Examkin

Anayasa Mahkemesi: Genel Görev ve Yetkileri

69 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini seçmek

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini seçmek, Anayasa Mahkemesinin değil, Cumhurbaşkanının yetkisidir.
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından, Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir. Bu işlemde Anayasa Mahkemesinin herhangi bir seçim veya atama yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Norm denetimi yetkisini kontrol et
Kanunların ve Meclis İçtüzüğünün denetimi AYM'nin temel görevidir.
Anayasa madde 148 gereği norm denetimi AYM tarafından yapılır.
2
Bireysel başvuru ve siyasi parti denetimi yetkilerini kontrol et
Hem bireysel başvurular hem de partilerin mali/kapatma süreçleri AYM yetkisindedir.
Anayasa madde 69 ve 148'de bu yetkiler AYM'ye verilmiştir.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü incele
Seçim işlemi Cumhurbaşkanı tarafından gerçekleştirilir.
Anayasa madde 154'e göre bu makamlar Cumhurbaşkanınca seçilir; AYM'nin bu süreçte bir dahli yoktur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin görevleri ile diğer anayasal organların (Cumhurbaşkanı, Yargıtay) görevlerinin ayrımı.

İpuçları

1
Seçeneklerde yer alan görevlerin çoğu 'yargısal denetim' ve 'yüksek mahkeme idaresi' ile ilgilidir.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, adli yargı teşkilatının tepesinde yer alan idari ve cezai bir makamdır.
3
Yargıtay ile ilgili üst düzey atamalarda nihai karar verici genellikle Cumhurbaşkanıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 22Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin yargı sistemi içerisinde en geniş denetim ve yargılama yetkilerine sahip olan Anayasa Mahkemesinin, diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi ve teşkilat yapısı dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu mahkemenin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Cevap

Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesi, 19821982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına kendi üyelerinden birini seçmekle görevlendirilmiştir. Bu durum, Anayasa Mahkemesinin diğer yüksek mahkemeler üzerindeki idari ve koordinasyon yetkisinin bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin hem yargısal hem de idari görevlerini gözden geçirin.
Mahkemenin sadece kanunları denetlemekle kalmadığı, diğer kurumlarla olan idari bağları olduğu görülür.
Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler arasındaki eşgüdümü sağlamak adına belirli seçim görevlerine sahiptir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu kontrol edin.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca bu başkanın Anayasa Mahkemesi tarafından seçildiği tespit edilir.
Yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözecek mahkemenin başkanının, en üst yargı organı olan AYM üyeleri arasından gelmesi tarafsızlık ve otorite sağlar.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin İdari ve Seçim Görevleri

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin her birinin uzmanlaştığı farklı yargı kolları (adli, idari, anayasal) vardır.
2
Anayasa Mahkemesi, yargı uyuşmazlıklarını çözen bir diğer yüksek mahkemenin başkanını belirleme yetkisine sahiptir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, dışarıdan veya Cumhurbaşkanı tarafından değil, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla kimleri yargılayabileceğine dair güncel listeyi incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; adli yargı denilince Yargıtay'ı, idari yargı denilince Danıştay'ı ve özlük işleri denilince HSK'yı eleyerek doğru seçeneğe ulaşılabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 23Soru →

19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi, norm denetiminin yanı sıra çeşitli yargısal ve idari görevleri de bünyesinde barındıran en üst yargı organıdır. Mahkemenin güncel görev ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mahkemenin yetki alanına giren hususlar bakımından yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı, TBMM Başkanı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı'nı görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.

Cevap

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Bakanları ve Genelkurmay Başkanını Yüce Divan'da yargılama yetkisine sahipken, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı bu listede yer almamaktadır.
Doğru seçenek Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ifadesidir. 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler tek tek sayılmıştır. Bu listede TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları ve yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri yer alırken, MİT Başkanı yer almaz. MİT Başkanı'nın yargılanması özel kanun hükümlerine tabidir ve Yargıtay'da gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan listesinin kontrol edilmesi
Genelkurmay Başkanı ve TBMM Başkanı'nın listede olduğu görülür.
Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek.
2
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı'nın statüsünün incelenmesi
MİT Başkanı'nın Anayasa'da sayılan yüksek görevliler listesinde bulunmadığı tespit edilir.
İstisnai yargılama yetkisinin sadece Anayasa'da belirtilen kişilerle sınırlı olması.
3
2017 değişiklikleri ile kaldırılan unvanların hatırlanması
Jandarma Genel Komutanı gibi isimlerin artık listede olmadığı ancak MİT Başkanı'nın hiçbir zaman dahil edilmediği kesinleştirilir.
Güncel mevzuat kontrolü.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi

İpuçları

1
Yüce Divan'da yargılananlar listesi sınırlıdır; özellikle 2017'de Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını ve bürokratik atamaların çoğunun listede olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan askerlerin sadece Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları olduğunu, alt kademe veya diğer idari başkanlıkların dahil olmadığını not edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından seçmek

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçme yetkisi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Cumhurbaşkanı'na aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin seçimini Anayasa Mahkemesi'ne yüklemektedir. Oysa 19821982 Anayasası uyarınca, bu makamlara seçim yapma yetkisi Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı'na aittir. Anayasa Mahkemesi bu kişileri sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılayabilir; seçme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) temel denetim yetkilerini hatırla.
AYM; kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğü'nün denetimini yapar. Ayrıca siyasi parti davalarına bakar.
Yüksek mahkemelerin görev alanlarını belirlemek için temel anayasal hükümleri analiz etmek gerekir.
2
AYM'nin seçimle ilgili idari görevlerini incele.
AYM kendi başkanını seçer ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından belirler.
Yüksek yargı organları arasındaki idari bağları tespit etmek görev dağılımını anlamayı sağlar.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamının atanma sürecini doğrula.
19821982 Anayasası'nın 154154. maddesine göre; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
AYM bu kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılayabilir ancak atama yetkisi yürütme organının başındadır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal ve İdari Yetki Sınırları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin kimi yargıladığı ile kimi seçtiği arasındaki farka odaklanın.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay tarafından aday gösterilse de nihai kararı veren makam bir yargı organı değildir.
3
Cumhurbaşkanı'nın yargı alanındaki nadir atama yetkilerinden biri de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçmektir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişilerin tam listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanı'nın listeden çıkarıldığını unutmadan) tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Eleyerek gitme yöntemi kullanılabilir: AYM'nin siyasi partiler, bireysel başvurular ve parlamento kararları üzerindeki denetim yetkisi temel bilgilerdir. 'Seçme' görevleri içinde en spesifik olanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olduğu hatırlandığında, savcı seçiminin dışarıda kaldığı fark edilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 anayasa değişiklikleri neticesinde mahkemelerin yetki alanlarında yapılan güncellemeler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı görevini yürütecek kişiyi, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı görevini yürütecek kişiyi, kendi üyeleri arasından seçmek Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasındadır.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Bu, mahkemenin hem yargısal hem de kurumsal düzenleme yetkilerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148 ve 158158. maddeleri üzerinden mahkemenin yetki sınırlarını analiz etmek.
Mahkemenin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması ve kurumlar arası seçim görevleri belirlendi.
Sorunun çözümünde güncel anayasal listenin doğru bilinmesi gerekir.
2
20172017 değişikliği sonrası Yüce Divan yargılama listesinden çıkarılan askeri makamları (Jandarma/Sahil Güvenlik) ayırt etmek.
Jandarma Genel Komutanı'nın artık Yüce Divan'da yargılanmadığı saptandı.
Outdated (güncelliğini yitirmiş) bilgilerden kaçınmak için bu adım kritiktir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı incelemek.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği teyit edildi.
Yüksek mahkemelerin yönetim kadrolarının nasıl oluştuğu bilgisini test etmek hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerle olan idari ilişkisi ve yargısal denetim dışı seçim yetkileri.

İpuçları

1
Yüce Divan yargılama listesinde yapılan son (2017) değişiklikleri hatırlayın; her silahlı kuvvet amiri artık listede değil.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil ve askeri makamları listeleyerek hiyerarşiyi pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Anayasa Mahkemesinin, siyasi partilerin denetimi ve kapatılmasına ilişkin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay’ın siyasi partiler üzerindeki mali denetim yetkisi müstakil bir yetki olup, denetim sonuçları doğrudan TBMM Genel Kurulu tarafından onaylanır.

Cevap

Sayıştay’ın siyasi partiler üzerindeki mali denetim yetkisinin müstakil olduğunu ve sonuçların TBMM tarafından onaylandığını savunan seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifadede belirtilenin aksine, Sayıştay'ın siyasi partiler üzerinde bağımsız (müstakil) bir denetim yetkisi yoktur. 1982 Anayasası'nın 69. maddesine göre mali denetimi Anayasa Mahkemesi yapar ve bu sırada Sayıştay'dan yardım alır. Ayrıca bu denetimin sonuçları TBMM tarafından onaylanmaz, Anayasa Mahkemesi tarafından kesin hükme bağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 69. maddesi uyarınca siyasi partilerin denetim usulünü incelemek.
Siyasi partilerin mali denetiminin doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı görülür.
Anayasa, bu görevi bir yüksek mahkeme olan Anayasa Mahkemesine vererek denetimin yargısal bir nitelik taşımasını hedeflemiştir.
2
Sayıştay'ın bu süreçteki rolünü belirlemek.
Sayıştay'ın bu denetimde kendi adına değil, Anayasa Mahkemesine 'yardım sağlamak' amacıyla görev aldığı saptanır.
Sayıştay teknik bir denetim birimi olarak rapor hazırlar ancak nihai karar merci değildir.
3
Diğer denetimlerle (kamu kurumları) farkını karşılaştırmak.
Kamu kurumlarının denetimi TBMM adına Sayıştay tarafından yapılırken, siyasi partilerin denetiminin doğrudan AYM tarafından yapıldığı ve sonucun yargısal bir karar olduğu sonucuna varılır.
Hatalı olan seçenekteki 'müstakil yetki' ve 'TBMM onayı' ifadeleri, Sayıştay'ın genel bütçeli kurumlar üzerindeki yetkisi ile karıştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Partilerin Denetiminde Yetki Paylaşımı

İpuçları

1
Siyasi partilerin mali denetimi ile devlet kurumlarının denetimi arasındaki yetki farkını hatırlayın.
2
Sayıştay'ın siyasi parti denetimindeki rolünün 'asli' mi yoksa 'yardımcı' mı olduğunu sorgulayın.
3
Anayasa madde 69, mali denetim yetkisini doğrudan bir yüksek mahkemeye vermiştir; bu mahkemenin raporlarını TBMM'nin onaylaması yargı bağımsızlığına uygun düşmez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı (örneğin Jandarma Genel Komutanı gibi) kişileri güncel mevzuata göre tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Cevap

Olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek ifadesi yanlıştır; çünkü bu kararnameler yargı denetimi dışındadır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesine göre; savaş ve olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılması mümkün değildir. Bu kararnameler anayasal denetimden muaf tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin norm denetimi yetkisini inceleyin.
Mahkeme; kanunları, CB kararnamelerini ve İçtüzüğü denetler.
Anayasal normların hiyerarşideki yerini belirlemek için.
2
Norm denetimi yetkisinin istisnalarını kontrol edin.
Olağanüstü Hal (OHAL) CB kararnameleri denetim dışı bırakılmıştır.
Anayasa Madde 148148 hükmü gereği yargı yolu kapalıdır.
3
Seçeneklerdeki diğer görevleri (Yüce Divan, siyasi partiler, parlamento kararları) doğrulayın.
Diğer tüm seçenekler mahkemenin güncel görevleridir.
Yargı yetkisinin kapsamını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal Denetim Sınırları ve OHAL İstisnası

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin her türlü düzenleyici işlemi denetleyip denetleyemediğini, özellikle kriz dönemlerindeki yetkilerini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılananların tam listesini ve bu listeden 20172017 yılında çıkarılan isimleri tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla verdiği kararların hukuki niteliği ve bu kararlara karşı başvurulabilecek denetim yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verilen kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bünyesinde bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.
Anayasa'nın 148. maddesine göre, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Bu yol, kararın yargısal bir denetimden geçmesini sağlayarak olası hataların aynı kurum içinde düzeltilmesine imkan tanır. Yeniden inceleme sonucunda verilen kararlar ise kesinleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yargılamasının hukuki dayanağını belirle.
1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca AYM, belirli üst düzey görevlileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılar.
Yüce Divan'ın hangi usullere tabi olduğunu anlamak için temel anayasal dayanağı hatırlamak gerekir.
2
Kararlara karşı öngörülen kanun yollarını incele.
2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu kararlara karşı 'yeniden inceleme' yolu getirilmiştir.
Yüksek mahkeme kararlarının kural olarak kesin olması ilkesinin bu maddedeki istisnasını tespit etmek gerekir.
3
Yeniden inceleme merciini tespit et.
Başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde (Genel Kurulca) karara bağlanır ve bu karar kesindir.
Yeniden incelemenin dış bir merci (Yargıtay/Danıştay) tarafından değil, mahkemenin kendi içinde yapıldığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Kararlarının Denetimi (Yeniden İnceleme)

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin kararları kural olarak kesindir ancak Yüce Divan kararları için 2010 yılında bir istisna getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini (örneğin; Genelkurmay Başkanı dahil, Jandarma Genel Komutanı hariç) gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 29Soru →

Anayasa Mahkemesi, hem norm denetimi hem de kişi yargılaması yapabilen, bunun yanı sıra siyasi partiler üzerinde de özel denetim yetkileri bulunan çok işlevli bir yüksek mahkemedir. Mahkemenin bu yetkilerinin kapsamı ve uygulama usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanı, görevinden kaynaklanan suçlar sebebiyle Yüce Divan'da yargılanacak unvanlar arasından çıkarılmıştır. Sahil Güvenlik Komutanı ise hiçbir zaman bu listede yer almamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini gözden geçir.
Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri, Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listede yer alır.
Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için anayasal listenin güncelliğini kontrol etmek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisini analiz et.
Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığına bağlandığı için Yüce Divan listesinden çıkarılmıştır.
Güncel anayasal mevzuatta Jandarma Genel Komutanı'nın yargılama makamı adli mahkemelerdir.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik görevleri doğrula.
Siyasi parti mali denetimi (Sayıştay desteğiyle), Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi ve parlamenter kararların denetimi gibi görevler Mahkemenin güncel yetkileridir.
Anayasa Mahkemesinin çok yönlü denetim yetkilerinin doğru anlaşıldığından emin olmak gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesi 2017 yılında sadeleştirilmiştir.
2
Özellikle askeri makamların hangilerinin bu listeden çıkarıldığını hatırlamaya çalışın.
3
Jandarma Genel Komutanlığı'nın artık tamamen sivil bir otoriteye (İçişleri Bakanlığı) bağlı olması, yargılama usulünü de etkilemiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil makamları ve Sayıştay ile AYM arasındaki görev paylaşımını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru →

1982 Anayasası'na göre, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi (mali denetimi) konusunda yetkili merci ve bu yetkinin kullanılma usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Mahkeme, bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay'dan yardım sağlar.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Mahkeme bu görevi yerine getirirken Sayıştay'dan yardım alır.
Doğru ifadeye göre, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Anayasa Mahkemesi bu görevi ifa ederken teknik bilgi gerektiren mali konularda Sayıştay'ın inceleme ve raporlama desteğinden yararlanır. Bu, anayasal bir iş birliği modelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili mahkemenin belirlenmesi
Anayasa Mahkemesi
1982 Anayasası'nın 69. maddesi, siyasi partilerin mali denetim yetkisini münhasıran Anayasa Mahkemesine vermiştir.
2
Denetim usulünün incelenmesi
Sayıştay yardımı
Anayasa Mahkemesi bir yargı organı olduğu için mali/teknik konularda uzmanlığı olan Sayıştay'dan yardım alarak bu denetimi gerçekleştirir.
3
Karar merciinin tespiti
Kesin karar Anayasa Mahkemesi'nindir
Sayıştay rapor hazırlar ancak bu raporu değerlendirerek nihai kararı veren Anayasa Mahkemesi'dir.

Anahtar Kavram

Siyasi Partilerin Mali Denetimi

İpuçları

1
Siyasi partilerin kapatılması davalarına bakan mahkemeyi hatırlayın; mali denetim de aynı mahkemenin gözetimindedir.
2
Bu mahkeme bir yargı organı olduğu için mali hesapları incelemek amacıyla uzman bir kuruluştan destek alır.
3
Denetimi Anayasa Mahkemesi yapar ama mutfaktaki teknik incelemeyi Sayıştay gerçekleştirir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılama yetkisini ve bu yargılamada kimlerin dahil olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 31Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında; siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini (mali denetimini) yaparak bu konuda nihai kararı veren yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap Anayasa Mahkemesi'dir. 19821982 Anayasası'na göre siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır. Mahkeme bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay'dan yardım sağlar ancak nihai karar ve denetim yetkisi Mahkeme'nin kendisine aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi partilerin mali denetiminin hangi anayasal organın sorumluluğunda olduğunu tespit etmek.
Anayasa'nın 6969. maddesinin incelenmesi.
Anayasa, siyasi partilerin denetimini yargı organlarına bırakmıştır.
2
Karar verici organ ile yardımcı organ arasındaki farkı ayırt etmek.
Mali denetimi yapan ve karara bağlayan kurumun Anayasa Mahkemesi olduğu bilgisine ulaşılması.
Sayıştay'ın bu süreçteki rolü sadece teknik destek ve yardım sağlamaktır.
3
Diğer yüksek mahkemelerin veya kurumların görev alanlarını elemek.
Yargıtay, Danıştay veya TBMM'nin bu alanda bir yetkisinin olmadığının teyit edilmesi.
Siyasi partilerle ilgili yargısal denetim yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesi'ne aittir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin mali denetim yetkisi ve Sayıştay'ın yardımcı rolü.

İpuçları

1
Bu denetim anayasal bir yargı denetimidir.
2
Denetimi yapan kurum bir yüksek mahkemedir ve mali konularda Sayıştay'dan destek alır.
3
Anayasa'nın 6969. maddesine göre denetimi yapan kurum, aynı zamanda partilerin kapatılması davasına da bakan kurumdur.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla kimleri yargıladığını gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Siyasi partilerle ilgili tüm kritik kararların (kapatma, mali yardım kesme, mali denetim) tek bir yüksek mahkemede (AYM) toplandığını hatırlamak süreci kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 32Soru →

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin yargı yetkisi ve görevleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mahkemenin "Yüce Divan" sıfatıyla yargılayabileceği yüksek devlet görevlileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu Başkanı

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişiler listesinde yer almaz.
Doğru seçenek olan Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde belirtilen Yüce Divan listesinde yer almayan bir makamdır. Anayasa'ya göre Yüce Divan listesi sınırlı (tahdidi) bir listedir ve bu listede olmayan kişiler görevleriyle ilgili suçlardan dolayı bu mahkemede yargılanamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesini incelemek
Yüce Divan listesinde yer alan makamlar belirlenir.
Anayasa Mahkemesinin yargılama yetkisinin sınırlarını tespit etmek için temel hukuk kaynağına bakılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki makamları listeyle karşılaştırmak
TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Sayıştay Başkanı ve HSK üyelerinin listede olduğu görülür.
Hangi görevlilerin anayasal güvence kapsamında Yüce Divan'a tabi olduğunu doğrulamak gerekir.
3
İstisnai durumları ve YSK'nın statüsünü kontrol etmek
YSK'nın listede yer almadığı sonucuna varılır.
Yüksek Seçim Kurulu anayasal bir kurum olsa da üyeleri Yüce Divan listesine dahil edilmemiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi (Art. 148)

İpuçları

1
Yüce Divan listesinde kimlerin olduğunu hatırlamak için Anayasa'nın 148. maddesine odaklanın.
2
Milletvekilleri, MİT Başkanı ve YSK üyeleri gibi bazı kritik görevlilerin bu listede yer almadığını unutmayın.
3
YSK anayasal bir 'kurul' olsa da üyeleri Yüce Divan'da değil, kendi disiplin ve ceza hükümlerine göre yargılanır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan listesine 2010 ve 2017 değişiklikleriyle eklenen ve çıkarılan (örneğin Jandarma Genel Komutanı) makamları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 33Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin kapatılmasına veya dava konusu fiillerin ağırlığına göre devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilmesi için gereken karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (1515 üyeden 1010'unun oyu) gereklidir.
Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilere yönelik yaptırım kararları (kapatma veya yardım kesintisi) ve Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından iptali kararları, mahkemenin en kritik yetkilerindendir. Bu nedenle 19821982 Anayasası, bu kararların alınmasını zorlaştırarak üye tamsayısının (1515 üye) üçte iki çoğunluğunu (1010 üye) şart koşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin karar alma usullerini belirleyen Anayasa'nın 149149. maddesini analiz edin.
Mahkemenin kural olarak salt çoğunlukla çalıştığı ancak bazı durumlarda nitelikli çoğunluk arandığı belirlenir.
Hangi davaların özel prosedür gerektirdiğini saptamak için bu ayrım kritiktir.
2
Siyasi parti kapatma ve devlet yardımı yaptırımı için öngörülen spesifik oranı tespit edin.
Bu kararların alınabilmesi için üye tamsayısının üçte iki (2/32/3) çoğunluğunun şart olduğu görülür.
Siyasi partilerin demokratik hayatın vazgeçilmez unsurları olması nedeniyle bu kararların alınması zorlaştırılmıştır.
3
Mevcut üye sayısı (1515) üzerinden matematiksel karşılığı hesaplayın.
15×(2/3)=1015 \times (2/3) = 10 üyenin kabul oyunun gerektiği teyit edilir.
Hatalı seçeneklerdeki 'katılanların oranı' veya 'salt çoğunluk' gibi tuzakları elemek için kesin sayısal veriye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Nitelikli Karar Yeter Sayısı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin tüm kararları basit çoğunlukla alınmaz; bazı kritik durumlarda 'nitelikli çoğunluk' aranır.
2
Siyasi parti kapatma davasında gereken oran, Anayasa değişikliğinin şekil yönünden denetimi için gereken oranla aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalarda verdiği kararların yeniden inceleme usulünü çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan yargısal denetim ve yüksek mahkemelerin işleyişine dair hükümler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu başkan ve üyelerini, görevleriyle ilgili işledikleri suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu başkan ve üyelerinin Yüce Divan'da yargılanacağına dair ifade yanlıştır; çünkü YSK üyeleri bu listede yer almaz.
Doğru seçenek olan ifadedeki yanlışlık, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyelerinin Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamasıdır. Anayasa'nın 148148. maddesine göre AYM; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme başkan ve üyeleri, HSK ve Sayıştay üyelerini yargılar ancak YSK bu kapsama dahil değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisini analiz etme
Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, HSK ve Sayıştay üyeleri ile üst düzey askeri komutanlar bulunur.
Anayasa'nın 148148. maddesi Yüce Divan yetki alanını açıkça sınırlandırmıştır.
2
Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) hukuki statüsünü değerlendirme
YSK bir yüksek seçim organıdır ancak Anayasa'nın yargı bölümündeki 'Yüksek Mahkemeler' arasında sayılmasına rağmen üyeleri için Yüce Divan yargılaması öngörülmemiştir.
Karmaşa yaratabilecek bu ayrım, KPSS'de sıkça sorgulanan bir detaydır.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik detayları (mali denetim, yeniden inceleme, dokunulmazlık) doğrulama
Tüm diğer seçeneklerin Anayasa'nın güncel metnine (20172017 sonrası) uygun olduğu görülür.
Özellikle 'yeniden inceleme' ve 'Sayıştay yardımı' gibi ifadeler güncel ve doğrudur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan Yetkisi ve Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan'da kimlerin yargılanabileceğine dair listeyi (Anayasa Madde 148148) gözden geçirin.
2
YSK, Sayıştay ve HSK gibi kurumları karıştırmamaya çalışın; hepsinin üyeleri Yüce Divan'a gitmez.
3
YSK üyeleri listede yoktur, ancak Sayıştay ve HSK üyeleri listededir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan üst düzey komutanların (Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları) listesini ve Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev dağılımı ve denetim yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek

Cevap

Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) denetimi Anayasa Mahkemesinin değil, Sayıştay'ın görevidir.
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) hesap ve işlemlerinin denetimi, 19821982 Anayasası'nın 165165. maddesi ve Sayıştay kanunu uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Sayıştay tarafından yerine getirilir. Anayasa Mahkemesinin genel bütçeli idareler veya kamu teşebbüsleri üzerinde doğrudan bir mali denetim yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını sınıflandırın.
Anayasa Mahkemesi; norm denetimi (kanun, CBK, içtüzük), bireysel başvurular, siyasi parti davaları ve mali denetimleri ile Yüce Divan yargılamalarından sorumludur.
Yüksek mahkemelerin yetki sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Mali denetim yetkilerini karşılaştırın.
Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi (Sayıştay desteğiyle) tarafından yapılırken, kamu kurum ve kuruluşları ile KİT'lerin denetimi Sayıştay tarafından yapılır.
Bu ayrım, sınavda en sık sorulan ve karıştırılan teknik detaylardan biridir.
3
Özel seçim ve yargılama yetkilerini kontrol edin.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi ve HSK üyelerinin Yüce Divan'da yargılanması Anayasa Mahkemesinin anayasal görevleridir.
AYM'nin sadece norm denetimi yapmadığını, idari ve yargısal başka görevleri de olduğunu doğrular.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay Arasındaki Denetim Yetkisi Ayrımı

İpuçları

1
Mali denetimlerde kurumlar arasındaki 'siyasi parti' ve 'kamu kurumu' ayrımına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan listesinde yer alan ve 2017 değişikliği ile eklenen/çıkarılan kişileri tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 36Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın iptali istemini inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi
Anayasa Mahkemesi, anayasa ile kendisine verilen özel yetki uyarınca, TBMM tarafından alınan 'yasama dokunulmazlığının kaldırılması' ve 'milletvekilliğinin düşmesi' kararlarının Anayasa'ya ve İçtüzüğe uygunluğunu denetler. Bu yetki, doğrudan Anayasa'nın 8585. maddesinde düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM tarafından alınan yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararının niteliğini belirleyin.
Bu işlem bir parlamento kararıdır ve kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalı olsa da, dokunulmazlığın kaldırılması istisnalardan biridir.
Yasama dokunulmazlığının korunması, yasama organının bağımsızlığı için kritiktir ve hukuk devleti ilkesi gereği yargısal denetim öngörülmüştür.
2
Anayasa'nın yargısal denetimle ilgili ilgili maddesini (8585. madde) hatırlayın.
Milletvekilinin kendisi veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde iptal istemiyle başvuru yapabileceği merci belirlenir.
Anayasa, yasama işlemlerinin (kanunlar ve belirli parlamento kararları) anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisini tek bir mercide toplamıştır.
3
Yetkili yargı merciini teyit edin.
Bu başvuruları inceleyip 1515 gün içinde kesin karara bağlayan kurum Anayasa Mahkemesidir.
Anayasa Mahkemesi, anayasal düzenin korunması ve yasama organının anayasaya aykırı işlemlerinin iptal edilmesi görevini üstlenir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yasama İşlemlerini Denetleme Görevi

İpuçları

1
Bu tür bir iptal başvurusu, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde yapılmalıdır.
2
Kararı veren merci yasama organı (TBMM) olduğu için, denetimi de anayasal yargı merci tarafından yapılır.
3
İlgili yüksek mahkeme, bu başvuruyu 1515 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı yapılan itirazların sürelerini ve başvuru koşullarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesi asıl ve yedek üyelerini seçmek

Cevap

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne sadece başkan seçer; üyelerin seçimi ise Yargıtay ve Danıştay tarafından yapılır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı karma bir yapıdadır. Başkanlık koltuğu için Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçim yapar. Ancak mahkemenin asıl ve yedek üyeleri, adli yargı kontenjanı için Yargıtay, idari yargı kontenjanı için Danıştay tarafından seçilir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi'nin üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetim yetkilerini gözden geçirin.
Mahkeme; kanunları, CB kararnamelerini ve TBMM İçtüzüğünü denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil yönünden denetleyebilir.
Norm denetimi mahkemenin temel fonksiyonudur.
2
Mahkemenin idari ve seçimsel görevlerini inceleyin.
Siyasi partileri denetlemek ve kapatma davalarına bakmak mahkemenin yetkisindedir.
Anayasal düzenin korunması bu yetkileri gerektirir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi ile olan ilişkiyi analiz edin.
Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir kişiyi Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 6 asıl ve 6 yedek üyesi Yargıtay ve Danıştay tarafından seçilir.
Yüksek mahkemeler arası iş birliği ve bağımsızlık prensibi bu ayrımı belirler.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilişkisi sadece 'Başkan' görevlendirmesi düzeyindedir.

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından seçildiğini hatırlayın.
2
Bir mahkemenin başka bir mahkemeye hem başkan hem de tüm üyeleri seçmesi yargı bağımsızlığına uygun mudur?
3
Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri, uyuşmazlığın tarafları olan Yargıtay ve Danıştay'dan gelir; Anayasa Mahkemesi sadece koordinasyon için başkanı verir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye sayısını ve hangi yüksek mahkemeden kaç üye geldiğini tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: AYM'nin norm denetimi, siyasi parti işleri ve bireysel başvuru gibi 'klasik' görevlerini elediğinizde, diğer yüksek mahkemelerin iç işleyişine (üye seçimi) müdahale edip edemeyeceğini sorgulayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 38Soru →

Anayasa Mahkemesi, asli görevlerinin yanı sıra bazı üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yetkisine de sahiptir. 19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri ile bu yargılama yetkisinin kapsamı güncellenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayabileceği kişiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanan kişiler arasında yer almaz.
Anayasa Mahkemesi, devletin zirvesindeki belirli isimleri görevleriyle ilgili suçlar için Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Bu listede Yasama organından sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı yer alırken, diğer milletvekilleri görevleriyle ilgili suçlar için bu mahkemede yargılanmazlar. Dolayısıyla milletvekilleri doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yetkisinin yasal dayanağını belirleme
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla kimleri yargılayacağını belirler.
Yargılama yetkisinin sınırlarını anayasal hüküm üzerinden netleştirmek gerekir.
2
Yüce Divan'da yargılanan kişileri listeleme
Listede; Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK üyeleri, TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları yer alır.
Seçeneklerdeki görevlileri bu resmi liste ile karşılaştırmak için liste analizi gereklidir.
3
İstisnaları ve eksik kalanları tespit etme
Milletvekilleri ve Jandarma Genel Komutanı (2017 sonrası) bu listede yer almamaktadır.
Hatalı olan veya listede bulunmayan seçeneği ayıklayarak doğru yanıta ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı

İpuçları

1
TBMM içinden sadece bir makam sahibi 20172017 yılında bu listeye dahil edilmiştir, diğer yasama üyeleri kapsam dışıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin mali denetimindeki rolünü ve bu süreçte hangi kurumdan yardım aldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisini seçmek

Cevap

Kamu Başdenetçisini seçmek görevi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir.
Kamu Başdenetçisi (Ombudsman), Anayasa'nın 'Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı' başlıklı 7474. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir. Bu işlem bir yasama işlemidir ve yargı organı olan Anayasa Mahkemesi'nin bu seçim üzerinde bir yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin anayasal denetim ve yargılama görevlerini analiz edin.
Mahkemenin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması ve bireysel başvuru gibi temel görevleri olduğu görülür.
AYM'nin temel fonksiyonu anayasanın üstünlüğünü korumaktır.
2
Siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini kontrol edin.
Siyasi partilerin hem kapatılmasına karar verme hem de mali denetimlerini yapma yetkisinin AYM'de olduğu doğrulanır.
Siyasi partilerin faaliyetlerinin anayasal sınırlar içinde kalması yargısal denetime tabidir.
3
Kamu Başdenetçiliği kurumunun seçim usulünü hatırlayın.
Kamu Başdenetçisi'nin TBMM tarafından seçildiği belirlenir.
19821982 Anayasası'nın 7474. maddesi bu seçimi açıkça yasama organına bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Görev ve Yetki Dağılımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi yargısal bir organdır; ancak bazı üst düzey yöneticilerin seçimi yasama organının (TBMM) görevleri arasındadır.
2
Siyasi partilerin mali denetimi ve milletvekili dokunulmazlığına ilişkin itirazlar gibi özel yetkiler AYM'ye aittir. Bir ombudsman figürünün seçimi ise meclisin denetim araçlarıyla ilişkilidir.
3
Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört tam yıl için seçilen bir makamdır. Anayasa Mahkemesi ise üyeleri arasından sadece Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı seçer.

Daha Fazla Pratik

AYM'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin tam listesini ve yargılama usullerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan kararların; Anayasa, kanun veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla yapılan iptal başvurularını inceleyerek kesin karara bağlamakla görevli yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Milletvekilliğinin düşmesi veya dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına karşı yapılan itirazları karara bağlama yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir.
Anayasa Mahkemesi, norm denetimi ve bireysel başvurunun yanı sıra, yasama organının belirli işlemlerini de denetler. 19821982 Anayasası'nın 8585. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararların yargısal denetimi münhasıran Anayasa Mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
İşlem, bir parlamento kararıdır (Yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya vekilliğin düşmesi).
Anayasa Mahkemesi, kural olarak parlamento kararlarını denetlemez ancak üç istisnadan biri budur.
2
İtiraz süresini ve başvuru hakkını kontrol et.
Karar tarihinden itibaren 77 gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili başvurabilir.
Başvuru süreci Anayasa'nın 8585. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir.
3
Karar merciini ve süresini tespit et.
Anayasa Mahkemesi başvuruyu 1515 gün içinde kesin karara bağlar.
Hızlı ve kesin bir yargısal denetim mekanizması öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Parlamento Kararlarını Denetleme Yetkisi

İpuçları

1
Bu yetki, yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunu denetleyen en üst yargı organına aittir.
2
Meclis'in kendi iç işleyişine (İçtüzük) veya üyelerinin statüsüne (vekillik) dair aldığı kararlara karşı itirazlar her zaman bu mahkemeye yapılır.
3
Kararın iptali için 77 gün içinde başvurulur ve bu mahkeme 1515 gün içinde kesin kararını verir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin denetlediği diğer iki parlamento kararı türünü (İçtüzük ve diğerleri) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki