Uyuşmazlık Mahkemesi

76 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı aşağıdakilerden hangisi tarafından, kendi üyeleri arasından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.
Anayasa'nın yargı bölümünde yer alan hükümlere göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir. Bu durum, mahkemenin tarafsızlığını ve diğer iki yargı kolu (adli-idari) arasındaki dengeyi korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal statüsünü belirle.
Mahkeme, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözen bir yüksek mahkemedir.
Yüksek mahkemelerin kuruluş ve işleyiş kuralları Anayasa'da özel olarak düzenlenmiştir.
2
Başkanlık makamının kaynağını hatırla.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca başkan, Anayasa Mahkemesi'nden gelir.
Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay) kendi başkanlarını kendilerinin seçmesi kuralının aksine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nde dışarıdan (AYM'den) görevlendirme yapılır.
3
Seçim yetkisini teyit et.
Başkan, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından seçilir.
Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelse de başkanlık makamı AYM kontrolündedir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı

İpuçları

1
Bu yüksek mahkemenin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkanı farklı bir yüksek mahkemeden gelir.
2
Başkanın geldiği kurum, Türkiye'deki en üst yargı organı olarak kabul edilen ve norm denetimi yapan mahkemedir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye sayılarını ve hangi kurumdan kaç üye geldiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 22Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kurumsal yapısı, başkanının seçilme usulü ve diğer yargı mercileriyle olan hukuki hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve adli ile idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıklarda kararları kesin olmakla birlikte, diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararları esas alınır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararları üstün tutulur.
Doğru ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hem idari yapısını (başkanın AYM tarafından seçilmesi) hem de anayasal hiyerarşideki yerini (AYM kararlarının görev uyuşmazlıklarındaki önceliği) hatasız bir şekilde birleştirmektedir. Anayasa'nın 158. maddesine göre başkanın AYM'den seçilmesi ve AYM kararlarının diğer mahkemelerle (Uyuşmazlık Mahkemesi dahil) görev uyuşmazlığı durumunda üstün sayılması temel kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu analiz etme.
Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine bu mahkemece seçilir.
1982 Anayasası'nın 158. maddesi başkanlık seçimini Anayasa Mahkemesi'ne bırakmıştır.
2
Yargı kolları arasındaki yetki sınırını belirleme.
Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel varlık sebebi adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları gidermektir.
3
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi teyit etme.
AYM ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda AYM kararı esastır.
Anayasa'nın 158. maddesinin son fıkrası gereği AYM'nin yargısal üstünlüğü korunmuştur.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir; Mahkeme adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözer ancak AYM ile olan görev uyuşmazlıklarında AYM kararı esastır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerle olan yetki ilişkisini ve norm denetimi dışındaki görevlerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru →

1982 Anayasası’nın yargı bölümünde düzenlenen ve yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi, hukuk sistemimizdeki farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümlemekle görevlidir.

Buna göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamının oluşumu ve diğer yargı mercileri karşısındaki hukuki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme başkanı, Anayasa Mahkemesi’nce kendi üyeleri arasından seçilir; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında ise Anayasa Mahkemesi’nin kararları esas alınır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararları önceliklidir.
Doğru seçenek, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal iki temel özelliğini bir araya getirmektedir: Mahkeme başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir (Art. 158) ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararları esas alınır. Bu durum, yargı düzenleri arasındaki çatışmalarda Anayasa Mahkemesi'nin nihai üstünlüğünü simgeler.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş esaslarını belirle.
Başkanın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilmesi zorunludur.
1982 Anayasası madde 158 gereği yüksek mahkemeler arası koordinasyon bu şekilde sağlanır.
2
Mahkemenin yetki sınırlarını kontrol et.
Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözer ancak Anayasa Mahkemesi ile çatışamaz.
Anayasa Mahkemesi'nin özel statüsü ve norm denetimi yetkisi nedeniyle kararları tüm yargı mercileri için bağlayıcıdır.
3
Atama ve seçim mercilerini doğrula.
Üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelir; başkan AYM'den gelir.
Cumhurbaşkanı veya TBMM'nin bu mahkemenin iç işleyişine veya başkanlık seçimine doğrudan müdahalesi yoktur.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler arası hiyerarşi ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin özel kuruluş statüsü.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesi arasındaki 'görev uyuşmazlığı' istisnasını pekiştirmek için 1982 Anayasası'nın 158. maddesinin son fıkrasını tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 24Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki alanı, kuruluşu ve işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı yargı kolu içinde yer alan (örneğin iki farklı bölge adliye mahkemesi veya asliye hukuk mahkemesi) merciler arasındaki görev uyuşmazlıkları, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.

Cevap

Aynı yargı kolu içindeki mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözmek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin değil, o yargı kolunun kendi üst mahkemelerinin görevidir.
Doğru yanıt olan seçenek, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkisini yanlış tanımlamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesi, yalnızca adli ve idari yargı kolları arasındaki çatışmaları gidermekle görevlidir. Aynı yargı koluna dahil iki mahkeme (örneğin iki asliye hukuk mahkemesi veya bir bölge adliye mahkemesi ile bir yerel mahkeme) arasındaki uyuşmazlıklar, o yargı kolunun en üst merci olan Yargıtay veya Danıştay tarafından çözümlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş amacını analiz etme
Uyuşmazlık Mahkemesi, sadece 'farklı' yargı kolları (adli ve idari) arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Anayasa'nın 158. maddesi mahkemenin görev alanını yargı yolları arası uyuşmazlıklarla sınırlamıştır.
2
Aynı yargı kolu içi uyuşmazlıkların çözüm mekanizmasını belirleme
Adli yargı içindeki bir uyuşmazlığı Yargıtay, idari yargı içindekini ise Danıştay çözer.
Yargı kollarının kendi iç bütünlüğünü sağlamak üst mahkemelerin idari ve hukuki sorumluluğundadır.
3
Seçeneklerdeki diğer teknik detayları doğrulama
AYM önceliği, başkanın seçimi ve hüküm uyuşmazlığı şartları mevzuata uygundur.
Anayasa ve 22472247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun bu prosedürleri netleştirmiştir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Alanı Sınırı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi durumlarda devreye girdiğini (yargı kolları arası mı, içi mi) hatırlayın.
2
Yargıtay ve Danıştay'ın kendi alt mahkemeleri üzerindeki denetim yetkisini düşünün.
3
Aynı yargı kolu içindeki uyuşmazlıkların çözüm yeri 'kendi üst mahkemesi'dir, Uyuşmazlık Mahkemesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Adli ve idari yargı yollarının hangileri olduğunu ve bu yolların en üst mercilerinin (Yargıtay/Danıştay) yetki sınırlarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 25Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve bu organlar arasındaki ilişki göz önüne alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki alanı ve işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, uyuşmazlığın giderilmesinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi değil, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Anayasa'nın 158. maddesinin son fıkrası uyarınca, diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında görev uyuşmazlığı çıkarsa Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidilmez; doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin kararı baz alınır. Bu durum, Anayasa Mahkemesi'nin yargı sistemindeki en üstün konumunun bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetki alanını belirle.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek.
Anayasal tanımı gereği mahkemenin temel fonksiyonu budur.
2
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) özel durumunu analiz et.
AYM ile diğer mahkemeler (Yargıtay, Danıştay vb.) arasında görev uyuşmazlığı çıkabilir.
AYM'nin denetim yetkisi ile diğer yargı kollarının yetki alanları kesişebilir.
3
1982 Anayasası Madde 158 hükmünü uygula.
Anayasa Mahkemesi'nin kararı doğrudan üstün kabul edilir.
Anayasa koyucu, AYM'yi tüm yargı kollarının üzerinde özel bir konumda tutarak uyuşmazlığı UM'ye götürmeden AYM lehine çözmüştür.

Anahtar Kavram

Yargı Organları Arasındaki Hiyerarşi ve Uyuşmazlık Çözüm Mercileri

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları arasındaki kavgaları bitirdiğini hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi bir taraf olduğunda, onun üstünde bir hakem olup olamayacağını düşünün.
3
Anayasa Madde 158'in son fıkrasındaki 'AYM kararı esas alınır' istisnasını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayamayacağı kişileri inceleyerek yargı konusundaki bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Türkiye'de adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin statüsü ve çalışma düzeni hakkında 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı belirleyicidir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından bizzat Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir ve görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü esastır.
Doğru değerlendirme, mahkeme başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçildiğini ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının üstün olduğunu belirtmektedir. Bu durum 19821982 Anayasası'nın 158158. maddesinde açıkça ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahkeme başkanının seçilme usulünü tespit etmek.
Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesi başkanlık makamının AYM tarafından doldurulacağını hükme bağlamıştır.
2
Mahkemeler arası hiyerarşik önceliği değerlendirmek.
Görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararları esas alınır.
Anayasa, AYM'nin yargı sistemindeki en üst konumunu korumak için bu hiyerarşik üstünlüğü tanımıştır.
3
Uyuşmazlık kollarını doğrulamak.
Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıklar temel çalışma alanıdır.
20172017 değişikliği sonrası askeri yargı kalktığı için uyuşmazlık sadece adli ve idari kollar arasındadır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Anayasa Mahkemesi ile İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve HSK'nın üye seçim yöntemlerini tekrar ederek yüksek yargıdaki görevlendirme farklarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 27Soru →

Adli ve idari yargı mercileri arasında, konusu ve tarafları aynı olan bir davanın esası hakkında verilen ve birbirleriyle çelişen iki kesinleşmiş kararın bulunması durumunda 'hüküm uyuşmazlığı' söz konusu olur.

22472247 sayılı Kanun çerçevesinde 'hüküm uyuşmazlığı' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararlar arasındaki çelişki sadece hükmün gerekçesinde yer alıyorsa, bu durum uyuşmazlığın esastan çözümü için yeterli bir sebep teşkil eder.

Cevap

Hüküm uyuşmazlığının varlığı için çelişkinin sadece gerekçe kısmında olması yeterli olmayıp, kararın sonuç (hüküm) kısmında olması ve hakkın yerine getirilmesini engellemesi gerekir.
Doğru yanıt olan seçenek, çelişkinin sadece gerekçede olmasının yeterli olduğunu iddia eder. Oysa 22472247 sayılı Kanun uyarınca, hüküm uyuşmazlığının kabul edilebilmesi için çelişkinin kararların uygulanmasını (infazını) imkansız kılması ve hüküm fıkraları (sonuç kısımları) arasında olması şarttır. Gerekçelerdeki hukuki yorum farkları, eğer sonuçlar birbiriyle çatışmıyorsa hüküm uyuşmazlığı doğurmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hüküm uyuşmazlığının tanımını ve temel şartlarını belirle.
Hüküm uyuşmazlığı; farklı yargı kollarından gelen, kesinleşmiş, aynı konulu ve taraflı kararların birbirini engellemesidir.
Uyuşmazlık türünü doğru teşhis etmek için temel yasal şartları bilmek gerekir.
2
Çelişkinin nerede olması gerektiğini analiz et.
Çelişki, kararın uygulanmasını engelleyecek şekilde hüküm fıkrasında bulunmalıdır.
Sadece gerekçedeki farklılıklar infazı (hakkın yerine getirilmesini) engellemez.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu durumdaki yetkisini değerlendir.
Mahkeme, hüküm uyuşmazlığında davanın esası hakkında karar vererek uyuşmazlığı bitirir.
Bu yetki, sadece görevli merciyi belirleyen 'görev uyuşmazlığı' çözümünden farklıdır.

Anahtar Kavram

Hüküm uyuşmazlığı, kararların infaz kabiliyetini engelleyen bir çelişkiyi gerektirir ve mahkeme bu durumda davanın esasına girerek karar verir.

İpuçları

1
Hüküm uyuşmazlığının en temel amacı, bir hakkın yerine getirilmesini engelleyen çelişkiyi ortadan kaldırmaktır.
2
Bir kararın 'gerekçesi' o kararın neden verildiğini açıklar, 'hükmü' ise kararın sonucunu belirler. Uyuşmazlık için hangisinin çelişmesi daha kritiktir?
3
Kanuna göre çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesi 'imkansız' olmalıdır. Sadece gerekçe farkı infazı imkansız kılar mı?

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlıklarındaki başvuru sürelerini ve Başsavcıların rollerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yetki alanı, kurumsal yapısı ve diğer yargı mercileriyle olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay ile Sayıştay arasında vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda çıkan uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlayan mercii Uyuşmazlık Mahkemesi’dir.

Cevap

Danıştay ile Sayıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında uyuşmazlığı kesin olarak çözen mercinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır; çünkü bu durumda Danıştay kararı esas alınır.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre, Danıştay ile Sayıştay arasında 'vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler' hakkında çıkan uyuşmazlıklarda Danıştay'ın kararı esas alınır. Bu durum Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren genel uyuşmazlıklardan bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını analiz et.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek temel görevidir.
Yargı kollarının bağımsızlığı nedeniyle aralarındaki çatışmaları çözecek bir üst merciye ihtiyaç duyulur.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan özel ilişkiyi değerlendir.
Anayasa Mahkemesi'nin kararları her durumda (görev uyuşmazlığı dahil) diğer mahkemelere karşı üstündür.
Anayasa'nın 158. maddesi hükmü gereğince normlar hiyerarşisi ve yargısal üstünlük korunur.
3
Sayıştay ve Danıştay arasındaki özel anayasal hükmü kontrol et.
Anayasa m. 160 gereği 'vergi ve benzeri mali yükümlülükler' konusunda Danıştay kararı esas alınır.
Sayıştay bir yüksek mahkeme değil, anayasal bir denetim kurumudur; bu nedenle aradaki uyuşmazlık 'yargı kolları arası uyuşmazlık' statüsünde görülmez ve doğrudan Danıştay üstünlüğü tanınır.

Anahtar Kavram

Yargı Kolları Arası Uyuşmazlıkların Çözümü ve Danıştay-Sayıştay Ayrımı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'yüksek mahkemeler' veya 'yargı kolları' arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
2
Sayıştay bir yüksek mahkeme midir? Anayasa'da Sayıştay ve Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıkları için özel bir madde (m. 160) olup olmadığını hatırlayın.
3
Sayıştay kararları ile Danıştay kararları çatıştığında, anayasal kural gereği uyuşmazlık başka bir yere gitmez; doğrudan idari yargının tepesi olan Danıştay'ın dediği olur.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın neden sadece Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve bu durumun yargı bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya tersten yaklaşarak, yüksek mahkemeleri listeleyin (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık). Sayıştay'ın bu listede olmadığını fark ettiğinizde, uyuşmazlık çözüm prosedürünün farklı olabileceğini öngörebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Ancak anayasal düzenleme gereği, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında bir görev uyuşmazlığı çıkması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Türk yargı sisteminde Uyuşmazlık Mahkemesi, kural olarak adli ve idari yargı yerleri arasındaki uyuşmazlıkları gidermekle görevlidir. Ancak Anayasa'nın 158158. maddesinin son fıkrası uyarınca, diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında görev uyuşmazlığı çıkarsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu, Anayasa Mahkemesi'nin yargı düzenindeki en üstün konumunu pekiştiren bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını hatırla.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Genel kural ile istisnayı ayırt etmek için temel görev tanımını bilmek gerekir.
2
Anayasa'daki hiyerarşik istisnayı incele.
Anayasa Mahkemesi dâhil olduğunda, diğer yüksek mahkemelerle olan çatışmada AYM kararı üstündür.
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesi bu hiyerarşiyi açıkça belirlemiştir.
3
Doğru hukuki sonucu belirle.
Bu durumda Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına gerek kalmaz, doğrudan AYM kararı uygulanır.
Anayasa'nın üstünlüğü ve AYM'nin yargı sistemindeki özel konumu gereği.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler Arası Hiyerarşi ve AYM Üstünlüğü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkisi genellikle adli ve idari yargı kolları arasındadır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin hukuk sistemindeki en üst makam olduğunu ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisindeki ayrıcalığını düşünün.
3
Bir tarafta Anayasa Mahkemesi varsa, uyuşmazlık başka bir yere gitmez; onun sözü üstün gelir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurum üyeleri arasından seçildiğini de öğrenmek bu konuyu tamamlayacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 30Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümler.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkemedir.
Doğru ifade olan adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş amacı ve temel işlevidir. Mahkeme, hem 'görev' (davaya hangi mahkemenin bakacağı) hem de 'hüküm' (iki farklı mahkemenin aynı konuda verdiği çelişkili kararlar) uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kolu ayrımını analiz et.
Türkiye'de adli yargı (hukuk ve ceza) ve idari yargı olmak üzere iki temel yargı kolu bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin varlık sebebi bu iki kol arasındaki çatışmaları önlemektir.
2
Mahkemenin anayasal tanımını kontrol et.
19821982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi bir 'Yüksek Mahkeme'dir.
Yüksek mahkemelerin kararları hiyerarşik olarak en üsttedir ve kesindir.
3
Başkanın seçim usulünü hatırla.
Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl üyeleri arasından seçilir.
Bu durum, mahkemeler arası koordinasyonu ve bağımsızlığı sağlar.
4
İstisnai durumları (Anayasa Mahkemesi önceliği) değerlendir.
Eğer uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi ile başka bir mahkeme arasındaysa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı geçerli olur.
Anayasa Mahkemesi'nin özel statüsü gereği uyuşmazlık çözümünde önceliği vardır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev ve Statüsü

İpuçları

1
Bu mahkeme, farklı yargı yollarının (adli ve idari) çatışması durumunda 'hakem' görevi görür.
2
Mahkemenin başında bulunan kişi aynı zamanda Anayasa Mahkemesi üyesidir.
3
Seçeneklerde Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının üstünlüğünü ve mahkemenin 'kesin' karar verme yetkisini dikkate almalısın.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı ile Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı (başkanın AYM'den seçilmesi) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki alanı ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay ile Sayıştay arasında vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında çıkan uyuşmazlıklarda nihai çözüm merciidir.

Cevap

Danıştay ile Sayıştay arasında vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Mahkemesi değil, Danıştay'ın kararı esas alınır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinin son fıkrasına göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Uyuşmazlık Mahkemesi bu uyuşmazlığı çözmekle görevli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını hatırla.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Temel kuruluş amacı yargı yolları arasındaki çatışmayı gidermektir.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan özel durumu (Anayasa m. 158158) kontrol et.
Anayasa Mahkemesi'nin kararı her zaman üstündür.
Anayasa Mahkemesi'nin yargısal hiyerarşideki özel konumu uyuşmazlık çözümüne gerek bırakmaz.
3
Danıştay ve Sayıştay arasındaki özel istisnayı (Anayasa m. 155155) incele.
Vergi konularında Danıştay kararı Sayıştay'a karşı üstündür.
Yargısal denetim yapan Danıştay ile mali denetim yapan Sayıştay arasındaki hukuki uyuşmazlıklarda uzman yargı organı tercih edilmiştir.
4
Seçeneklerdeki ifadeleri bu anayasal kurallarla karşılaştır.
Danıştay-Sayıştay uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözüleceği ifadesi yanlıştır.
Anayasa'nın doğrudan hükmü ile bu yetki Danıştay'a verilmiştir.

Anahtar Kavram

Yargı Kolları Arasındaki Çatışma ve İstisnalar

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki çatışmalara bakar.
2
Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu bir görev uyuşmazlığı varsa, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gitmeye gerek yoktur çünkü AYM kararı zaten üstündür.
3
Danıştay ve Sayıştay arasındaki vergi uyuşmazlıkları Anayasa'nın 155155. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir ve çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Adli ve idari yargı arasındaki 'hüküm uyuşmazlığı'nın şartlarını detaylıca inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin diğer yargı kollarıyla olan yetki ilişkisi ve karar hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Anayasa'nın 158158. maddesinin son fıkrasına göre, 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.' Bu hüküm, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetkisinin en önemli istisnasıdır ve AYM'nin kararlarının mutlak üstünlüğünü vurgular.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini analiz et.
Mahkemenin asıl görevi, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmektir.
Yargı kolları arasındaki çatışmaları önlemek için kurulmuş uzman bir yüksek mahkemedir.
2
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hiyerarşik üstünlüğünü ve istisna kuralını incele.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, AYM'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devreden çıkar.
Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve anayasal üstünlüğü gereği, bu tür bir uyuşmazlıkta AYM kararı doğrudan üstün sayılır.
3
Seçeneklerdeki diğer yanıltıcı bilgileri (Başkanın seçimi, Sayıştay istisnası) ele.
Başkan AYM'den gelir, Sayıştay-Danıştay çatışmasında Danıştay üstündür.
Doğru bilgiye ulaşmak için benzer ancak farklı kurallara tabi olan diğer hiyerarşik düzenlemeleri ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler Arasındaki Karar Önceliği ve Uyuşmazlık Çözümü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri adli ve idari yargı arasındaki 'köprü' görevine dayanır; ancak en üstteki mahkemenin (AYM) bir istisnası vardır.
2
Anayasa'nın 158158. maddesini hatırlayın; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler karşı karşıya geldiğinde kimin sözü geçer?
3
Uyuşmazlık Mahkemesi her uyuşmazlığı çözmez; eğer uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi ile ilgiliyse, doğrudan Anayasa Mahkemesi kararı üstün tutulur.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kimlerin (Başsavcılar vb.) hangi durumlarda (olumlu/olumsuz görev uyuşmazlığı) başvurabileceğini inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru →

19821982 Anayasası ve 22472247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca, adli ve idari yargı mercileri arasında ortaya çıkan "olumlu görev uyuşmazlığı" süreci ve bu süreçte ilgili makamların yetkilerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine; adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda ise Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözülmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nden isteyebilir; ancak bunun için davanın esası hakkında henüz bir karar verilmemiş olması gerekir.

Cevap

Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın başvurusu üzerine ilgili başsavcının (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurma yetkisi bulunmaktadır ve bu işlem davanın esası hakkında karar verilmeden önce yapılmalıdır.
Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine ilgili başsavcılıkların (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşıma yetkisi vardır ve bu yetki davanın esası hakkında karar verilmeden önce kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık türünün ve tarafların belirlenmesi.
Dava bir yargı kolunda (örn. adli) açılmışken, karşı tarafın davanın diğer yargı koluna (örn. idari) ait olduğunu ileri sürmesi durumuna 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir.
Sürecin hangi hukuk kuralına göre işleyeceğini belirlemek için uyuşmazlığın niteliği netleştirilmelidir.
2
Mahkemenin görevsizlik itirazına verdiği yanıtın kontrolü.
Eğer mahkeme görevsizlik itirazını reddederse (görevli olduğunu düşünürse), itiraz eden tarafın uyuşmazlık çıkarma süreci başlar.
Mahkemenin görevli olduğu yönündeki kararı, uyuşmazlığın somutlaşmasını sağlar.
3
İlgili Başsavcılığa başvuru ve zamanlama kontrolü.
İtirazı reddedilen taraf, 1515 gün içinde ilgili Başsavcıya (adli için Yargıtay, idari için Danıştay) başvurur. Bu aşamada davanın esası (merit) hakkında henüz bir hüküm kurulmamış olması zorunludur.
Kanun (22472247 sayılı), uyuşmazlık çıkarma yetkisini davanın sonuçlanmasından önceki bir aşamaya sabitlemiştir.
4
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne intikal ve nihai karar.
Başsavcı uygun görürse uyuşmazlığı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşır ve mahkeme görevli merciyi kesin olarak belirler.
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kesin olup yargı kolları arasındaki çekişmeyi bitirir.

Anahtar Kavram

Olumlu Görev Uyuşmazlığı ve Başsavcıların Rolü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'Adli' ve 'İdari' yargı kolları arasındaki çatışmaları çözer.
2
Dava henüz karara bağlanmadan önce taraflardan biri görev itirazında bulunursa, bu sürece 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir ve işin içine Başsavcılar girer.
3
Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmak için Başsavcıya (Yargıtay veya Danıştay) gitmeden önce mahkemenin görevli olduğuna dair karar vermiş olması (itirazı reddetmesi) gerekir.

Daha Fazla Pratik

Hüküm uyuşmazlığı ve görev uyuşmazlığı arasındaki farkları, özellikle davanın hangi aşamasında (başında mı sonunda mı) ortaya çıktıklarını karşılaştırarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru →

Bir vatandaşın açtığı davanın hem bir adli yargı mahkemesi hem de bir idari yargı mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilerek reddedilmesi durumunda ortaya çıkan bu görev uyuşmazlığını kesin olarak çözmeye yetkili yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Doğru cevap olan seçenek, hukuk sistemimizdeki 'yargı kolları arasındaki uyuşmazlık' problemini çözmek için kurulmuş özel yüksek mahkemeyi ifade etmektedir. Adli yargı (hukuk ve ceza mahkemeleri) ile idari yargı (idare ve vergi mahkemeleri) arasında çıkan görev (hangi mahkemenin bakacağı) ve hüküm (çelişkili kararlar) uyuşmazlıklarını çözmek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asli görevidir. Ancak unutulmamalıdır ki, diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı çıkarsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı üstün tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliğini tespit et.
Dava hem adli (hukuk mahkemesi) hem de idari (idare mahkemesi) yargı kollarınca reddedilmiş, yani bir 'olumsuz görev uyuşmazlığı' doğmuştur.
Çözüm yetkisini belirlemek için önce sorunun hangi yargı kolları arasında olduğunu anlamak gerekir.
2
Anayasal görev dağılımını hatırla.
19821982 Anayasası'na göre farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklar özel bir mahkeme tarafından çözülür.
Her yargı kolunun kendi yüksek mahkemesi (Yargıtay/Danıştay) sadece kendi alanı içinde yetkilidir.
3
Yetkili yüksek mahkemeyi belirle.
Bu görev uyuşmazlığını kesin olarak karara bağlayan merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi bu mahkemeye verilmiştir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Temel Görevi

İpuçları

1
Bu sorunu çözmekle görevli kurum, isminden de anlaşılacağı üzere mahkemeler arasındaki 'anlaşmazlıkları' (uyuşmazlıkları) gidermek için vardır.
2
Anayasa'da yargı bölümünde sayılan dört yüksek mahkemeden biridir ve adli-idari yargı ayrımının bir sonucudur.
3
Bu mahkemenin başkanı bizzat Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir ve görevi farklı yargı yollarının çatışmasını engellemektir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 35Soru →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevleri, yapısı ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi; adli, idari ve askeri yargı kollarının kendi aralarındaki tüm yetki uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli, idari ve askeri yargı kollarının tamamı arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğünü belirten ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliğiyle askeri yargı kaldırılmıştır.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü Türkiye'de 2017 Anayasa değişikliği ile askeri yargı düzeni (savaş hali dışında) kaldırılmıştır. Dolayısıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'nin günümüzde 'askeri yargı' ile ilgili bir uyuşmazlığı çözme görevi kalmamıştır. Mahkeme şu an sadece adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin güncel görev alanını belirle.
Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı kaldırıldığı için sistemde artık askeri yargı kolu bulunmamaktadır.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
Anayasa Mahkemesi kararları, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren konularda bile önceliklidir.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca AYM ile diğer mahkemeler çatışırsa AYM kararı esas alınır.
3
Başkanlık ve üyelik yapısını incele.
Başkan AYM'den, üyeler ise Yargıtay ve Danıştay'dan gelir.
Yüksek mahkemeler arası denge ve uzmanlık sağlanması hedeflenir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Alanı ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları arasındaki sorunları çözdüğüne odaklanın.
2
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinin yargı kollarındaki etkisini (özellikle askeri yargı) hatırlayın.
3
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kapatılmış olması, bu mahkemenin görev tanımını da güncellemiştir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararlarının kesinliği ve AYM ile çatışma durumundaki özel kuralı tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 36Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri saklı kalmak kaydıyla; diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı çıkması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı arasındaki çatışmaları Uyuşmazlık Mahkemesi çözerken, bir uyuşmazlığın tarafı Anayasa Mahkemesi olduğunda veya AYM kararı söz konusu olduğunda, Anayasa'nın 158. maddesi gereği Anayasa Mahkemesinin kararı geçerli sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini tanımlamak.
Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Genel kuralı belirlemek için bu temel bilgi gereklidir.
2
Anayasa'da yer alan istisnai hükmü kontrol etmek.
Anayasa'nın 158. maddesi, AYM'nin taraf olduğu uyuşmazlıklarda AYM kararını üstün tutar.
Soru kökündeki özel durum (AYM ile diğer mahkemeler arası uyuşmazlık) bu maddeyi ilgilendirir.
3
Doğru sonucu belirlemek.
Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Hukuki normlar hiyerarşisi ve AYM'nin özel statüsü bu sonucu doğurur.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi ve AYM Kararlarının Önceliği

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi genelde adli ve idari yargı arasındaki sorunları çözer.
2
Anayasa Mahkemesi'nin kararları, diğer yüksek mahkemelerin kararlarına göre bir üstünlüğe sahiptir.
3
Anayasa'nın 158. maddesine göre, AYM ile diğerleri çatıştığında AYM kazanır.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi mahkemeden seçildiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:50s
Soru 37Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı kollarının yanı sıra askeri yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları da kesin olarak çözüme kavuşturur.

Cevap

Adli ve idari yargı kollarının yanı sıra askeri yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları da çözüme kavuşturur ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20172017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile askeri yargı mercileri (askeri mahkemeler) kaldırılmıştır. Bu nedenle Uyuşmazlık Mahkemesi'nin artık askeri yargı ile diğer yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek gibi bir görevi kalmamıştır. Günümüzde sadece adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarına bakmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev kapsamını belirle.
Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Yargı kollarının sınırlarını belirlemek ve çatışmaları önlemek temel görevidir.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin yargı sistemine etkisini kontrol et.
Askeri yargı (disiplin mahkemeleri hariç) tamamen kaldırılmıştır.
Güncel anayasal düzende askeri mahkemeler bulunmadığı için uyuşmazlık konusu olamazlar.
3
Başkanlık ve hiyerarşi kurallarını gözden geçir.
Başkan AYM'den gelir ve AYM kararları uyuşmazlıklarda önceliklidir.
Anayasa'nın 158158. maddesi açıkça AYM kararının esas alınacağını belirtir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Güncel Yapısı ve Görev Alanı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları arasında 'köprü' kurduğunu düşünün.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile Türk yargı sisteminde hangi mahkemelerin tamamen kaldırıldığını hatırlayın.
3
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi artık sistemde yoktur; bu durum Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını nasıl etkilemiş olabilir?

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi kurumlardan seçildiğini ve başkanının görev süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 38Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı, işleyişi ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklarda son karar mercii Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Cevap

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklarda son karar merciinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu ifadesi yanlıştır; bu tür uyuşmazlıklarda Danıştay'ın kararı esas alınır.
Anayasa'nın ilgili maddelerine göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır. Bu konu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren genel bir 'yargı kolu uyuşmazlığı' olarak değerlendirilmez; anayasal bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Anayasal görev tanımını doğrulamak için.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
AYM kararları diğer tüm mahkemelerin (Uyuşmazlık dahil) üstündedir.
Özel bir anayasal kural olan AYM önceliğini teyit etmek için.
3
Sayıştay ve Danıştay arasındaki özel durumu analiz et.
Vergi ve mali konularda Sayıştay ile Danıştay çelişirse Danıştay kararı uygulanır.
Anayasa'nın 155155 ve 160160. maddelerindeki istisnai kuralı hatırlamak için.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev kapsamı ve istisnaları

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki sorunlara bakar.
2
Anayasa'da bazı kurumlar arasındaki çatışmalar için özel 'öncelik' kuralları belirlenmiştir.
3
Vergi ve mali denetim konularında Danıştay ve Sayıştay karşı karşıya gelirse kimin dediğinin olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin başkanlarının nasıl seçildiğini ve üyelerinin hangi kurumlarca belirlendiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından seçilir

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.
1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür. Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü ilkesiyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını incelemek
Mahkemenin bir Başkan ile altı asıl ve altı yedek üyeden oluştuğu görülür.
Yüksek mahkemelerin üye yapısı ve seçim usulleri birbirinden farklılık gösterir.
2
Başkanın seçim usulünü belirlemek
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca başkanlığın Anayasa Mahkemesi üyelerinden birine verildiği saptanır.
Uyuşmazlık Mahkemesi ile diğer mahkemeler (Anayasa Mahkemesi hariç) arasındaki uyuşmazlıklarda koordinasyon ve hukuk birliği sağlanması hedeflenir.
3
Sonuca ulaşmak
Başkanın Anayasa Mahkemesince seçildiği netleşir.
Anayasal hükmün doğrudan uygulanmasıdır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı ve Kuruluşu

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelir ancak başkanı farklı bir yüksek mahkemeden seçilir.
2
Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında görev uyuşmazlığı çıkarsa Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır; bu durum başkanlık seçimine de yansımıştır.
3
Mahkemenin başkanı, Türkiye'nin en yüksek yargı organı olan Anayasa Mahkemesi tarafından kendi bünyesinden görevlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 'hüküm uyuşmazlığı' ve 'görev uyuşmazlığı' arasındaki farkları inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 40Soru →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu, başkanlık yapısı ve diğer yargı kollarıyla olan ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilen bir üye tarafından yürütülür.
Doğru olan ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından görevlendirildiğini belirten seçenektir. Bu düzenleme, farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözecek mahkemenin tarafsız ve en üst düzeyde temsil edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin yapısını hatırla
Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki görev/hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Yargı kollarının sınırlarını belirlemek yüksek bir yargısal denetim gerektirir.
2
Başkanlık makamının kaynağını belirle
Mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi'nden gelir.
19821982 Anayasası uyarınca bağımsızlığı ve tarafsızlığı sağlamak için başkan AYM içinden seçilir.
3
AYM ile olan özel durumu kontrol et
AYM'nin taraf olduğu bir uyuşmazlıkta AYM kararı önceliklidir.
Anayasa Mahkemesi, norm denetimi ve bireysel başvuru yetkisiyle sistemin en üstünde yer alır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Teşkilat Yapısı ve Yetki Sınırları

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi kurumdan geldiğini ve üyelerinin seçim yöntemini düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin bir uyuşmazlık durumunda sahip olduğu 'öncelik' yetkisini hatırlayın.
3
Askeri yargının 20172017 yılında kaldırılmış olması, mahkemenin görev alanını daraltan önemli bir bilgidir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 'Olumlu Görev Uyuşmazlığı' ve 'Olumsuz Görev Uyuşmazlığı' arasındaki prosedürel farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Uyuşmazlık Mahkemesi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin