri en kısa sürede ve şeffaflıkla sonuçlandırılmalıdır.

Cevap

Vatandaş odaklı hizmet anlayışının temel şartı şudur: Başvuru sahiplerinin talepleri en kısa sürede ve şeffaflıkla sonuçlandırılmalıdır.
Vatandaş odaklı hizmet anlayışı ile başlayan cümlede, 'şudur' ifadesinden sonra bir açıklama yapılacağı için iki nokta kullanılması doğrudur. İki noktadan sonra gelen 'Başvuru sahiplerinin talepleri...' bölümü bağımsız bir cümle (yüklemi olan bir yargı) niteliğinde olduğu için büyük harfle başlatılması yazım kurallarına tam uygunluk gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin noktalama işaretlerini ve işlevlerini analiz etme
İki noktanın açıklama veya örnekleme amacıyla kullanılıp kullanılmadığı tespit edildi.
İki noktanın doğru yerde kullanımı sorunun ilk çözüm adımıdır.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını kontrol etme
İfadenin tam bir cümle mi yoksa örnek listesi mi olduğu belirlendi.
Yazım kuralı (büyük/küçük harf), ifadenin cümle olup olmamasına bağlıdır.
3
Seçeneklerdeki kuralları karşılaştırma
Doğru seçeneğin 'Vatandaş odaklı hizmet anlayışı...' ile başlayan cümle olduğu görüldü.
Diğer seçeneklerde ya noktalama işareti hatası (noktalı virgül veya virgül kullanımı) ya da büyük/küçük harf hatası mevcuttur.

Anahtar Kavram

İki noktanın (:) kullanım kuralları ve sonrasındaki büyük harf kullanımı kuralı.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın diğer kullanımı olan doğrudan aktarma cümleleri (alıntılar) ve bu alıntıların içindeki noktalama kurallarına da göz atınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 53Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı faaliyet raporunda, yapılan çalışmalar ve gelecekteki projeler detaylandırılırken noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı mesajın doğruluğunu pekiştirir. Özellikle açıklama gerektiren veya örnekleme yapılan bölümlerde iki nokta (:) işaretine sıkça başvurulur. Kendisinden sonra gelen ifade bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanması kuralı gözetilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki belgelerin tasnifi sırasında şu ana kategoriler belirlendi; idari yazışmalar, mali kayıtlar ve personel özlük dosyaları.

Cevap

Arşivdeki belgelerin tasnifi sırasında şu ana kategoriler belirlendi ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için noktalı virgül yerine iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Yanlış olan cümlede, 'belirlendi' sözcüğünden sonra bir listeleme (örnekleme) yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu'nun yazım ve noktalama kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek ifadelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Cümlede bu işaretin yerine noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin kullanım amacını ve bağlamını incele.
'şu ana kategoriler belirlendi' ifadesinden sonra 'idari yazışmalar, mali kayıtlar...' şeklinde örneklerin sıralandığı görülmektedir.
Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır.
2
Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki işlev farkını değerlendir.
Hatalı seçenekte açıklama/örnekleme görevinde noktalı virgülün kullanıldığı tespit edilmiştir.
Noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan takımları ayırmak veya sıralı cümleler arasında bağlantı kurmak için kullanılır; örnekleme veya açıklama başlatmaz.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanım Alanları ve Noktalı Virgül ile Farkı

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şu' veya 'şunlardır' gibi ifadelerden sonra bir liste geliyorsa, oraya gelmesi gereken işaretin %99 oranında iki nokta olduğunu hatırlamak pratik bir yöntemdir.
Tahmini Süre:50s
Soru 54Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki anlam akışını düzenleyen en temel unsurlardan biridir. Özellikle iki noktanın kendisinden sonraki açıklama ve örneklerle olan ilişkisi, yazım kuralları açısından dikkatle takip edilmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, romanının ön sözünde şu görüşü savunur: Edebiyat, hayatın aynası değil, hayata tutulan bir ışıktır.

Cevap

Edebiyatın hayata tutulan bir ışık olduğunu belirten seçenek, iki noktanın hem işlevi hem de sonrasındaki büyük harf kullanımı açısından doğrudur.
Doğru kabul edilen cümlede iki nokta, yazarın görüşünü açıklayan tam bir yargıdan (bağımsız bir cümleden) önce kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümle niteliği taşıyorsa bu açıklama büyük harfle başlar. Burada 'Edebiyat...' ile başlayan ifade yüklemi olan bir cümle olduğu için hem işaret kullanımı hem de büyük harf tercihi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktanın kullanım amacını analiz etmek.
Cümlelerin bir kısmında açıklama, bir kısmında ise örnekleme yapılmaktadır.
İki noktanın temel görevi açıklama yapmak veya örnek vermektir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığını kontrol etmek.
Edebiyat ile başlayan ifade tam bir yargı (cümle) bildirirken, gömlekler veya özgünlük ile başlayan ifadeler birer listedir.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen tam cümleler büyük harfle başlar.
3
Harf kullanımı ve işaret doğruluğunu denetlemek.
Edebiyat ile başlayan cümle büyük harfle başlamış ve öncesinde doğru şekilde iki nokta kullanılmıştır.
Kural: İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı Kuralları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 55Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı metnin anlaşılırlığını ve ciddiyetini artırır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediyenin son duyurusunda şu maddeler yer alıyor; su kesintisi yaşanacak bölgeler, çalışma saatleri ve iletişim numaraları.

Cevap

Belediyenin duyurusuyla ilgili olan cümlede, maddeler sıralanmadan önce noktalı virgül kullanılması hatalıdır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Belediyenin duyurusunda yer alan maddelerin sıralandığı seçenekte, 'şu maddeler yer alıyor' ifadesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu nedenle noktalı virgül kullanımı bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin işlevini belirleyin.
Cümlede 'şu maddeler yer alıyor' ifadesinden sonra bir örneklendirme/açıklama yapılacağı anlaşılmaktadır.
İki noktanın temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konmasıdır.
2
Kullanılan noktalama işaretini (noktalı virgül) kurala göre denetleyin.
Noktalı virgülün açıklama veya örnekleme başlatma gibi bir görevi yoktur.
Noktalı virgül daha çok sıralı cümleleri veya tür ve takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
3
Hatalı kullanımı tespit edip düzeltin.
Noktalı virgül yerine iki nokta getirilmelidir.
Dil bilgisi kurallarına göre açıklama ve listeleme öncesinde tek geçerli işaret iki noktadır.

Anahtar Kavram

İki noktanın (:) örnekleme ve açıklama öncesi kullanımı.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlardır', 'şu şekildedir' veya 'şunları söyledi' gibi ifadelerden sonra bir liste veya açıklama geliyorsa, o noktada her zaman iki nokta aranmalıdır. Noktalı virgül bu bağlamda bir 'çeldirici' olarak sıkça kullanılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 56Soru →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya kendisinden sonra gelen bölümün yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet içi eğitim programına katılacak personelin şu belgeleri ibraz etmesi gerekmektedir; lisans diploması, hizmet dökümü ve kurum kimlik kartı.

Cevap

Hizmet içi eğitim programına katılacak personelin belgelerinin sıralandığı cümlede, örneklerden önce noktalı virgül (;) kullanılması hatalıdır; burada iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Hizmet içi eğitim programıyla ilgili cümlede, kendisinden sonra örnekler sıralanacağı için iki nokta (:) kullanılması gerekirken noktalı virgül (;) kullanılarak bir noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktanın kullanım amaçlarını belirleyiniz.
Açıklama, örnekleme veya doğrudan aktarma amaçlı kullanımlar tespit edildi.
İki noktanın doğru işlevde kullanılıp kullanılmadığını anlamak için gereklidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin türünü (bağımsız cümle mi yoksa örnek mi) kontrol ediniz.
A seçeneğinde bir cümle, B seçeneğinde ise örnekler dizisi bulunduğu görüldü.
Bu ayrım, büyük veya küçük harfle başlama kuralını belirler.
3
D seçeneğindeki noktalama işaretini inceleyiniz.
Örneklerden önce noktalı virgül (;) kullanıldığı tespit edildi.
TDK kurallarına göre örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konulmalıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanım Kuralları

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonra gelen ifadenin bir yargı (yüklem) bildirip bildirmediğine bakarak büyük harf kullanımına karar verebilirsiniz; eğer ifade sadece nesne veya kavramları sıralıyorsa küçük harfle başlayın (özel isimler hariç).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 57Soru →

İki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kütüphanede şu bölümler bulunur: süreli yayınlar, çocuk kitapları ve sessiz çalışma alanı.

Cevap

İçinde süreli yayınlar ve çocuk kitapları geçen seçenek doğrudur.
Doğru olan cümlede, kütüphane bölümleri örnek olarak sıralanmıştır. Bu örnekler birer cümle niteliğinde olmadığı ve özel isim içermediği için 'süreli yayınlar' ifadesinin küçük harfle başlaması ve öncesinde iki nokta kullanılması tamamen kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın temel görevlerini hatırla.
İki nokta; kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
Sorudaki cümlelerin hangi işlevde kullanıldığını belirlemek için bu temel kural gereklidir.
2
İki noktadan sonraki büyük-küçük harf kuralını uygula.
Eğer iki noktadan sonra gelen ifade bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa (özel isim değilse) küçük harfle başlar.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Seçenekleri bu kurallar ışığında incele.
Kütüphane bölümlerinin sıralandığı cümlede hem iki noktanın yeri doğrudur hem de örnekler küçük harfle başlatılarak doğru yazılmıştır.
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül, virgül ve büyük harf hatalarını eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Sonrasındaki Büyük/Küçük Harf Düzeni

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktadan sonrasını kapatıp okuyun. Eğer bir liste başlıyorsa iki nokta şarttır. Listeye bakıp 'Bu bir cümle mi yoksa özel isim mi?' diye sorarak harf büyüklüğüne karar verin.
Tahmini Süre:45s
Soru 58Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarılı olmanın temelinde şu yatar; sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak.

Cevap

Başarılı olmanın temelinde şu yatar; sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak ifadesinin yer aldığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede, 'şu yatar' ifadesinden sonra bir açıklama gelmektedir. Türk dil bilgisi kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir. Ancak bu cümlede yanlışlıkla noktalı virgül (;) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve noktalama işaretinin işlevini analiz et.
Cümlede 'şu yatar' ifadesinden sonra bir açıklama yapıldığı görülmektedir.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
Kullanılan noktalama işaretinin uygunluğunu denetle.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılmıştır.
Noktalı virgül, açıklama yapmak için değil; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) kontrol et.
'sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak' ifadesi bir cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamalıdır.
İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle değilse küçük harfle başlar; bu açıdan noktalama işareti dışında bir hata yoktur.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün ve iki noktanın görevlerini karşılaştırmalı olarak tekrar etmek, bu tür soruların çözümünü kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 59Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması ve bu işaretlerden sonra gelen bölümlerin yazım kuralları, metnin doğru anlaşılması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, iki noktanın (:) kullanımı ve kendisinden sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkçede fiil çekim ekleri iki grupta incelenir: haber kipleri ve dilek kipleri.

Cevap

Doğru kullanımın yer aldığı cümle, fiil çekim eklerinin gruplandırıldığı ve örneklerin küçük harfle başlatıldığı seçenektir.
Doğru olan ifadede, fiil çekim ekleri olan 'haber kipleri' ve 'dilek kipleri' kelimeleri birer örnek listesi niteliğindedir. Bu ifadeler bağımsız birer cümle oluşturmadığı ve özel isim olmadıkları için iki noktadan sonra küçük harfle başlatılmaları kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını incelemek
Cümlelerin hangisinde bir açıklama veya örnekleme yapıldığını tespit etmek.
İki noktanın temel görevi kendisinden sonra gelen bölümün açıklanması veya örneklendirilmesidir.
2
Noktalama işareti tercihini kontrol etmek
Örnekleme ve açıklama öncesinde iki nokta (:) kullanıldığından emin olmak.
Sıklıkla yapılan bir hata olan noktalı virgül (;) veya virgül (,) kullanımını ayırt etmek gerekir.
3
Yazım kurallarını (büyük/küçük harf) denetlemek
İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle olup olmadığını veya özel isim içerip içermediğini kontrol etmek.
İki noktadan sonra tam cümle gelirse büyük harf, sadece örnekler sıralanırsa küçük harf kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük Harflerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün gruplandırma ve özneyi ayırma görevlerini çalışarak iki nokta ile arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki kısmın sonuna nokta koyabiliyorsanız ve bu kısım kendi içinde bir yükleme sahipse o bir cümledir ve büyük harfle başlar. Eğer sadece virgüllerle ayrılmış kavramlar varsa, bu bir listedir ve küçük harfle başlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları ve noktalama işaretlerinin işlevleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırtasiyeden şunları aldım: kalem, silgi ve defter.

Cevap

Kırtasiyeden şunları aldım: kalem, silgi ve defter.
İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek ifadenin sonuna doğru şekilde yerleştirilmiştir. Sıralanan kelimeler (kalem, silgi, defter) bir tam cümle oluşturmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin noktalama görevini belirlemek.
Cümlede bir listeleme (örnek sıralama) yapılacağı tespit edilir.
İki noktanın temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konulmasıdır.
2
İki noktadan sonraki yazım kuralını kontrol etmek.
Örneklerin küçük harfle başlaması gerektiği görülür.
TDK kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım bir tam cümle niteliği taşımıyorsa ve özel isim değilse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme görevi ve yazım kuralları
ÖncekiSayfa 3 / 7Sonraki