Examkin

Siyasi Parti Grupları

66 soru

Soru 61Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) grubu bulunan siyasi partilerin sahip olduğu hak ve yetkiler ile tabi oldukları anayasal yasaklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM bünyesinde bulunan her siyasi parti grubu, kanunların şekil ve esas bakımından iptali için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisi TBMM'de grubu bulunan her partiye değil, sadece en fazla üyeye sahip ilk iki siyasi parti grubuna aittir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 150150. maddesine göre, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açabilme yetkisi sadece Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna (ve Cumhurbaşkanı ile üye tamsayısının 1/51/5'ine) tanınmıştır. Mecliste grubu bulunan (2020 ve üzeri milletvekili olan) her parti bu yetkiye sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının oluşum şartını değerlendir.
En az 2020 milletvekili ile kurulurlar (19821982 Anayasası).
Grupların oluşması için gerekli yasal alt sınırı doğrulamak.
2
Siyasi parti gruplarına getirilen anayasal yasakları incele.
Meclis Başkanlığına aday gösteremezler, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması hakkında görüşme yapamaz ve karar alamazlar.
Tarafsızlık ve bireysel hakların korunması ilkelerini teyit etmek.
3
Anayasa Mahkemesine iptal davası açma yetkisini analiz et.
Anayasa'nın 150150. maddesine göre bu yetki sadece 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna' aittir.
Tüm grupların değil, sadece en büyük iki grubun bu özel yetkiye sahip olduğunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yetki Sınırları ve İptal Davası Açma Ehliyeti

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının en az 2020 kişiyle kurulduğunu ve Meclis Başkanlığı için aday çıkaramadıklarını hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi (soyut norm denetimi) sadece belirli makamlara ve en büyük gruplara verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti grupları ile meclis soruşturması arasındaki ilişkiyi ve yasakları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 62Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının TBMM'deki hukuki statüsü, yetkileri ve faaliyet sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, denetim yetkileri çerçevesinde 'Meclis Araştırması' açılmasını talep edebildikleri gibi 'Meclis Soruşturması' açılması yönünde de bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının meclis soruşturması açılması yönünde bağlayıcı grup kararı alabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt, meclis soruşturması ile ilgili grup kararı alınabileceğini iddia eden seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi (veya eski sistemdeki karşılıkları), siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamayacağını ve karar alınamayacağını emreder. Bu yasak, meclis araştırması veya genel görüşme gibi siyasi denetim yollarından farklı olarak, cezai sorumluluk doğuran süreçlerde grubun bireysel iradeye müdahalesini engellemek içindir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş ve temsil şartlarını değerlendiriniz.
Gruplar aynı partiden en az 2020 milletvekili ile kurulur ve Başkanlık Divanı ile komisyonlara oransal katılırlar.
Grupların meclis içindeki ağırlığını belirleyen temel kural oransal temsildir.
2
Meclis Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı adaylık yetkilerini inceleyiniz.
Gruplar Meclis Başkanı adayı gösteremez (Anayasa m.94), ancak Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.
Yasama organının başının tarafsızlığını korumak amacıyla grup adaylığı yasaklanmıştır.
3
Dokunulmazlık ve denetim yolları üzerindeki anayasal yasakları kontrol ediniz.
Siyasi parti gruplarında hem 'Yasama Dokunulmazlığı' hem de 'Meclis Soruşturması' konularında görüşme yapılması ve karar alınması yasaktır.
Milletvekillerinin yargısal/denetim süreçlerinde siyasi baskı altında kalmadan, hür iradeleriyle hareket etmeleri hedeflenir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Faaliyetleri (M.83, M.94 ve M.106)

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işler listesinde (Meclis Başkanı adaylığı, Dokunulmazlık, Meclis Soruşturması) ayrım yapmaya çalışın.
2
Meclis araştırması ile meclis soruşturması arasındaki anayasal farkı hatırlayın; biri siyasi bir bilgi edinme yolu iken diğeri cezai sorumlulukla ilgilidir.
3
Görüşme ve karar yasağı hem yasama dokunulmazlığı hem de meclis soruşturması için ortaktır; ancak meclis araştırması grup adına talep edilebilir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma yetkilerini (en çok üyeye sahip ilk iki grup) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Prosedürel ayrım: Grupların bireysel milletvekili haklarına (Soru önergeleri, Dokunulmazlık, Meclis Soruşturması) müdahale edip edemeyeceğini sorgulayarak yanlış seçeneğe ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 63Soru →

Parlamento hukukuna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) bünyesinde en az 2020 milletvekilinin katılımıyla oluşan siyasi parti gruplarının, Meclis Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla anayasal olarak gerçekleştirmesi yasaklanan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Cevap

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 94. maddesine göre, siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Bu kural, Meclis Başkanı'nın partiler üstü ve tarafsız konumunu korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubunun hukuki tanımını yapın.
En az 2020 milletvekilinden oluşan meclis içi yapılanmadır.
Grup haklarının hangi sayısal eşikle başladığını belirlemek için.
2
Anayasa'daki 'yasaklar' ve 'haklar' ayrımını inceleyin.
Meclis Başkanlığı adaylığı (Madde 94) ve yasama dokunulmazlığı görüşmeleri (Madde 83) yasaktır.
Meclis'in tarafsızlığını ve milletvekilliği teminatını korumak için.
3
Cumhurbaşkanı adaylığı gibi güncel haklarla karşılaştırın.
Grupların Cumhurbaşkanı adayı gösterme hakkı mevcuttur (Madde 101).
Sıklıkla karıştırılan 'Başkanlık' kavramları arasındaki farkı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının en önemli iki yasağı; bir şahsın dokunulmazlığı ve Meclis'in en üst temsil makamı ile ilgilidir.
2
Anayasa'nın 94. maddesi, Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumunu ve tarafsızlığını düzenler.
3
Gruplar Cumhurbaşkanı için aday belirleyebilirken, Meclis Başkanı için aday çıkaramazlar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının 'yasama dokunulmazlığı' üzerindeki kısıtlamalarını incelemek, konuyu tam pekiştirmenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 64Soru →

19821982 Anayasası ve TBMMTBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamentoda faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetkileri ve uymak zorunda oldukları anayasal yasaklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis araştırması veya genel görüşme açılmasını talep edebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis araştırması veya genel görüşme açılmasını talep edebilmesi anayasal bir haktır.
Siyasi parti grupları, yasama çalışmalarını daha etkin yürütmek amacıyla çeşitli yetkilerle donatılmıştır. Bunlardan biri de Anayasa'nın 9898. maddesinde düzenlenen denetim yollarıdır. Gruplar, toplumsal bir konunun görüşülmesi (genel görüşme) veya belirli bir konunun incelenmesi (Meclis araştırması) için önerge verme hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını kontrol et.
TBMMTBMM bünyesinde grup kurabilmek için asgari üye sayısı 2020 milletvekilidir.
Siyasi parti gruplarının hukuki varlığı bu sayısal eşiğe bağlıdır.
2
Anayasal yasakları değerlendir.
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı kararları ve gizli oylamalarda grup kararı alınması kesinlikle yasaktır.
Bu yasaklar, yasama organının bağımsızlığını ve milletvekillerinin şahsi iradelerini korumayı amaçlar.
3
Tanınan yetkileri belirle.
Gruplara, Meclis çalışmalarını denetleme adına Meclis araştırması ve genel görüşme gibi araçları kullanma hakkı verilmiştir.
Anayasa m. 9898 bu denetim araçlarının kullanımında grupları yetkilendirmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Hukuki Statüsü ve Sınırları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının bazı konularda (Başkanlık seçimi gibi) tarafsızlığı korumak adına aday gösterme yasağı olduğunu unutmayın.
2
Grup kurabilmek için gereken asgari milletvekili sayısı 2020'dir; bu sayı komisyonlarda temsil edilme oranlarını da belirler.
3
Siyasi parti grupları Meclis araştırması ve Genel görüşme açılmasını talep edebilirler ancak dokunulmazlık konusunda karar alamazlar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının RTÜK ve HSK gibi kurumlara üye seçimi süreçlerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 65Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti grupları, parlamento çalışmalarında toplu hareket etme imkanına sahip olsalar da 1982 Anayasası bu grupların yetkilerini belirli alanlarda sınırlandırmıştır.

Buna göre, siyasi parti gruplarının yetki ve faaliyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılabilir ve karar alınabilir.

Cevap

Meclis soruşturması önergeleri hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılamayacağı ve karar alınamayacağı yönündeki ifade anayasal yasaktır.
1982 Anayasası'nın 100. maddesine göre, Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. Soruşturma süreci, Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğu ile ilgili olduğu için siyasi baskılardan uzak tutulması amaçlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının anayasal sınırlarını hatırla.
Siyasi parti grupları, tarafsızlığı veya bireysel sorumluluğu ilgilendiren bazı konularda (Başkanlık seçimi, dokunulmazlık, soruşturma) işlem yapamazlar.
Bu kısıtlamalar parlamenterlerin iradelerinin grup baskısı altında kalmasını önlemek amacıyla getirilmiştir.
2
Meclis Soruşturması ile Meclis Araştırması arasındaki farkı analiz et.
Siyasi parti grupları 'Meclis Araştırması' isteyebilirken, 'Meclis Soruşturması' hakkında görüşme yapamaz ve karar alamazlar.
Meclis soruşturması cezai sorumluluk içerdiğinden yargısal bir nitelik taşır ve grup disiplini dışında tutulmuştur.
3
Diğer seçeneklerdeki hakların doğruluğunu teyit et.
20 milletvekili ile kurulma, Başkanlık Divanı'na oranla katılım ve Cumhurbaşkanı adaylığı gösterme gibi yetkiler mevcuttur.
Bu yetkiler siyasi partilerin meclis içindeki temsiliyet gücünü korumak için anayasal güvence altına alınmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının, yargısal veya tarafsızlık gerektiren konularda kısıtlandığını unutmayın.
2
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konuları, siyasi grupların disiplin kararlarına kapalıdır.
3
Meclis Araştırması istenebilirken, Meclis Soruşturması hakkında grup bünyesinde müzakere yapılamaz.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Cumhurbaşkanı adaylığı gösterme yetkisini, Meclis Başkanlığı adaylığı yasağı ile karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 66Soru →

Siyasi parti gruplarının parlamento içindeki faaliyetleri, 1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü ile belirli sınırlandırmalara tabi tutulmuştur. Özellikle tarafsızlığın korunması ve yargısal süreçlerin etkilenmemesi amacıyla bu gruplara bazı yasaklar getirilmiş, buna karşılık Meclis çalışmalarına etkin katılım için çeşitli haklar tanınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi siyasi parti gruplarının TBMM bünyesinde gerçekleştirebileceği işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulunda kapalı oturum yapılmasını talep etmek

Cevap

Siyasi parti grupları, TBMM İçtüzüğü uyarınca Genel Kurulda kapalı oturum yapılmasını talep etme hakkına sahiptir.
Siyasi parti grupları, parlamento çalışmalarının gizli yürütülmesi gereken durumlarda Genel Kuruldan kapalı oturum yapılmasını talep etme yetkisine sahiptir. Bu yetki TBMM İçtüzüğü ile güvence altına alınmış bir haktır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının anayasal yasaklarını hatırla.
Meclis Başkanlığına aday gösterme, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında görüşme yapma ve karar alma yasakları belirlenmiştir.
Bu yasaklar tarafsızlık ve yargı bağımsızlığını korumayı amaçlar.
2
Grupların parlamento içindeki denetim ve usul haklarını değerlendir.
Gruplar; Meclis araştırması, genel görüşme ve kapalı oturum gibi taleplerde bulunabilirler.
Parlamento çalışmalarının kolektif bir şekilde yürütülmesi için bu yetkiler gruplara tanınmıştır.
3
Seçenekleri anayasal ve yasal metinlerle karşılaştır.
Kapalı oturum talebinin İçtüzük ile tanınmış açık bir hak olduğu, diğerlerinin ise yasak veya kısıtlı olduğu görülür.
Doğru cevaba ulaşmak için hak ve yasak ayrımı yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Hak ve Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının en temel yasakları Meclis Başkanı seçimi ve yargısal süreçlerle ilgilidir.
2
Meclis soruşturması ve yasama dokunulmazlığı konularında grup disiplini uygulanamaz.
3
İçtüzüğe göre, bir grubun istemiyle Genel Kurul salonu boşaltılarak gizli görüşme yapılabilir; bu işleme ne dendiğini hatırla.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ve Meclis araştırması arasındaki farkları, özellikle siyasi parti gruplarının bu iki denetim yolundaki yetki farklarını çalışınız.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; Anayasa'nın 94, 95 ve 100. maddelerindeki açık yasakları (Başkan adaylığı, dokunulmazlık, soruşturma) elediğinizde geriye kalan parlamento içi düzenleme hakkını bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Siyasi Parti Grupları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin