Examkin

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Kamulaştırma

76 soru

Soru 61Soru →

İdarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemlerinden olan 'kamulaştırma' ve 'devletleştirme' (millileştirme) karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletleştirme kararı idari bir işlem niteliğinde olduğu için, bu işleme karşı menfaati ihlal edilen gerçek veya tüzel kişiler doğrudan idari yargı mercilerinde iptal davası açabilirler.

Cevap

Devletleştirme işlemi bir yasama işlemi (kanun) olduğu için idari yargıda dava edilemez; bu nedenle devletleştirmenin idari bir işlem olduğu ve iptal davasına konu edilebileceği ifadesi yanlıştır.
Devletleştirme, Anayasa'nın 47. maddesi uyarınca kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde 'kanunla' kamuya geçirilmesidir. Bir yasama işlemi olan kanunlara karşı idari yargıda (İdare Mahkemesi veya Danıştay) iptal davası açılamaz. Kanunların anayasaya aykırılığı iddiasıyla ancak Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemlerin hukuki niteliğini belirlemek.
Kamulaştırma idari bir işlemdir; devletleştirme ise Anayasa Madde 47 uyarınca kanunla yapıldığı için bir yasama işlemidir.
İdari işlemler ile yasama işlemleri farklı yargı yollarına tabidir.
2
Yargısal denetim yollarını analiz etmek.
İdari işlemler (kamulaştırma gibi) idari yargı denetimine tabi iken, kanunlar (devletleştirme gibi) Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.
Normlar hiyerarşisi ve kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği her işlemin denetim makamı farklıdır.
3
Yanlış yargıyı tespit etmek.
Devletleştirmenin idari yargıda (Danıştay/İdare Mahkemesi) iptal davasına konu edilebileceğini savunan seçenek hatalıdır.
Bir kanunun iptali sadece Anayasa'da belirtilen yetkili mercilerce Anayasa Mahkemesi'nden istenebilir.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemlerinde Hukuki Niteliği ve Yargı Yolu Ayrımı

İpuçları

1
Devletleştirmenin hangi hukuki araçla (karar mı yoksa kanun mu?) yapıldığına dikkat edin.
2
Anayasa'nın 47. maddesi, devletleştirmenin 'kanunla' yapılacağını açıkça belirtir.
3
Bir işlem eğer bir kanun ise, onun denetimi idari yargı mercilerinde (İdare Mahkemesi, Danıştay) yapılamaz.

Daha Fazla Pratik

İdarenin mal edinme yöntemlerinde bedelin ödenme şekli ve taksitlendirme sürelerini tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemi ile yöntemleri (Kamulaştırma-İdari İşlem, Devletleştirme-Kanun) gruplandırarak yargı yollarını eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 62Soru →

İdare, büyük bir sulama projesi ve tarım reformu kapsamında geniş bir bölgedeki tarım arazilerinin kamulaştırılmasına karar vermiştir. 1982 Anayasası'nın 46. maddesinde yer alan kamulaştırma bedelinin ödenmesine ilişkin esaslar dikkate alındığında, bu işlemdeki taksitlendirme süresi ve uygulanacak faiz oranı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz ve ödenmeyen taksitlere kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır.

Cevap

Kamulaştırma bedelinin ödenmesinde taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz ve bu taksitlere kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 46. maddesinde yer alan hükmü tam olarak yansıtmaktadır. Tarım reformu gibi özel durumlarda taksitlendirme süresi 5 yılı geçemez ve taksitler arasındaki değer kaybını önlemek adına kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal genel kuralı belirleme
Kamulaştırma bedeli normalde nakden ve peşin ödenir.
Anayasa'nın 46. maddesi mülkiyet hakkını korumak için peşin ödemeyi esas almıştır.
2
Taksitlendirme istisnasını kontrol etme
Tarım reformu, enerji, iskan, orman, kıyıların korunması ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda taksitlendirme yapılabilir.
Büyük projelerin mali yükünü zamana yaymak amacıyla anayasal istisna tanınmıştır.
3
Süre ve faiz sınırlarını uygulama
Süre maksimum 5 yıl, faiz ise en yüksek kamu alacağı faizidir.
Hak sahibinin enflasyon karşısında ezilmemesi için kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz haddi belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Bedelinin Ödenme Esasları ve Taksitlendirme Şartları

İpuçları

1
Kamulaştırmada genel kural peşin ödemedir ancak tarım reformu gibi büyük projelerde taksitlendirme mümkündür.
2
Taksitlendirme süresi için Anayasa'da belirlenen üst sınırı (yıl sayısı) hatırlamaya çalışın.
3
Uygulanacak faiz türü 'kanuni faiz' değil, devletin alacaklarını tahsil ederken kullandığı en yüksek orandır.

Daha Fazla Pratik

İstimval ve kamulaştırma arasındaki mülkiyet türü (taşınır/taşınmaz) farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

İdarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla özel mülkiyette bulunan taşınır veya taşınmaz mallara el atması sürecinde uygulanan yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük enerji ve sulama projeleri kapsamında yapılan kamulaştırmalarda, kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ödenecek bedel de idarece beş yıllık taksit planına dahil edilebilir.

Cevap

Büyük enerji ve sulama projeleri kapsamında dahi olsa, toprağı doğrudan işleten çiftçiye ödenecek kamulaştırma bedelinin taksite bağlanabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 46. maddesine göre; tarım reformu, enerji ve sulama projeleri gibi nedenlerle yapılacak kamulaştırmalarda taksitlendirme yapılabilse de, kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya işleten çiftçinin peşin ödenmesi gereken bedeli asla taksite bağlanamaz. Bu bedelin her durumda nakden ve peşin ödenmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Kamulaştırma bedeli ödeme esaslarını değerlendir.
Kuralın peşin ödeme olduğu, ancak belirli projeler için 5 yıla kadar taksit yapılabileceği saptandı.
Anayasa m. 46'daki temel kural ve istisnaların belirlenmesi gerekir.
2
Taksitlendirme yasağı kapsamındaki özel durumları hatırla.
Küçük çiftçinin (toprağı doğrudan işleten) bedelinin her halükarda peşin ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldı.
Sosyal devlet ilkesi gereği küçük üreticinin korunması anayasal bir zorunluluktur.
3
Diğer mal edinme yöntemlerini (istimval, devletleştirme, geçici işgal) teknik özellikleri açısından kontrol et.
Tanımların mevzuata uygun olduğu teyit edildi.
Yanlış olan seçeneğin diğerlerinden ayırt edilmesi için kapsam analizi gereklidir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Bedelinin Ödeme Usulü ve Çiftçi İstisnası

İpuçları

1
Anayasa'nın 46. maddesindeki ödeme usullerini ve küçük üreticiye yönelik özel korumayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedeline ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme ile idari işleme karşı açılan davalarda görevli mahkeme ayrımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru →

Savaş, seferberlik veya olağanüstü durumlarda kamu yararının gerektirdiği hallerde, idarenin özel mülkiyette bulunan "taşınır" malların mülkiyetini veya kullanma hakkını elde ettiği, gerektiğinde kişileri çalışma yükümlülüğü altına sokabildiği mal edinme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınır mallara el atması yöntemi olan istimvaldir.
Doğru cevap olan istimval, Anayasa ve yasalarla düzenlenen, idarenin savaş veya olağanüstü durumlarda kamu hizmetlerini aksatmadan yürütmesi için özel kişilerin elindeki taşınır mallara ve emeğine ihtiyaç duyduğunda başvurduğu bir yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki malın niteliğini analiz etme.
Malın "taşınır" (menkul) nitelikte olduğu ve kişisel hizmetleri de kapsadığı belirlenmiştir.
İdare hukukunda mal edinme yöntemleri malın taşınır veya taşınmaz olmasına göre farklı isimler alır.
2
İşlemin yapıldığı zaman dilimini değerlendirme.
İşlemin savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde gerçekleştiği görülmektedir.
Olağan dönemlerde idare, taşınır mallar için genellikle satın alma yöntemini kullanır; zorla el koyma (istimval) istisnai bir durumdur.
3
Hukuki kavramla eşleştirme.
Taşınır mallar + Olağanüstü durum + Kamu yararı unsurları birleştiğinde cevap "İstimval" olmaktadır.
Kamulaştırma taşınmazlarla, devletleştirme işletmelerle ilgiliyken istimval taşınırlarla ilgilidir.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve İstimval

İpuçları

1
Soruda üzerinde durulan malın 'taşınır' (menkul) olmasına dikkat edin.
2
Bu yöntem genellikle savaş veya seferberlik gibi kriz anlarında idarenin araç, gereç veya iş gücü ihtiyacını karşılar.
3
Taşınmaz mallar için 'kamulaştırma' kullanılırken, taşınır mallar ve hizmet yükümlülüğü için bu kavram kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İstimval ile Kamulaştırma arasındaki temel farkları (taşınır vs taşınmaz) gösteren bir tabloyu inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 65Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, idarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici işgal, bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında ihtiyaç duyulan taş, kum ve çakıl gibi malzemelerin çıkarılması amacıyla özel mülkiyetteki taşınmazın mülkiyetinin idareye geçirilmesidir.

Cevap

Geçici işgalde taşınmazın mülkiyeti idareye geçmez, sadece kullanım hakkı elde edilir.
İdare hukukunda 'geçici işgal', idarenin bir bayındırlık (yol, baraj, köprü inşaatı vb.) hizmetini yürütürken ihtiyaç duyduğu malzemeyi temin etmek için özel mülkiyetteki boş araziye geçici olarak el atmasıdır. Bu işlemde taşınmazın mülkiyeti sahibinde kalmaya devam eder; sadece idareye o araziden yararlanma yetkisi verilir. Seçenekte mülkiyetin idareye geçtiği belirtildiği için bu ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mal edinme yöntemlerini tanımla
Kamulaştırma (Taşınmaz), İstimval (Taşınır/Olağanüstü), Devletleştirme (Teşebbüs), Geçici İşgal (Bayındırlık/Kullanım).
Hukuki kavramların kapsamını belirlemek sorunun temelidir.
2
Mülkiyet değişimini analiz et
Kamulaştırma ve Devletleştirmede mülkiyet geçer; Geçici İşgalde ise sadece zilyetlik/kullanım hakkı söz konusudur.
Yanlış olan seçenekte mülkiyetin geçtiği iddia edilmektedir.
3
Anayasal istisnaları kontrol et
Taksitlendirme en fazla 55 yıl olabilir ve küçük çiftçi bu kuralın dışındadır (her zaman peşin alır).
Seçeneklerdeki ödeme şartlarının doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
İdarenin her mal edinme yöntemi mülkiyetin el değiştirmesiyle sonuçlanmaz; bazen sadece kullanım hakkı söz konusudur.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedeline karşı açılan 'Bedel Tespiti ve Tescil Davası'nın hangi mahkemede açıldığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

İdarenin kamu yararını gerçekleştirmek adına başvurduğu mal edinme yöntemleri olan kamulaştırma (istimlak) ve devletleştirme, gerek uygulama usulü gerekse konusu bakımından anayasal düzeyde farklı esaslara tabi tutulmuştur. Buna göre, idarenin mal edinme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, 19821982 Anayasası hükümleri çerçevesinde yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamulaştırma işlemi, niteliği gereği doğrudan bir 'kanun' ile gerçekleştirilen yasama benzeri bir işlemken; devletleştirme işlemi yetkili idari mercilerce alınan bir 'kamu yararı kararı' ile yürütülen idari bir süreçtir.

Cevap

Kamulaştırma işleminin doğrudan bir kanunla yapıldığını, devletleştirmenin ise idari bir kararla başladığını iddia eden ifade yanlıştır; zira anayasal sistemimizde bunun tam tersi geçerlidir.
Anayasa'nın 4646. maddesine göre kamulaştırma, idarenin aldığı bir 'kamu yararı kararı' ile başlayan idari bir süreçtir. Buna karşılık, Anayasa'nın 4747. maddesi devletleştirmenin ancak 'kanunla' yapılabileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Dolayısıyla, kamulaştırmayı kanunla yapılan, devletleştirmeyi ise idari kararla yapılan bir işlem olarak tanımlayan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 4646. maddesini (Kamulaştırma) inceleyin.
Kamulaştırmanın idari bir süreç olduğu ve idari makamların kararıyla (kamu yararı kararı) yürütüldüğü tespit edilir.
Kamulaştırma, taşınmaz malların mülkiyetinin idareye geçirilmesini sağlayan idari bir işlemdir.
2
Anayasa'nın 4747. maddesini (Devletleştirme) inceleyin.
Devletleştirmenin ancak bir 'kanun' ile yapılabileceği tespit edilir.
Anayasa, özel teşebbüslerin kamu mülkiyetine geçirilmesini doğrudan yasama organının yetkisine (kanunla) bırakmıştır.
3
Seçeneklerdeki 'hukuki dayanak' bilgilerini karşılaştırın.
İlk seçenekte bu iki yöntemin hukuki dayanaklarının tam tersi şekilde verildiği görülür.
Kamulaştırma idari karar gerektirirken, devletleştirme kanun gerektirir.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemlerinin Hukuki Niteliği

İpuçları

1
İdarenin her mal edinme yöntemi bir idari kararla başlamaz; bazılarının doğrudan TBMM tarafından yasalaştırılması gerekir.
2
Anayasa'nın 4646. ve 4747. maddelerindeki 'kanunla' ibaresinin hangi yöntemde geçtiğine dikkat edin.
3
Kamulaştırma belediye veya bakanlık encümeni kararıyla yapılabilirken, bir fabrikanın devletleştirilmesi için mutlaka TBMM'den kanun çıkması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin taksitle ödenebileceği istisnai durumları (enerji, sulama, ormanlaştırma vb.) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

İdare, kamu hizmetlerini yürütebilmek amacıyla özel mülkiyette bulunan malvarlığı unsurlarına yönelik çeşitli yöntemlerle el atabilir. 19821982 Anayasası hükümleri ve güncel mevzuat çerçevesinde "Kamulaştırma" (İstimlak) yöntemi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş, seferberlik veya olağanüstü durumlarda taşınır mallara el konulması da kamulaştırma usulüyle yapılır.

Cevap

Savaş veya olağanüstü durumlarda taşınır mallara el konulmasını kamulaştırma olarak tanımlayan ifade yanlıştır; bu işlem 'İstimval'dir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü kamulaştırma işleminin konusu sadece taşınmaz (gayrimenkul) mallardır. Savaş, seferberlik gibi olağanüstü durumlarda taşınır (menkul) malların mülkiyetinin veya kullanım hakkının idareye geçmesi 'İstimval' olarak adlandırılır. Kamulaştırma olağan dönemlerde de yapılabilen bir işlemken, istimval kural olarak sadece olağanüstü hallerde başvurulan bir yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamulaştırmanın konusunu analiz et.
Kamulaştırma sadece özel mülkiyetteki taşınmaz (taşınmaz) mallar için uygulanır.
Kanuni tanım ve Anayasal çerçeve kamulaştırmayı taşınmazlarla sınırlandırmıştır.
2
Olağanüstü durumlardaki taşınır mal edinim yöntemini hatırla.
Olağanüstü durumlarda taşınırlara el konulması 'İstimval' yöntemidir.
Kamulaştırma ve istimval arasındaki en temel fark, malın niteliği (taşınır/taşınmaz) ve uygulama zamanıdır (olağan/olağanüstü).
3
Ödeme şartlarını kontrol et.
Peşin ödeme esastır, taksit süresi en fazla 55 yıldır.
Anayasa madde 4646, mülkiyet hakkını korumak için ödeme esaslarını kesin hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma ve İstimval Ayrımı

İpuçları

1
Soruda hangi mal türünün (taşınır/taşınmaz) kamulaştırmaya konu olabileceğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İstimval ve Geçici İşgal arasındaki farkları inceleyerek idarenin mal edinme yöntemleri konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 68Soru →

İdare, kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların mülkiyetini rızası dışında elde edebilmek için kamulaştırma yöntemine başvurur. 1982 Anayasası'na göre kamulaştırma bedelinin kural olarak nakden ve peşin ödenmesi esas olsa da, bazı özel amaçlı kamulaştırmalarda bedelin taksitler hâlinde ödenmesine izin verilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisinde kamulaştırma bedelinin beş yılı aşmamak üzere eşit taksitlerle ödenmesi anayasal olarak mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir merkezinde halka açık park ve yeşil alan oluşturulması

Cevap

Şehir merkezinde halka açık park ve yeşil alan oluşturulması amacıyla yapılan kamulaştırmalar için bedelin taksitle ödenmesi mümkün değildir.
Doğru seçenek olan 'Şehir merkezinde halka açık park ve yeşil alan oluşturulması' durumu, Anayasa'nın 46. maddesinde sayılan taksitlendirme istisnaları arasında bulunmamaktadır. Bu tür genel kamu hizmetleri için yapılan kamulaştırmalarda bedelin tamamı peşin ve nakden ödenmek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel kuralın belirlenmesi
Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenmelidir.
Mülkiyet hakkının korunması gereği, mülkü alınan kişiye bedelin derhal ödenmesi esastır.
2
Anayasal istisnaların listelenmesi
Tarım reformu, enerji, sulama, ormanlaştırma, kıyı koruma ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda taksit yapılabilir.
1982 Anayasası'nın 46. maddesi bu durumları sınırlı sayıda (numerus clausus) belirlemiştir.
3
Seçeneklerin karşılaştırılması
Park yapımı bu istisnalar arasında yer almaz.
Genel belediye hizmetleri veya rutin bayındırlık işleri taksitlendirme kapsamı dışındadır.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Bedelinin Ödeme Rejimi

İpuçları

1
Kamulaştırmada taksitlendirme bir kural değil, sadece belirli amaçlar için tanınmış bir istisnadır.
2
Anayasa'da sayılan istisnalar genellikle büyük ölçekli projeler (enerji, sulama) veya özel reformlardır (tarım).

Daha Fazla Pratik

İstimval ile kamulaştırma arasındaki taşınır/taşınmaz farkını ve ödeme benzerliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 69Soru →

Bir belediye tarafından kütüphane yapılması amacıyla kamulaştırılan taşınmaz üzerinde, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren uzun bir süre geçmesine rağmen hiçbir çalışma yapılmamış ve taşınmaz olduğu gibi bırakılmıştır. 29422942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre, idarenin kamulaştırma amacına yönelik herhangi bir tesis yapmaması veya kamu yararına uygun bir işleme tabi tutmaması durumunda, eski malikin taşınmazı geri alma hakkının doğması için geçmesi gereken hareketsizlik süresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 55 yıl

Cevap

İdarenin kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren 55 yıl boyunca taşınmaz üzerinde herhangi bir işlem yapmaması durumunda malikin geri alma hakkı doğar.
Doğru seçenek olan beş yıl, Kamulaştırma Kanunu'nun 2323. maddesinde belirtilen yasal süredir. Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren idarece hiçbir işlem yapılmazsa, bu sürenin sonunda malik aldığı bedeli iade ederek taşınmazını geri isteyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamulaştırma işleminin hukuki niteliğini belirle.
İşlem, özel mülkiyetteki bir taşınmazın kamu yararı amacıyla idareye geçmesidir.
Sürecin hangi kanun ve usullere tabi olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Geri alma hakkının (rücu) şartlarını incele.
İdarenin taşınmazı kamulaştırma amacına uygun kullanmaması bir şarttır.
Mülkiyet hakkının korunması gereği, idarenin keyfi hareket etmesinin önüne geçilmelidir.
3
Kanuni süreyi tespit et.
Hareketsizlik süresi 55 yıl olarak belirlenmiştir.
29422942 sayılı Kanun'un 2323. maddesi bu süreyi açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Geri Alma Hakkı

İpuçları

1
İdarenin taşınmazı boş bırakması mülkiyet hakkını ihlal eder ve bir 'ihmal' süresi öngörülmüştür.
2
Bu süre, anayasal mülkiyet hakkının korunması için belirlenmiş, idareye tanınan makul bir hazırlık süresidir.
3
Bu süre dolduktan sonra malik, bir yıl içinde hakkını kullanmalıdır; soruda sorulan başlangıçtaki atıl bırakılma süresidir.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin taksitlendirilme şartlarını ve hangi durumlarda peşin ödemenin zorunlu olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında; savaş, seferberlik veya büyük bir doğal afet gibi olağanüstü durumlarda idarenin, kamu yararının gerektirdiği hallerde kişilere ait taşınır malların mülkiyetine veya kullanma hakkına bedelini ödemek şartıyla el koyması yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınır mallara yönelik bedel karşılığı el koyma yöntemi İstimvaldir.
İdarenin kamu yararı amacıyla mal edinme yöntemlerinden biri olan istimval; savaş, seferberlik ve afet gibi olağanüstü dönemlerde kişilere ait taşınır (menkul) malların mülkiyetinin veya kullanma hakkının idareye geçmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda geçen 'taşınır mal' ve 'olağanüstü durum' kavramlarını analiz edin.
İşlemin konusu taşınır bir maldır ve koşul olağanüstü bir haldir.
İdarenin mal edinme yöntemleri konuya (taşınır/taşınmaz) ve koşula (olağan/olağanüstü) göre ayrılır.
2
Seçeneklerdeki yöntemlerin konularını karşılaştırın.
Kamulaştırma ve geçici işgal taşınmazlar içindir; istimval taşınırlar içindir.
Yöntemlerin temel ayrım noktası malın niteliğidir.
3
Doğru hukuki terimi belirleyin.
İstimval yöntemi işaretlenir.
Anayasal ve yasal tanım, olağanüstü durumlarda taşınır mallara el atılmasını istimval olarak adlandırır.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve İstimval

İpuçları

1
Soruda geçen 'taşınır mal' ifadesi en önemli ipucudur.
2
Kamulaştırma taşınmazlar içindir; bu kavram ise olağanüstü durumlarda taşınırlar için kullanılır.
3
Savaş gibi durumlarda bir vatandaşın kamyonuna idarenin el koyması bu yönteme örnektir.

Daha Fazla Pratik

İdarenin mal edinme yöntemlerini 'taşınır/taşınmaz' ve 'mülkiyet/kullanım' kriterlerine göre bir tablo yaparak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 71Soru →

İdarenin kamu hizmetlerini yürütebilmek amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemleri ile bu yöntemlerin temel uygulama alanlarına ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici İşgal — Kamu hizmeti için ihtiyaç duyulan taşınır araçlar

Cevap

Geçici işgalin taşınır araçlar için kullanıldığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu yöntem yalnızca taşınmaz mallar için geçerlidir.
Geçici işgal, idarenin bir bayındırlık hizmeti (yol, köprü vb.) sırasında ihtiyaç duyduğu malzemeyi çıkarmak veya şantiyeyi kurmak amacıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazı geçici olarak kullanmasıdır. Seçenekte belirtildiği gibi 'taşınır araçlar' bu yöntemin konusu olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemlerin hedef aldığı mal türlerini belirle.
Kamulaştırma ve Geçici İşgal taşınmazlarla; İstimval taşınırlarla; Devletleştirme ise teşebbüslerle ilgilidir.
Her mal edinme yönteminin konusu kanunla farklı belirlenmiştir.
2
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri kontrol et.
Geçici işgal seçeneğinde mal türü 'taşınır araç' olarak verilmiştir.
Geçici işgal, bir bayındırlık hizmeti için özel bir taşınmazın (arazi) geçici kullanımını ifade eder.
3
Hatalı olan eşleştirmeyi doğrula.
Taşınır araçlar için 'Geçici İşgal' değil, olağanüstü durumlarda 'İstimval' kullanılabilir.
Kavramsal ayrımın temeli taşınır/taşınmaz farkına dayanır.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Malın 'taşınır' mı yoksa 'taşınmaz' mı olduğuna dikkat edin.
2
Geçici işgal genellikle yol yapımı gibi inşaat işlerinde komşu arazilerin kullanımıyla ilgilidir.
3
Araba, kamyon veya iş makinesi gibi eşyalar taşınır maldır; oysa geçici işgal sadece arsalar üzerinde yapılabilir.

Daha Fazla Pratik

İstimval ve Kamulaştırma arasındaki diğer farkları (ödeme yöntemi, olağan/olağanüstü durum ayrımı) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yöntemleri 'konusu' bakımından kodlayabilirsiniz: Kamulaştırma (Taşınmaz), İstimval (Taşınır), Devletleştirme (Teşebbüs), Geçici İşgal (Taşınmaz).
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru →

İdare tarafından kamu yararı kararı alınarak başlatılan bir kamulaştırma sürecinde, idare bünyesinde kurulan kıymet takdir komisyonunun belirlediği bedel üzerinden taşınmaz maliki ile yapılan 'satın alma usulü' görüşmelerinde anlaşma sağlanamamıştır. 29422942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca, bu aşamadan sonra idarenin taşınmazın mülkiyetini edinebilmesi için başvurması gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde 'bedel tespiti ve tescil davası' açmak

Cevap

Satın alma usulü ile anlaşma sağlanamayan hallerde idare, asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açmalıdır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre idare, kamulaştırma bedelini öncelikle 'satın alma usulü' ile çözmeye çalışır. Bu aşamada malik ile anlaşma sağlanamazsa, idare 30 gün içinde taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak kamulaştırma bedelinin mahkemece tespit edilmesini ve bu bedelin ödenmesi karşılığında taşınmazın idare adına tescil edilmesini talep eder.

Adım Adım Çözüm

1
Uzlaşmazlık durumunu tespit etmek
Satın alma usulü ile anlaşma sağlanamadığına dair tutanak tutulur.
Dava açılabilmesi için bu idari aşamanın tüketilmesi ve başarısız olması şarttır.
2
Yetkili mahkemeye başvurmak
Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılır.
Mülkiyet haklarına müdahale içeren bedel uyuşmazlıkları adli yargının görev alanındadır.
3
Yargısal süreci takip etmek
Mahkemece belirlenen bedel bankaya depo edilir ve taşınmaz idare adına tescil edilir.
Mülkiyetin devri, bedelin ödenmesi (depo edilmesi) şartına bağlı bir yargı kararıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Satın Alma Usulü ve Adli Yargı Aşaması

İpuçları

1
Kamulaştırma sürecinde idare ve vatandaş anlaşamazsa, hakem rolünü bağımsız bir mahkeme üstlenir.
2
Mülkiyet hakkına ilişkin uyuşmazlıklar genel olarak adli yargının görev alanına girer.
3
Anlaşmazlık durumunda başvurulan mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki en temel genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedeline karşı malikin açabileceği 'iptal davası' ile idarenin açtığı 'bedel tespiti davası' arasındaki görevli yargı kolu farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 73Soru →

Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde, gerçek karşılıkları ödenmek şartıyla ve kanunla kamu mülkiyetine geçirilmesi usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletleştirme

Cevap

Özel teşebbüslerin kamu yararı amacıyla kanunla kamu mülkiyetine geçirilmesi olan 'Devletleştirme' seçeneği doğrudur.
Devletleştirme, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin, kamu yararının gerektirdiği durumlarda ve gerçek karşılığı ödenerek kanunla kamu mülkiyetine geçirilmesidir. Buradaki anahtar kelimeler 'özel teşebbüs' ve 'kanunla' ifadeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
El atılan varlığın niteliğini belirle
Soru kökünde 'özel teşebbüslerin' (işletmelerin) kamuya geçirilmesinden bahsedilmektedir.
İdarenin mal edinme yöntemleri, el atılan varlığın taşınmaz, taşınır veya bir işletme olmasına göre değişir.
2
Hukuki dayanağı ve yöntemi incele
İşlemin 'kanunla' yapıldığı belirtilmektedir.
19821982 Anayasası uyarınca devletleştirme işlemi mutlaka kanunla yapılmalıdır.
3
Kavram eşleştirmesi yap
Taşınmazlar için kamulaştırma, taşınırlar için istimval, teşebbüsler için ise devletleştirme usulü uygulanır.
Anayasal tanımlara göre işletmelerin mülkiyet devri devletleştirme kapsamındadır.

Anahtar Kavram

Devletleştirme ile Kamulaştırma Arasındaki Farklar

İpuçları

1
El konulan varlığın bir arazi mi yoksa bir işletme mi olduğuna dikkat edin.
2
Anayasa'ya göre bu işlemin yapılabilmesi için mutlaka bir 'kanun' çıkarılması gerekir.
3
İşletmelerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kavramını arıyorsunuz.

Daha Fazla Pratik

Devletleştirme ve kamulaştırma kararlarına karşı hangi yargı yoluna başvurulabileceğini ve bedel uyuşmazlıklarının hangi mahkemede çözüldüğünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru →

İdare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi ve toplumsal ihtiyaçların karşılanması amacıyla özel mülkiyette bulunan malvarlığı unsurlarına yönelik çeşitli yöntemlerle müdahale edebilir. Bu yöntemlerden biri; özellikle savaş, seferberlik veya büyük çaplı doğal afetler gibi olağanüstü durumlarda başvurulan, idarenin kamu yararı amacıyla özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır (menkul) mallara bedeli karşılığında el koyması işlemidir.

Buna göre, özellikleri belirtilen idari mal edinme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınır mallara el koyması yöntemi istimvaldir.
İstimval, idarenin olağanüstü hallerde kamu hizmetlerini sürdürebilmek için kişilerin taşınır malları üzerindeki mülkiyet hakkına son vermesi veya bu malları kullanmasıdır. Soruda hem 'olağanüstü durum' hem de 'taşınır mal' kriterleri belirtildiği için cevap bu yöndedir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın niteliğini belirle
Taşınır (menkul) mal
Soruda mülkiyetine el konulan varlığın taşınır olduğu vurgulanmıştır.
2
Hukuki durumun şartlarını analiz et
Olağanüstü durumlar (savaş, afet vb.)
Yöntemin uygulanabilmesi için normal dönemlerin dışında bir kriz halinin olması gerekir.
3
Kavramları karşılaştır
İstimval
Taşınmazlar için kamulaştırma, işletmeler için devletleştirme, taşınırlar için ise istimval yöntemi kullanılır.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Bu yöntemin uygulanması için savaş veya doğal afet gibi kriz dönemleri gereklidir.
2
Yöntemi belirlerken el atılan malın 'taşınır' (araba, iş makinesi, gıda maddesi vb.) olduğunu unutmayın.
3
Eğer idare bir arsayı alsaydı 'kamulaştırma' olurdu; bir kamyonu veya tıbbi malzemeyi alıyorsa bu kavram kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İdarenin taşınmazlar üzerindeki geçici kullanım yetkisi olan 'Geçici İşgal' ile 'İstimval' arasındaki farkları çalışmak konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

İdare, kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyette bulunan malvarlığı unsurlarına çeşitli yöntemlerle el atabilir.

I.I. Bir belediyenin, imar planında kütüphane alanı olarak ayrılan özel bir şahsa ait arsayı devralması
II.II. Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel bir liman işletmesinin mülkiyetinin kanunla kamuya geçirilmesi

Yukarıda verilen durumlarda başvurulması gereken mal edinme yöntemleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamulaştırma - Devletleştirme

Cevap

Birinci durumda bir taşınmaz olan arsanın kamu mülkiyetine geçirilmesi söz konusu olduğu için 'Kamulaştırma', ikinci durumda ise kamu hizmeti yürüten bir özel teşebbüsün mülkiyetinin kamuya geçirilmesi söz konusu olduğu için 'Devletleştirme' yöntemi uygulanmalıdır.
Anayasa'nın 4646. maddesine göre idarenin taşınmaz malları (arsa, bina vb.) mülkiyetine geçirmesi 'Kamulaştırma'; 4747. maddesine göre kamu hizmeti yürüten özel işletmeleri (liman, enerji hattı vb.) mülkiyetine geçirmesi ise 'Devletleştirme'dir. Verilen örneklerde arsa taşınmaz, liman işletmesi ise bir teşebbüs olduğundan doğru sıralama bu iki kavramdan oluşmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncüldeki senaryoyu analiz edin.
Arsa, hukuk sisteminde bir 'taşınmaz' maldır. Kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazın idarece devralınması 'Kamulaştırma' (İstimlak) olarak tanımlanır.
Kamulaştırmanın temel konusu taşınmaz mallardır.
2
İkinci öncüldeki senaryoyu analiz edin.
Liman işletmesi bir 'özel teşebbüs'tür. Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel işletmelerin kamu yararı gereği kanunla devlete geçirilmesi 'Devletleştirme'dir.
Devletleştirme, taşınmaz malları değil, doğrudan özel teşebbüsleri hedef alır.
3
Kavramları eşleştirerek doğru seçeneği belirleyin.
Sıralama 'Kamulaştırma - Devletleştirme' şeklinde olmalıdır.
Her iki yöntemin de hukuki konusu ve Anayasal dayanağı farklılık göstermektedir.

Anahtar Kavram

İdarenin mal edinme yöntemlerinde taşınmaz, taşınır ve teşebbüs ayrımı

İpuçları

1
İdarenin el koyduğu varlığın niteliğine dikkat edin: Biri bir arsa (taşınmaz), diğeri bir liman işletmesi (özel teşebbüs).
2
Anayasa'da taşınmazların mülkiyet devri için ayrı, kamu hizmeti gören işletmelerin devri için ayrı birer madde bulunmaktadır.
3
Özel mülkiyetteki bir arsanın kamu yararı için alınması kamulaştırma; bir özel işletmenin kamuya katılması ise devletleştirmedir.

Daha Fazla Pratik

İstimval ile Geçici İşgal arasındaki temel farkları (taşınır vs taşınmaz) çalışarak idari işlemleri daha iyi kavrayabilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 76Soru →

İdare; bir kamu hizmetinin görülmesi veya bir bayındırlık eserinin meydana getirilmesi sırasında ihtiyaç duyulan kum, taş, kireç gibi malzemeleri çıkarmak ya da taşınmazı malzeme deposu/şantiye alanı olarak kullanmak amacıyla, özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza mülkiyet hakkını devralmaksızın belirli bir süre için el koyabilir.

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, idarenin yukarıda belirtilen amaçlarla başvurduğu mal edinme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici İşgal

Cevap

İdarenin bir bayındırlık eseri inşası sırasında malzeme temini veya depo alanı olarak özel taşınmazlara geçici olarak el koyması 'Geçici İşgal' yöntemidir.
Geçici işgal, idarenin bir bayındırlık eserinin (yol, baraj vb.) yapımı sırasında, özel mülkiyetteki taşınmazdan taş, kum çıkarmak veya orayı şantiye/depo olarak kullanmak için başvurduğu yöntemdir. Bu yöntemde taşınmazın mülkiyeti malikte kalmaya devam eder, sadece kullanımı geçici olarak idareye geçer.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin konusunu ve amacını belirle.
İşlem bir taşınmaz üzerindedir ve bayındırlık eseri (yol, köprü vb.) yapımı için malzeme temini veya depo kullanımı amacını taşır.
Yöntemi belirlemek için malın türü (taşınır/taşınmaz) ve amacın (olağan/olağanüstü) tespiti gerekir.
2
Mülkiyet durumunu analiz et.
Mülkiyet idareye geçmemekte, sadece kullanım hakkı geçici olarak elde edilmektedir.
Kamulaştırmada mülkiyet devri varken, geçici işgalde sadece geçici bir kullanım söz konusudur.
3
Tanımlanan kriterlere uygun hukuki kavramı seç.
Bayındırlık işi + Taşınmaz + Geçici Kullanım = Geçici İşgal.
İdare hukukunda bu üç kriterin birleşimi geçici işgal müessesesini tanımlar.

Anahtar Kavram

Geçici işgal, sadece taşınmazlar için söz konusu olan ve mülkiyet devri içermeyen bir idari mal edinme yöntemidir.

İpuçları

1
Bu yöntemde mülkiyet sahibi değişmez, sadece kullanım hakkı idareye geçer.
2
Yol veya baraj yapımı gibi bayındırlık işlerinde, yakındaki araziden malzeme almak için kullanılır.
3
Taşınmazlara yönelik olan bu el atma biçimi 'geçici' bir nitelik taşır.

Daha Fazla Pratik

İstimval ile Geçici İşgal arasındaki en temel farkları (taşınır/taşınmaz ayrımı ve olağan/olağanüstü dönem ayrımı) bir tablo üzerinden çalışın.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 4 / 4