Examkin

Milletvekilliğinin Sona Ermesi

68 soru

Soru 61Soru →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi usulleri dikkate alındığında; aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı herhangi bir TBMM Genel Kurulu kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma durumu, milletvekilliğinin TBMM kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erdiği hallerden biridir.
Milletvekilliği sıfatı; ölüm, Cumhurbaşkanı seçilme, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma gibi durumlarda herhangi bir parlamento kararına ihtiyaç duyulmadan o an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren hallerin sınıflandırılması
Üç ana usul belirlenir: Kendiliğinden (otomatik), Bildirimle (yargı kararı) ve Meclis Kararıyla.
Anayasa'nın 84. maddesindeki usul farklılıklarını ayırt etmek gerekir.
2
Kendiliğinden sona erme durumlarının tespiti
Ölüm, Cumhurbaşkanı seçilme, Cumhurbaşkanı yardımcısı/Bakan atanma ve vatandaşlığın kaybı kendiliğinden sona erme halleridir.
Yürütme organında görev almanın yasama üyeliği ile aynı anda yürütülemeyeceği kuralını doğrulamak içindir.
3
Seçeneklerdeki diğer usullerin elenmesi
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarının Meclis kararı gerektirdiği sonucuna varılır.
Yanlış usulleri eleyerek doğru cevabı kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Yürütme organında (Cumhurbaşkanlığı kabinesi) görev alan bir kişinin aynı zamanda yasama organında (TBMM) görev yapıp yapamayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesinleşmiş mahkeme kararı (kesin hüküm) veya kısıtlanma durumunda 'bildirimle' sona erdiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden, Meclis kararı veya kesin yargı hükmünün Genel Kurula bildirilmesi gibi farklı usullere tabi kılınmıştır. Bu usullerden hangisinin uygulanacağı, sona erme nedenine göre değişkenlik göstermektedir.

Buna göre; milletvekilliğinin düşmesi sürecinde **TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) oyu ile karar alınmasını gerektiren ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine** iptal başvurusu yapılabilen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması

Cevap

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması durumu, milletvekilliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301 oy) gerektiren ve yargı yolu açık olan tek nedendir.
Anayasa'nın 8484. maddesine göre devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi, Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) ile karar almasına bağlıdır. Bu karar, Anayasa'nın 8585. maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir. Diğer Meclis kararı gereken durumlarda (istifa ve bağdaşmazlık) salt çoğunluk aranmaz, sadece basit çoğunluk yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Kararı Gereken Durumları Belirle
İstifa, bağdaşmazlıkta ısrar ve devamsızlık Meclis kararı ile sonuçlanır.
Anayasa'nın 8484. maddesi bu üç durumu 'Meclis Kararı' kategorisinde toplar.
2
Oylama Nisaplarını Karşılaştır
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) şarttır.
Devamsızlık, milletvekilinin görevini doğrudan aksatması nedeniyle daha ağır bir karar yeter sayısına tabi tutulmuştur.
3
Yargı Yolu Denetimini Doğrula
Meclis kararıyla düşme durumlarında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca Meclis kararıyla milletvekilliği düşürülenler veya diğer bir milletvekili 77 gün içinde AYM'ye başvurabilir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Nitelikli Çoğunluk Gerektiren Durumlar

İpuçları

1
Meclis kararı ile milletvekilliğinin düşmesi durumlarında her zaman Anayasa Mahkemesi yolu açıktır; ancak her durum için aynı oy sayısı gerekmez.
2
İstifa ve bağdaşmazlık kararları için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için özel bir sayı belirlenmiştir.
3
Aranan sayı 301301'dir ve bu sayı sadece devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi oylamasında şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesine ilişkin Meclis kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini ve Mahkemenin karar verme süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Milletvekili (A), Cumhurbaşkanı tarafından bir bakanlığa atanmış; Milletvekili (B) ise kendi isteğiyle milletvekilliğinden istifa etmiştir. 19821982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, bu kişilerin milletvekilliği sıfatlarının sona erme usulüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A)'nın üyeliği atama ile kendiliğinden sona ererken, (B)'nin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu karar verir.

Cevap

(A) şahsının üyeliği bakan olarak atanmasıyla birlikte kendiliğinden sona ererken, (B) şahsının milletvekilliğinden istifası ancak TBMM Genel Kurulu'nun bu yönde bir karar almasıyla kesinleşir.
Doğru yanıt, her iki durumun anayasal usulünü tam olarak yansıtmaktadır. Bir milletvekilinin bakan olarak atanması, milletvekilliği sıfatını atama anında kendiliğinden (otomatik olarak) sona erdirir. Buna karşılık, bir milletvekilinin istifa etmesi durumunda, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun bu istifayı oylayıp kabul etmesi (düşürme kararı alması) zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Bakanlığa atanmanın hukuki sonucunu belirle.
Milletvekilliği kendiliğinden sona erer.
19821982 Anayasası uyarınca bakanlık ve milletvekilliği aynı anda yürütülemez; atama işlemi gerçekleştiği an üyelik düşer.
2
Milletvekilliğinden istifanın usulünü belirle.
TBMM Genel Kurulu kararı gerekir.
İstifa tek taraflı bir beyan olsa da Meclis'in bu iradeyi onaylaması ve üyeliğin düşürülmesine dair parlamento kararı alması şarttır.
3
İki durumu kıyaslayarak doğru usul eşleştirmesini seç.
Birinci durum kendiliğinden, ikinci durum Meclis kararıyladır.
Anayasal prosedürler farklı sona erme halleri için farklı usuller öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri: Kendiliğinden (Otomatik) vs. Meclis Kararı

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini; 'kendiliğinden', 'TBMM kararıyla' ve 'bildirimle' olarak üç kategoriye ayırarak düşünün.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde aranan oylama usullerini ve yargı yolu denetimini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 64Soru →

Bir milletvekilinin bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü izinsiz ve özürsüz olarak Meclis çalışmalarına katılmadığının tespit edilmesi durumunda, milletvekilliğinin sona ermesiyle ilgili 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 oy) kararıyla milletvekilliğinin düşmesine karar verilebilir.

Cevap

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 oy) kararıyla milletvekilliğinin düşmesine karar verilebilir.
1982 Anayasası'nın 8484. maddesine göre; Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilip Genel Kurula sunulması üzerine, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla (301301 oy) karar verilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Devamsızlık miktarını kontrol et.
Bir ay içinde toplam 55 birleşim günü.
Anayasa'da belirtilen asgari devamsızlık süresidir.
2
Karar alma usulünü belirle.
Meclis Genel Kurulu oylama yapmalıdır.
Devamsızlık kendiliğinden düşme sebebi değil, Meclis kararı gerektiren bir sebeptir.
3
Gerekli oy sayısını (nisabı) saptan.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (600/2+1=301600/2 + 1 = 301).
Devamsızlık sebebiyle düşme için Anayasa özel bir nitelikli çoğunluk öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Sona Ermesi

İpuçları

1
Devamsızlık nedeniyle düşmenin gerçekleşmesi için Meclis Genel Kurulunda bir oylama yapılması gerektiğini unutmayın.
2
Bu oylamada gereken sayı, Meclis'teki tüm milletvekillerinin yarısından bir fazlasıdır.
3
Başvuru süresinin 77 gün, mahkemenin karar verme süresinin ise 1515 gün olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kendiliğinden sona erdiği durumlar (örneğin Cumhurbaşkanı seçilme) ile Meclis kararı gereken durumları bir tablo yaparak karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 65Soru →

19821982 Anayasası uyarınca; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık nedenleriyle milletvekilliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilmesi durumunda, bu kararın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurma ve Mahkemenin bu istemi karara bağlama süreleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 77 gün - 1515 gün

Cevap

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süresi yedi gün, Mahkemenin karar verme süresi ise on beş gündür.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 8585. maddesinde yer alan açık hükme dayanmaktadır. Milletvekilliğinin TBMM Genel Kurulu kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlıkta ısrar) düşürülmesi hallerinde, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde karar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararın Niteliğini Tespit Etme
İstifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle düşme kararının TBMM Genel Kurulu tarafından bir parlamento kararı olarak alındığını saptar.
Yargı yolu sadece Genel Kurul kararıyla düşen üyelikler (ve dokunulmazlığın kaldırılması) için açıktır.
2
Başvuru Süresini Belirleme
Karar tarihinden itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin başvurabileceğini hatırlar.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca hak düşürücü süredir.
3
Karar Verme Süresini Belirleme
Anayasa Mahkemesinin iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlaması gerektiğini tespit eder.
Yasama çalışmalarının aksamaması için yargısal denetimin hızlı tamamlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesine Karşı Yargı Yolu

İpuçları

1
Bu itiraz süresi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı yapılan itiraz süresiyle aynıdır.
2
Başvuru süresi bir haftadır; Mahkemenin karar vermesi ise yaklaşık iki haftalık bir sürede tamamlanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinde Genel Kurul kararı gerektiğini, hangilerinin ise kendiliğinden gerçekleştiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Milletvekilliği sıfatı; hukuki nitelikleri ve sonuçları bakımından farklı usullerle sona erebilir. Bazı durumlarda üyeliğin düşmesi için parlamento kararı (Genel Kurul oylaması) gerekirken, bazı durumlarda üyelik kendiliğinden veya kesinleşmiş bir mahkeme kararının Genel Kurulda okunmasıyla sona erer.

Buna göre, aşağıda belirtilen sona erme nedenlerinden hangisinde milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılarak karar alınması zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyeliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etmesi

Cevap

Milletvekilinin üyeliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gerekir.
Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin milletvekilliğinin düşmesine, Karma Komisyonun raporu üzerine Genel Kurul tarafından gizli oyla karar verilir. Bu süreç bir Parlamento Kararı niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize et.
Sona erme usulleri; kendiliğinden sona erme, bildirimle sona erme ve meclis kararıyla sona erme olarak üçe ayrılır.
Soruda istenen 'karar alınması zorunlu olan' durumu tespit etmek için usul ayrımını bilmek gerekir.
2
TBMM Genel Kurulu kararı (oylama) gerektiren durumları belirle.
İstifa (salt çoğunluk), devamsızlık (üye tamsayısının salt çoğunluğu) ve bağdaşmazlıkta ısrar (basit çoğunluk) hallerinde meclis kararı gerekir.
Bu üç durum dışındaki haller bildirimle veya kendiliğinden gerçekleşir.
3
Seçeneklerdeki 'ısrar' durumunu diğerleriyle karşılaştır.
Kısıtlanma ve kesin hüküm 'bildirim' ile; bakanlık ataması ve ölüm ise 'kendiliğinden' sona erme halleridir. Sadece bağdaşmazlıkta ısrar seçeneği parlamento kararı gerektirir.
Hukuki prosedür farkını teyit ederek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için meclis iradesine (oylamaya) başvurulan durumları hatırlayın.
2
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlıkta ısrar dışındaki hallerde sadece bildirim yapılır veya üyelik kendiliğinden biter.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gereken nitelikli karar yeter sayısını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 67Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi; kendiliğinden sona erme, TBMM Genel Kurulu kararıyla sona erme veya kesinleşmiş bir yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erme şeklinde farklı usullere tabidir.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı doğrudan TBMM Genel Kurulu tarafından alınacak bir karar ile sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi
Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyelik kendiliğinden ya da sadece bildirimle düşmez. İstifanın geçerliliği TBMM Başkanlık Divanı tarafından tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması şarttır. Bu durum, Meclis'in kendi iradesiyle üyeliği sonlandırdığı hallerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme usullerini kategorize etme
Milletvekilliğinin düşmesi; Karar (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık), Bildirim (Kesin hüküm, Kısıtlanma) ve Kendiliğinden (Ölüm, Seçilme engeli, Atanma) olarak ayrılır.
Anayasal usullerin birbirinden farkını anlamak soruyu çözmek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki durumların usulünü kontrol etme
İstifa için TBMM Genel Kurulu'nun basit çoğunlukla alacağı bir parlamento kararı gereklidir.
İstifa tek taraflı bir irade beyanı olsa da, Meclis'in bu iradeyi karara bağlaması anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için bazen yargı kararı, bazen Meclis oylaması, bazen de hiçbir işleme gerek olmayan durumlar vardır.
2
Mahkemelerin verdiği kesinleşmiş kararlar (hüküm veya kısıtlılık) Meclis'e sadece 'bildirilir', oylamaya sunulmaz.
3
TBMM kararı gerektiren üç ana durum vardır: İstifa, devamsızlık ve milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmek.

Daha Fazla Pratik

TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliğinin düşürüldüğü diğer bir durum olan 'devamsızlık' halinde gereken karar yeter sayısını (301) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 68Soru →

19821982 Anayasası uyarınca; milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Komisyonun raporu üzerine, Genel Kurul tarafından gizli oylama ile karar verilir.

Cevap

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda, yetkili komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilmesi gerekir.
Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden vekilin üyeliği kendiliğinden düşmez. Bu durumda önce Karma Komisyon bir rapor hazırlar ve bu rapor doğrultusunda TBMM Genel Kurulu gizli oylama yaparak üyeliğin düşüp düşmeyeceğine karar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun hukuki niteliğini belirle.
Bağdaşmazlıkta ısrar durumu belirlendi.
Milletvekilliğinin sona erme nedenleri farklı prosedürlere (kendiliğinden, bildirimle, Meclis kararıyla) tabidir.
2
Anayasal prosedürü hatırla.
Anayasa Madde 84 uyarınca bu durumun bir parlamento kararı gerektirdiği saptandı.
Bağdaşmazlık, milletvekilinin savunma hakkının da gözetildiği özel bir komisyon ve oylama süreci gerektirir.
3
Oylama ve yöntem ayrıntısını kontrol et.
Karma Komisyon raporu ve Genel Kurulda gizli oylama şartı bulundu.
Bu tür kararlarda üyelerin hür iradesini yansıtması için Anayasa 'gizli oylama' yöntemini öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğiyle Bağdaşmayan İşlerde Israr ve Sona Erme Usulü

İpuçları

1
Bu durum, vekilin Meclis dışındaki bir görevi (örneğin bir kamu kurumu yöneticiliği) bırakmaması ile ilgilidir.
2
Üyeliğin düşmesi için dışarıdan bir bildirim değil, Meclis'in kendi içinde bir 'Parlamento Kararı' alması gerekir.
3
Bu prosedürde hem bir komisyon raporu hem de üyelerin kimliğini gizleyerek kullandığı bir oylama türü şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne kaç gün içinde itiraz edilebileceğini ve mahkemenin kaç gün içinde karar vermesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Milletvekilliğinin Sona Ermesi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin