Yürütme

642 soru

$1982$ Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ve bakanlıklara aittir.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılabilir.

Tüm yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştay tarafından yapılır.

Yönetmelikler; kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz.

Bir yönetmeliğin yürürlüğe girmesi için her durumda Resmî Gazete'de yayımlanması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler; kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz.

Cevap

Yönetmeliklerin kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamayacağı ifadesi doğrudur.

Hukuk sistemimizde normlar hiyerarşisi geçerlidir. Bu hiyerarşiye göre yönetmelikler; Anayasa, Kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden sonra gelir. Dolayısıyla, bir yönetmeliğin kendisinden üstte bulunan kanun veya kararnamelere aykırı hükümler taşıması hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisini analiz etme

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir.

Anayasa'nın

124

. maddesi bu yetkiyi üç farklı makama/birime tanımıştır.

Yönetmeliğin dayanağını kontrol etme

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) yönetmeliğin dayanağı olabilir.

Yürütme organı, bu üst düzenlemelerin uygulanmasını sağlamak için yönetmelik çıkarır.

Normlar hiyerarşisi içindeki yerini belirleme

Yönetmelikler, Kanun ve CBK'den daha alt bir normdur.

Alt normlar üst normlara aykırı olamaz ilkesi hukukun temel kuralıdır.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Yönetmelik Yetkisi

İpuçları

Yönetmeliklerin kimler tarafından ve ne amaçla çıkarıldığını hatırlayın.

Normlar hiyerarşisinde yönetmeliklerin alt seviyede olduğunu ve üstündeki düzenlemelere uymak zorunda olduğunu düşünün.

Kamu tüzel kişilerinin (belediye, TRT, üniversite vb.) de yönetmelik çıkarma yetkisi olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Kanunların çatışması durumunda hangi kuralın geçerli olduğunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 622Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemelere göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM'de yürütülen Meclis soruşturması sürecinde; soruşturmanın tamamlanmasının ardından Genel Kurul'un dosyayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yapması için Anayasa Mahkemesine sevk etmesine karar verebilmesi için gerekli olan asgari oy sayısı ve oylama usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyu

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) gizli oyu

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) açık oyu

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) işaretle oylaması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun ( $400$ milletvekili) gizli oyu

Cevap

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu ile sevk kararı verilir.

Doğru yanıt olan seçenek,

1982

Anayasası'nın

105

. maddesinde belirtilen asgari karar sayısı olan

400

(

2/3

) milletvekili şartını ve gizli oylama usulünü bir arada sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını belirlemek.

Süreç; önerge (

301

), soruşturma açılması (

360

) ve Yüce Divana sevk (

400

) olmak üzere üç kademeden oluşur.

Soru kökünde soruşturma sonrası 'Yüce Divana sevk' aşaması sorulmaktadır.

Sevk kararı için gereken nitelikli çoğunluğu hatırlamak.

Anayasa madde

105

uyarınca sevk kararı için üye tamsayısının

2/3

çoğunluğu (

400

kabul oyu) gerekmektedir.

Cumhurbaşkanının yargılanması çok ağır bir hukuki sonuç doğurduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranmıştır.

Oylama usulünü teyit etmek.

Meclis soruşturmasıyla ilgili tüm oylamalar 'gizli oy' ile yapılır.

Milletvekillerinin siyasi baskı altında kalmadan özgürce karar verebilmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

İpuçları

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için Meclis'teki en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Bu sayı, Anayasa değişikliği için gereken referandumsuz kabul sayısı ile aynıdır (

400

Sevk kararı için üye tamsayısının (

600

) üçte iki çoğunluğunun gizli oyu gerekir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve oy oranlarını karşılaştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 623Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, yürütme organının yapısal unsurları olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından bakan olarak atananların milletvekillikleri sona erer.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve görevleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla düzenlenir.

Yüce Divan’da yargılanmasına karar verilen bir bakanın bakanlık sıfatı, sevk kararı verildiği anda sona erer.

Bakanlar, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM Genel Kurulu'nda yapılan güven oylaması sonucunda görevden alınabilirler.

Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı en az bir, en fazla üç adet Cumhurbaşkanı yardımcısı atamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından bakan olarak atananların milletvekillikleri sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından bakan olarak atananların milletvekillikleri sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, milletvekili olan bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği kendiliğinden sona erer. Bu durum, yürütme organı üyelerinin dışarıdan atanması ve yasama organı ile organik bağının kesilmesi ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının güncel yapısını analiz etme

2017 Anayasa değişikliği ile Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçmiştir.

Bu sistemde yasama (TBMM) ve yürütme (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar) birbirinden kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Milletvekilliği ve Bakanlık ilişkisini değerlendirme

Milletvekili olan bir kişi bakan olarak atanabilir ancak atandığı an milletvekilliği sona erer.

Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca bir kişinin aynı anda hem yasama hem de yürütme organında görev yapması engellenmiştir.

Diğer idari ve hukuki süreçleri kontrol etme

Bakanlıkların CBK ile kurulması ve Yüce Divan sürecinin mahkûmiyet şartına bağlı olması gibi unsurlar doğrulanır.

Yanlış seçeneklerdeki 'kanunla düzenleme' veya 'güvenoyu' gibi kavramlar eski sistemden kalma veya yanlış yorumlanan unsurlardır.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organlarının Ayrılığı (Sert Kuvvetler Ayrılığı)

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme arasındaki bağın nasıl kesildiğini hatırlayın.

Bir kişi hem TBMM'de milletvekili olup hem de kabinede bakanlık yapabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının TBMM önünde ant içme usulünü ve vekalet şartlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 624Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ışığında, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla yürütülen Meclis soruşturması süreci ve sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması süreci sadece Cumhurbaşkanının görevle ilgili işlediği suçlar için işletilebilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu yeterlidir.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından partiler üstü bir anlayışla belirlenen 15 bağımsız milletvekilinden oluşur.

Yüce Divan'da yargılanmasına başlanan Cumhurbaşkanının tüm yürütme yetkileri yargılama sonuçlanana kadar dondurulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Anayasa'nın 105. maddesinin 4. fıkrası gereğince, hakkında Meclis soruşturması açılmasına (360 oy ile) karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine (Meclis'i feshetmeye) karar veremez. Bu kural, soruşturma altındaki bir Cumhurbaşkanının denetim sürecini seçim kararıyla bertaraf etmesini önlemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk kapsamını belirle.

Cumhurbaşkanı hem görevle ilgili hem de kişisel tüm suçları için cezai sorumluluğa tabidir.

Anayasa'nın 105. maddesi suç ayrımı gözetmeksizin Meclis soruşturması yolunu öngörmüştür.

Soruşturma açılma kararının hukuki sonuçlarını analiz et.

Meclis soruşturması açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanının fesih (seçim yenileme) yetkisi kısıtlanır.

Soruşturma sürecindeki bir yürütme organının, denetimden kaçmak için seçim kararı alması engellenmiştir.

Karar yeter sayılarını kontrol et.

Soruşturma açılması için 360, Yüce Divan'a sevk için 400 oy gerekir.

Cezai sorumluluk süreci nitelikli çoğunluklara bağlanarak istikrar korunmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması ve Seçim Yasağı

İpuçları

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi için kaç milletvekili oyu gerektiğini hatırlayın.

Bu karar alındıktan sonra Cumhurbaşkanının hangi yetkisini kullanamayacağına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk usulünün Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 625Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal ( $OHAL$ ) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu kararnameler, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün

TBMM

onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazlarsa kendiliğinden yürürlükten kalkarlar.

Bu kararnamelerin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir, çekirdek haklara dokunulamaz.

Bu kararnamelerin yürürlüğe girmesi için

TBMM

tarafından önceden verilmiş bir yetki kanununa ihtiyaç vardır.

Cumhurbaşkanı, bu kararnamelerle suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesini gerekçe göstererek durdurabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kararnameler, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün $TBMM$ onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazlarsa kendiliğinden yürürlükten kalkarlar.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisi onayına sunulur ve üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca, OHAL sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün

TBMM

onayına sunulur. Meclis, bu kararnameleri üç ay içinde görüşüp karara bağlamak zorundadır; aksi takdirde kararnameler kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Adım Adım Çözüm

OHAL kararnamelerinin yürürlüğe giriş usulünü incelemek

Bu kararnameler Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer ve aynı gün

TBMM

onayına sunulur.

1982

Anayasası madde

119

gereği yasama denetiminin hızlıca başlaması gerekir.

Yasama denetimi süresini kontrol etmek

Meclis, bu kararnameleri en geç üç ay içinde görüşüp karara bağlamak zorundadır.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin süresiz veya denetimsiz kalmasını önlemek.

Yargısal denetim imkanını değerlendirmek

Anayasa Mahkemesi'ne bu kararnameler için iptal davası açılamaz.

Anayasa madde

148

bu konuda açık bir yasak getirmiştir.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yasama Denetimi

İpuçları

OHAL kararnamelerinin yargı yolu kapalıdır, ancak yasama denetimi zorunludur.

Meclis'e sunulan bu kararnameler için anayasada belirli bir süre sınırı öngörülmüştür.

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'larının kanunlaşma süreci ile olağan dönem CBK'larının farklarını tablo üzerinden tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 626Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bütçe kanunlarını bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek

Kamu Başdenetçisini (Ombudsman) seçmek ve atamak

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini atamak

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Hakimler ve Savcılar Kurulunun tüm üyelerini seçmek ve atamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini atamak

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini atamak, 1982 Anayasası ve ilgili düzenlemeler uyarınca Cumhurbaşkanının yürütme yetkisi kapsamındaki bir görevidir.

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisinin sahibi olarak üst kademe kamu yöneticilerini atama yetkisine sahiptir. Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri de bu kapsamda doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan bir görevlidir.

Adım Adım Çözüm

Bütçe kanununun özel durumunu inceleyin.

Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını veto edemez.

Devlet hizmetlerinin aksamaması için bütçe kanunları veto yetkisi dışında bırakılmıştır.

Meclis tarafından yapılan atamaları kontrol edin.

Kamu Başdenetçisi ve Sayıştay üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Denetim ve ombudsmanlık mekanizmaları yasama organına bağlı olarak çalışır.

Yürütme organının atama yetkilerini değerlendirin.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve ataması Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.

Yürütme hiyerarşisi içerisinde yer alan bir idari makamdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama ve Yasama Yetkilerinin Sınırları

İpuçları

Cumhurbaşkanının veto edemediği özel bir kanun türü olduğunu hatırlayın.

TBMM'nin denetim birimleri olan Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu üzerindeki seçim yetkisini düşünün.

Üst kademe yönetici atamaları ve TBMM ile paylaşılan yargısal seçimler arasındaki farka odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atamalarını (Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üye sayıları gibi) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 627Soru →

Mevcut anayasal hükümler çerçevesinde, yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının seçilme yeterliliği ve adaylık usulleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için gerekli olan 'yükseköğrenim görmüş olma' şartı, TBMM üyeleri arasından gösterilen adaylar için aranmaz.

Siyasi parti gruplarının Cumhurbaşkanlığı için aday gösterebilmesi, Meclis Genel Kurulu'nun üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alacağı bir karara bağlıdır.

100.000 seçmenin imzasıyla aday gösterilme usulünde, adaylık teklifi için gerekli başvurunun doğrudan Yüksek Seçim Kurulu yerine İçişleri Bakanlığına yapılması gerekir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa siyasi partisi ile ilişiği, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebileceği ifadesi doğrudur.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 101. maddesinde yer alan güncel hükmü tam olarak yansıtmaktadır. Siyasi partilerin (tek başlarına veya birleşerek) toplamda %5 oy oranına ulaşmaları durumunda Cumhurbaşkanlığı için aday gösterme hakları bulunur.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı adaylık niteliklerini hatırla.

40 yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim yapmış olmak, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak ve Türk vatandaşı olmak.

Adaylık için gerekli temel şartların tespiti gerekir.

Aday gösterme usullerini incele.

Siyasi parti grupları, son genel seçimde %5 oy alan partiler (tek başına veya birlikte) ve 100.000 seçmen aday gösterebilir.

Anayasa'nın 101. maddesi adaylık yollarını bu üç yöntemle sınırlandırmıştır.

Seçilmenin hukuki sonuçlarını analiz et.

Seçilen kişinin TBMM üyeliği sona erer ancak siyasi partisi ile ilişiği devam edebilir.

Mevcut sistemde (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi) tarafsızlık gereği parti ilişiğinin kesilmesi şartı aranmaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçim Usulü

İpuçları

Adaylık yollarından biri olan oy oranı şartını hatırlayın.

2017 yılında yapılan değişikliklerle partili cumhurbaşkanlığına geçildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin TBMM üyeliğinin ne zaman ve nasıl sona erdiğini inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 628Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine karar verme” yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu kararın alınabilmesi için Bakanlar Kurulunun görüşünün alınması anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanı bu yetkisini sadece Meclisin yeni bir hükümet kuramadığı durumlarda kullanabilir.

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verdiğinde, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder.

Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi yetkisini sadece birinci görev döneminin son yılında kullanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

1982 Anayasası'nın 116. maddesine göre, Cumhurbaşkanı herhangi bir gerekçe göstermeksizin seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu yetki kullanıldığında, Anayasa'nın temel prensibi olan 'seçimlerin birlikte yapılması' kuralı gereği hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 116. maddesindeki 'seçimlerin yenilenmesi' düzenlemesini inceleyin.

Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi olduğu görülür.

Yürütme organının yasama organı üzerindeki dengeleyici yetkisini tespit etmek gerekir.

Seçimlerin yenilenmesi kararının hukuki sonuçlarını analiz edin.

Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin eş zamanlı yapılması kuralına ulaşılır.

2017 değişiklikleri ile getirilen 'seçimlerin birlikte yapılması' ilkesi temel bir kuraldır.

Eski sistemdeki kısıtlamalar (hükümet kurulamaması vb.) ile yeni sistemdeki takdir yetkisini karşılaştırın.

Herhangi bir şart aranmaksızın yetkinin kullanılabileceği doğrulanır.

Gereksiz distraktörleri elemek için yetkinin takdiriliğini bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Birlikte Yapılması İlkesi

İpuçları

2017 Anayasa değişiklikleri ile yürütme ve yasama seçimlerinin ilişkisini hatırlayın.

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında her iki organın da aynı anda sandığa gidip gitmediğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meclisin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gerekli olan nitelikli çoğunluk (3/5) kuralını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 629Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları ve milletvekilliği ile olan ilişkileri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, milletvekilliği sıfatı herhangi bir Meclis kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları, atama kararı Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra Anayasa Mahkemesi heyeti önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve merkez teşkilat yapısının düzenlenmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla gerçekleştirilir.

Bakanlar, yürüttükleri faaliyetler ve izledikleri politikalar nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı siyasi olarak sorumludurlar.

Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanabilmek için en az kırk yaşında olmak ve yükseköğrenim mezunu olmak zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, milletvekilliği sıfatı herhangi bir Meclis kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği sıfatının kendiliğinden sona ermesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa milletvekillikleri sona erer. Bu işlem için Meclis'te bir oylama yapılmasına veya karar alınmasına gerek yoktur; atama işlemiyle birlikte bu sıfat kendiliğinden düşer.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının oluşumunu incele

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yürütme yetkisi ve görevi tamamen Cumhurbaşkanı'na aittir.

Yasama ve yürütme arasındaki üyelik engelini kontrol et

Bir kişi aynı anda hem yasama (milletvekili) hem yürütme (bakan/yardımcı) üyesi olamaz.

Kuvvetler ayrılığının bir gereği olarak bu iki sıfat bağdaşmaz.

Milletvekilliğinin sona erme usulünü belirle

Atama kabul edildiği anda milletvekilliği kendiliğinden düşer.

Anayasa'nın 106. maddesi bu durumu doğrudan hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organlarındaki Üyelik Bağdaşmazlığı

İpuçları

Yürütme üyelerinin yasama üyesi olup olamayacağını düşünün.

Bakanlıkların kuruluş yönteminin 2017'de değişip değişmediğini hatırlayın.

Anayasa'ya göre bakanlar atandığı anda milletvekili sıfatının akıbetini hatırlayın; bir karara gerek var mıdır?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçleri ve TBMM'deki soruşturma önergelerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 630Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, yürütme organının yapısal unsurları olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, atanmaları ve sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atananların milletvekillikleri, atandıkları tarihte sona erer.

Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin sahip olduğu yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı kanunla düzenlenir.

Göreve başlarken Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde Anayasa'da belirtilen metne uygun olarak ant içerler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı kanunla düzenlenir.

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Bakanlıkların teşkilat yapısı, kurulması ve kaldırılması işlemleri

1982

Anayasası'nın

106

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile gerçekleştirilir. Bu durum, yürütmenin kendi iç işleyişini düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının hiyerarşik yapısını analiz edin.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanına bağlıdır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi tek kişide toplanmıştır.

Bakanlıkların teşkilatlanma usulünü kontrol edin.

Anayasa Madde

106

: 'Bakanlıkların kurulması, kaldırılması... Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.'

2017

Anayasa değişikliği ile idari teşkilatlanma hızı ve yürütmenin özerkliği artırılmıştır.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Teşkilatlanma Usulü ve Hukuki Statü

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmenin düzenleme yetkisinin (kararname) hangi alanları kapsadığını düşünün.

Bakanlıkların kurulması gibi idari işlemlerin

2017

öncesinde kanunla, sonrasında ise hangi belgeyle yapıldığını hatırlayın.

Anayasa'nın

106

. maddesinde bakanlıkların teşkilatlanmasının 'kanunla' mı yoksa 'kararnameyle' mi yapılacağı açıkça belirtilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Bakanların cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması sürecindeki sayısal yeter sayılarını tekrar etmeniz konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 631Soru →

$1982$ Anayasası’na göre; savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getiren makam ve bu makamın görev ve yetkilerinden dolayı güncel mevzuat uyarınca hiyerarşik olarak sorumlu olduğu merci aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Genelkurmay Başkanı — Millî Savunma Bakanı

Millî Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Genelkurmay Başkanı — Cumhurbaşkanı

Kara Kuvvetleri Komutanı — Genelkurmay Başkanı

Genelkurmay Başkanı — Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı — Millî Savunma Bakanı

Cevap

Savaşta Başkomutanlık görevlerini Genelkurmay Başkanı yerine getirir ve bu görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.

Doğru yanıt olan seçenek, anayasal ve yasal düzenlemeleri tam olarak yansıtmaktadır.

1982

Anayasası uyarınca savaşta Başkomutanlık görevleri Genelkurmay Başkanı tarafından ifa edilir. Aynı zamanda yapılan yapısal değişikliklerle Genelkurmay Başkanı, bu görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanı'na karşı sorumlu kılınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Savaş durumunda Başkomutanlık yetkisinin kim tarafından kullanılacağını tespit etmek.

Genelkurmay Başkanı.

1982

Anayasası'nın

117

. maddesine göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Ancak savaşta bu görevler, Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanı tarafından yerine getirilir.

Genelkurmay Başkanı'nın güncel idari teşkilattaki hiyerarşik yerini belirlemek.

Millî Savunma Bakanlığı.

2017

Anayasa değişiklikleri ve müteakip Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma Bakanı'na bağlanmış ve ona karşı sorumlu hale getirilmiştir.

İki bilgiyi birleştirerek doğru seçeneği bulmak.

Genelkurmay Başkanı — Millî Savunma Bakanı eşleşmesi doğrudur.

Hem savaş durumundaki özel yetki hem de genel idari sorumluluk bu eşleşmede doğru verilmiştir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Genelkurmay Başkanlığı'nın Sorumluluğu

İpuçları

Anayasa'ya göre Başkomutanlık barışta Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir, ancak savaşta bu temsil görevini bir askeri makam üstlenir.

Genelkurmay Başkanı'nın kime sorumlu olduğu konusu

2017

anayasa değişikliklerinden sonra Millî Savunma Bakanlığı ile ilişkilendirilmiştir.

Savaşta yetkiyi Genelkurmay Başkanı kullanır, hiyerarşik amiri ise Millî Savunma Bakanı'dır.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) güncel üyeleri ve Jandarma Genel Komutanlığı'nın bu kuruldan çıkarılması konusunu tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 632Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, hakkında Meclis soruşturması süreci işletilen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir Cumhurbaşkanı için öngörülen temel hukuki kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Olağanüstü hal ilan etme ve yönetme yetkisi kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanlığı sıfatı, sevk kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte düşer.

Yargılama süreci tamamlanana kadar Devlet Denetleme Kurulu üzerindeki tüm tasarruf yetkileri askıya alınır.

Yüce Divan'da yargılandığı süre boyunca hiçbir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımlayamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Anayasa uyarınca Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi yasaklanmıştır.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

105

. maddesinde açıkça belirtilen kısıtlamayı ifade etmektedir. Hakkında soruşturma açılarak Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, yasama organının (TBMM) iradesine müdahale niteliği taşıyabilecek olan 'seçimlerin yenilenmesine karar verme' yetkisini kullanamaz.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki aşamayı belirleme.

Cumhurbaşkanı, TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk edilmiştir.

Soru kökünde sürecin 'Yüce Divan'a sevk' aşamasında olduğu belirtilmiştir.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesindeki kısıtlamaları inceleme.

İlgili madde metni: 'Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.'

Anayasa koyucu, yargılanma sürecinde olan bir yürütme başının meclis yapısını değiştirme gücünü kötüye kullanmasını engellemeyi amaçlamıştır.

Sevk kararının Cumhurbaşkanlığı makamına etkisini değerlendirme.

Sevk kararı tek başına makamı düşürmez, sadece belirli bir yetkiyi (seçim yenileme) dondurur.

Cumhurbaşkanlığı ancak kesin hüküm giyme ve bu hükmün seçilmeye engel olması durumunda kendiliğinden sona erer.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesinin hukuki sonuçları ve seçim yasağı.

İpuçları

Cumhurbaşkanının meclise karşı kullanabileceği en güçlü siyasi silahlardan birini düşünün.

Anayasa'nın

105

. maddesinde geçen, soruşturma altındaki bir liderin meclisi feshetmesini engelleyen hükmü hatırlayın.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerini yenileme yetkisini kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'da mahkum edilmesi durumunda görevinin sona ermesi için gereken suç niteliğini (milletvekili seçilme yeterliliği) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 633Soru →

Anayasal düzenin işleyişini bozan durumlar neticesinde yürürlüğe giren Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) rejiminde, yasama organının ( $TBMM$ ) bu süreç üzerindeki denetim ve karar yetkisiyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanınca ilan edilen olağanüstü halin süresini kısaltma yetkisi Meclise aittir.

Meclis, gerekli gördüğü takdirde ilan edilmiş olan olağanüstü hali tamamen sona erdirebilir.

Olağanüstü halin her defasında en fazla dört ay süreyle uzatılmasına karar verme yetkisi Meclisindir.

Savaşın devam etmesi durumunda Meclis, dört aylık süre uzatımı sınırına bağlı kalmaksızın süreyi belirleyebilir.

Olağanüstü halin ilan edilmesinden sonraki tüm uzatma kararları Cumhurbaşkanı tarafından tek taraflı olarak alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü halin ilan edilmesinden sonraki tüm uzatma kararları Cumhurbaşkanı tarafından tek taraflı olarak alınır.

Cevap

Olağanüstü halin ilan edilmesinden sonraki tüm uzatma kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından tek taraflı olarak alınacağı bilgisi yanlıştır; bu yetki Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.

Olağanüstü hal süreci içerisinde ilan yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiş olsa da, bu durumun demokratik denetimi için uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine bırakılmıştır. Cumhurbaşkanı ancak 'isteyebilir', karar veren ve süreyi belirleyen makam Meclistir. Dolayısıyla uzatma kararlarının tek taraflı olarak Cumhurbaşkanı tarafından alınacağı ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

İlan ve Uzatma Makamlarını Belirle

OHAL Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir ancak uzatılması TBMM kararına bağlıdır.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca yürütme ilan eder, yasama denetler ve uzatır.

Süre Sınırlarını Kontrol Et

İlan süresi en fazla

6

ay, uzatma süresi her defasında en fazla

4

aydır.

Hukuk devletinde olağanüstü yetkilerin süreli olması esastır.

Meclisin Müdahale Yetkilerini Analiz Et

TBMM; süreyi kısaltabilir, uzatabilir veya OHAL'i tamamen kaldırabilir.

Yasama organı, yürütmenin olağanüstü yetkilerini dengeleme ve denetleme görevine sahiptir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) sürecinde TBMM'nin onay, süre kısaltma, kaldırma ve uzatma yetkileri.

İpuçları

Olağanüstü halin ilan edilmesi bir yürütme işlemi iken, devam etmesi veya sonlandırılması üzerindeki kontrol yasama organındadır.

Meclisin OHAL üzerindeki yetkileri arasında onaylama, süreyi değiştirme (kısaltma/uzatma) ve tamamen kaldırma bulunur.

Cumhurbaşkanı OHAL'i sadece ilan eder; sürenin uzatılması için Meclisin onayı şarttır.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (

OHAL CBK

) yargısal denetimi ve Meclis onay süreci ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Anayasa'nın

119

. maddesindeki 'Meclis Yetkileri' ile 'Cumhurbaşkanı Yetkileri'ni bir tablo yaparak karşılaştırmak, hangi işlemin onay gerektirdiğini görselleştirmeyi sağlar.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 634Soru →

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin dayandığı hukuki kaynak ile Kurulun denetim yetkisi dışında kalan kurum/organ aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi — Yargı organları

Kanun — Türk Silahlı Kuvvetleri

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi — Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

Kanun — Yargı organları

Yönetmelik — İşçi ve işveren konfederasyonları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi — Yargı organları

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir; Kurulun denetim yetkisi dışında kalan tek alan ise yargı organlarıdır.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yargı organları seçeneği doğrudur çünkü Anayasa'nın 108. maddesi uyarınca Kurulun her türlü işleyişi CBK ile belirlenir ve Kurulun yetkisi sadece yargı organlarını kapsamaz.

Adım Adım Çözüm

Kurulun hukuki dayanağını ve düzenleme biçimini belirlemek.

1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre DDK; işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri bakımından Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Anayasa metni, bu alanın düzenlenmesini doğrudan yürütmenin düzenleyici işlemine bırakmıştır.

Kurulun denetim kapsamını ve istisnalarını analiz etmek.

DDK; tüm kamu kurum ve kuruluşlarını, TSK'yı, meslek kuruluşlarını, sendikaları ve vakıfları denetleyebilir ancak yargı organlarını denetleyemez.

Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği, mahkemelerin idari bir kurul tarafından denetlenmesi Anayasa tarafından engellenmiştir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun düzenleme kaynağı (CBK) ve denetim yetkisinin sınırı (Yargı istisnası).

İpuçları

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kurumdur ve yürütme içindeki pek çok yeni yapı gibi 'kararname' ile şekillenir.

Mahkemelerin bağımsızlığı nedeniyle yürütmeye bağlı bir kurulun onları denetlemesi mümkün değildir.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın 2017 sonrası kazandığı 'idari soruşturma' yetkisini ve bu soruşturma sonucunda raporların nereye sunulduğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 635Soru →

Yapılan bir Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda, geçerli oyların adaylara göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Aday	Oy Oranı
A Adayı	$\%48$
B Adayı	$\%32$
C Adayı	$\%20$

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece A ve B adayları katılabilir.

En yüksek oyu alan A Adayı doğrudan Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır.

Seçim ikinci tura kalır ve ilk turdaki tüm adaylar (A, B ve C) tekrar yarışır.

TBMM, ilk turda en çok oyu alan iki aday arasından seçim yaparak süreci tamamlar.

Hiçbir aday salt çoğunluğu sağlayamadığı için seçimler iptal edilir ve adaylık süreci baştan başlatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece A ve B adayları katılabilir.

Cevap

Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece en yüksek oyu alan iki aday (A ve B) katılabilir.

Türkiye'de uygulanan Cumhurbaşkanlığı seçim sisteminde, ilk turda geçerli oyların salt çoğunluğunu (

\%50 + 1

) alan aday seçilir. Tablodaki verilere göre en yüksek oyu alan aday

\%48

alarak bu eşiğin altında kalmıştır. Bu durumda seçim ikinci tura kalır ve Anayasa gereği bu tura sadece ilk turda en çok oyu alan iki aday katılabilir.

Adım Adım Çözüm

İlk tur oy oranlarını salt çoğunluk eşiğiyle karşılaştırın.

En yüksek oy alan A Adayı'nın oyu (

\%48

), seçilmek için gereken

\%50 + 1

oranının altındadır.

Anayasa'ya göre seçimin ilk turunda bir adayın kazanması için geçerli oyların salt çoğunluğunu alması gerekir.

İkinci tur şartlarını değerlendirin.

İlk turda salt çoğunluk sağlanamadığı için seçim ikinci tura kalır.

Birinci oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır.

İkinci tura katılacak adayları belirleyin.

İlk turda en çok oyu alan A Adayı (

\%48

) ve B Adayı (

\%32

) ikinci tura katılmaya hak kazanır.

İkinci oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçiminde İki Turlu Sistem

İpuçları

Cumhurbaşkanı seçiminde ilk turda bir adayın kazanması için gereken 'salt çoğunluk' kavramını hatırlayın.

Hiçbir aday

\%50

barajını geçemediğinde sürecin nasıl devam ettiğini ve ikinci tura kaç adayın katılabileceğini düşünün.

İkinci turda sadece ilk turda en fazla teveccüh gören ilk iki ismin yarıştığını ve bu seçimin ilk seçimden iki hafta sonra yapıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İkinci tura katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi durumunda sürecin nasıl işleyeceğini (aday ikamesi) araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 636Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerin yargısal denetimi ile yürürlüğe giriş esasları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, metinlerinde yürürlük tarihi belirtilmediği durumlarda Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren

45

gün sonra yürürlüğe girer.

Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi, ilk derece mahkemesi sıfatıyla İdare Mahkemeleri tarafından gerçekleştirilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunun denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Olağanüstü hal (OHAL) dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, yayımlandıkları tarihten itibaren 60 gün içinde Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir.

Anayasal bir zorunluluk olarak, kamu kurumları tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunun denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluk denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (olağan dönem) şekil ve esas bakımından Anayasa'ya uygunluğunu denetleme yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesi'ne aittir.

Adım Adım Çözüm

CBK'ların yargısal denetim merciini belirle.

Anayasa Mahkemesi

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi uyarınca olağan dönem CBK'ları AYM denetimine tabidir.

Yönetmeliklerin yargısal denetim ve yayım kurallarını incele.

Danıştay veya İdare Mahkemeleri; Yayım ise kanuna bağlı.

Ülke genelindeki yönetmeliklere Danıştay, yerel olanlara İdare Mahkemesi bakar. Yayım zorunluluğu ise kanunla belirlenenler içindir.

Yürürlük tarihlerini kontrol et.

Yayımlandığı gün.

CBK ve yönetmeliklerde tarih belirtilmemişse yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinin Denetimi ve Yürürlüğü

İpuçları

CBK'ların yargısal denetimi ile kanunların denetimini yapan kurum aynıdır.

OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin hukuki güvenliğinin olağan dönemden farklı olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip kurumları ve hangi yönetmeliklerin Danıştay denetimine tabi olduğunu tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 637Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının “sürekli hastalık, sakatlık ve kocama” sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak şeklindeki yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu yetki, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilen genel af ile aynı hukuki usul ve sonuçlara tabidir.

Bu yetkinin kullanılabilmesi için Adalet Bakanlığının teklifi ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin nitelikli çoğunlukla onayı şarttır.

Bu yetki, Anayasa'da Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında sayılan, belirli şartlara bağlı bireysel bir af niteliği taşımaktadır.

Cumhurbaşkanı bu yetkisini, herhangi bir sağlık raporu veya sebep göstermeksizin dilediği her hükümlü için serbestçe kullanabilir.

Anayasa uyarınca orman suçlarından hüküm giyenler, Cumhurbaşkanının bu yetkisi kapsamı dışında tutulmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yetki, Anayasa'da Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında sayılan, belirli şartlara bağlı bireysel bir af niteliği taşımaktadır.

Cevap

Cumhurbaşkanının bu yetkisi, belirli şartlara bağlı (hastalık, sakatlık, kocama) ve sadece belirli kişilere yönelik uygulanan bireysel bir af niteliğindedir.

Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının bu yetkisinin anayasal olarak tanımlanmış, sürekli hastalık, sakatlık veya kocama gibi spesifik şartlara bağlı ve sadece belirli bireyler üzerinde sonuç doğuran 'bireysel' bir işlem olduğunu belirtmektedir. Bu yetki yürütme organının bir parçasıdır ve TBMM'nin yasama tasarrufu olan genel aflardan tamamen bağımsızdır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanı görev ve yetkilerini inceleyiniz.

Maddede 'Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak' yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğu görülür.

Yetkinin kaynağını ve sınırlarını belirlemek için anayasal dayanağa bakılmalıdır.

Bu yetkiyi yasama organının (TBMM) af yetkisiyle karşılaştırınız.

TBMM'nin yetkisi genel ve özel af niteliğindeyken, Cumhurbaşkanınınki bireysel (özel) bir af işlemidir.

Yasama ve yürütme organlarının yetki alanlarını birbirinden ayırmak doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Yetkinin kullanım şartlarını ve kısıtlamalarını değerlendiriniz.

Cumhurbaşkanı bu yetkiyi sadece sağlık/yaşlılık gerekçesiyle kullanabilir ve orman suçları gibi yasaklar bu bireysel yetki için geçerli değildir.

Hukuki işlemin geçerlilik şartlarını ve kapsam dışı bırakılmayan durumları tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Bireysel Af Yetkisi

İpuçları

Anayasa'da bu yetkinin hangi organa (yasama mı yürütme mi) verildiğini düşünün.

Genel af ve özel af ayrımına dikkat edin; Cumhurbaşkanı toplu af mı yoksa kişiye özel işlem mi yapar?

Anayasa'nın

104

. maddesinde sayılan bu yetkinin sadece sağlık ve yaşlılık gibi zorunlu hallerde kullanılabildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanıyla ilgili diğer yetkilerini (AYM ve Danıştay üye seçimi gibi) tekrar etmek faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 638Soru →

1982 Anayasası'na göre, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) gündemi Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Gündemin belirlenmesi sürecinde Cumhurbaşkanı'na görüş ve öneri sunma yetkisi bulunan makamlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Milli Savunma Bakanı ve Kuvvet Komutanları

MGK Genel Sekreteri ve İçişleri Bakanı

Genelkurmay Başkanı ve Dışişleri Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

1982 Anayasası'nın 118. maddesi uyarınca Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir. Cumhurbaşkanı bu düzenlemeyi yaparken Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerilerini dikkate alır. Bu düzenleme, sivil ve askeri kanadın en üst düzey temsilcilerinin gündem oluşumuna katkı sağlamasını amaçlar.

Adım Adım Çözüm

MGK gündeminin kim tarafından belirlendiğini tespit et.

1982 Anayasası madde 118'e göre gündem Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Yürütmenin başı ve MGK başkanı olması nedeniyle yetki Cumhurbaşkanındadır.

Gündem belirlenirken kimlerin önerilerinin dikkate alındığını belirle.

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınır.

Anayasa metni bu iki makamı özel olarak zikretmiştir.

Anahtar Kavram

MGK Gündeminin Belirlenmesi

İpuçları

MGK gündemini düzenleme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Gündem belirlenirken biri sivil, diğeri askeri kanadı temsil eden iki ana makamın önerileri alınır.

Bu makamlardan biri Cumhurbaşkanı'nın en yakın yardımcısı, diğeri ise Türk Silahlı Kuvvetleri'nin en üst komutanıdır.

Daha Fazla Pratik

MGK üyeleri arasında yer alan bakanların hangileri olduğunu ve 2017 değişikliği ile hangi komutanın üyelikten çıkarıldığını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 639Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı hakkında herhangi bir suç işlediği iddiasıyla işletilebilecek olan "Meclis soruşturması" süreci ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılmasına, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) vereceği önergeyle başlanabilir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi için Genel Kurulda üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Soruşturma komisyonu, her siyasi parti grubunun Meclisteki gücü oranında vereceği üçer kat aday arasından ad çekme suretiyle belirlenen

15

kişiden oluşur.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevini yürüttüğü sırada işlediği iddia edilen "vatanı ihanet" suçu için Meclis soruşturması açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevini yürüttüğü sırada işlediği iddia edilen "vatanı ihanet" suçu için Meclis soruşturması açılabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının yalnızca vatanı ihanet suçundan sorumlu olduğunu belirten ifade yanlıştır; güncel düzende Cumhurbaşkanı her türlü suçtan sorumlu tutulabilir.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu,

2017

Anayasa değişikliği öncesinde sadece "vatanı ihanet" ile sınırlıyken; yeni sistemde görevle ilgili olan veya olmayan tüm suçları kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu nedenle "yalnızca vatanı ihanet suçu için soruşturma açılabilir" ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk kapsamını incele

Cumhurbaşkanı, görevle ilgili olan veya olmayan her türlü suçtan dolayı sorumlu tutulabilir.

2017

Anayasa değişikliği ile vatanı ihanet sınırlaması kaldırılmış, sorumluluk alanı genişletilmiştir.

Meclis soruşturması aşamalarını ve sayısal verileri doğrula

Önerge için

301

, açılması için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

oy gereklidir.

Anayasa'nın

105

. maddesinde düzenlenen bu nitelikli çoğunluklar sürecin hukuki güvenliğini sağlar.

Hukuki sonuçları değerlendir

Soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkum olursa görevi sona erer.

Sürecin ciddiyeti ve devlet yönetimindeki istikrar gereği bu kısıtlamalar ve sonuçlar getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Prosedürü

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk kapsamının

2017

öncesi ve sonrası durumunu karşılaştırın.

Eski düzende sadece vatanı ihanet varken, yeni düzende kişisel suçlar da Meclis soruşturmasına konu olabilir mi?

Cevap, Cumhurbaşkanının 'her türlü suçtan' sorumlu tutulabileceği gerçeğiyle çelişen seçenektir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesi'nin bu süreçteki rolünü ve yargılama süresini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 640Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK)'nun görev alanı, yetkileri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanını ve üyelerini Cumhurbaşkanı atar.

Kurul; inceleme, araştırma ve denetlemenin yanı sıra idari soruşturma da yapabilir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, Silahlı Kuvvetler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını da denetleyebilir.

Kurul, yargı organlarının idari ve mali faaliyetlerini de denetleme yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, yargı organlarının idari ve mali faaliyetlerini de denetleme yetkisine sahiptir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun yargı organlarını denetleme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; zira yargı organları Kurulun görev alanı dışındadır.

Doğru yanıt olan yargı organlarının denetlenmesi ifadesi yanlıştır, çünkü

1982

Anayasası'nın

108

. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu; tüm kamu kurum ve kuruluşlarında, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı derneklerle vakıflarda inceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma yapabilirken, yargı organlarını bu kapsamın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını hatırla.

1982

Anayasası'nın

108

. maddesi uyarınca Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Kurulun hiyerarşik yerini belirlemek görev alanını anlamak için ilk adımdır.

Kurulun denetim kapsamındaki kurumları sınıflandır.

Tüm kamu kurumları, TSK, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar kapsamdadır.

Kurulun yetki sınırlarını belirlemek yanlışı bulmayı sağlar.

Anayasal istisnayı tespit et.

Anayasa metninde açıkça 'yargı organları dışındaki' ifadesi yer alır.

Yargı bağımsızlığı gereği, DDK'nın mahkemeler üzerinde denetim yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) Yetki Sınırları ve Yargı İstisnası

İpuçları

DDK, idarenin her alanına girer ama yargı bağımsızlığına takılır.

Kurulun yetkisi

2017

yılından sonra genişleyerek 'soruşturma' yetkisini de kapsamıştır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın sadece Cumhurbaşkanı istemiyle harekete geçtiğini ve raporlarının Cumhurbaşkanına sunulduğunu da unutmayın.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 32 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem