Cumhurbaşkanı Seçimi ve Nitelikleri

63 soru

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin, oylama öncesinde ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi durumunda izlenecek hukuki süreç aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci oylamanın, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılması

İkinci oylamanın tamamen iptal edilerek seçimin en baştan yenilenmesi

Kalan tek aday için ikame yapılmaksızın doğrudan referandum (halk oylaması) sürecine geçilmesi

TBMM Genel Kurulu'nun toplanarak boşalan adaylık yerine yeni bir aday belirlemesi

İkinci oylama tarihinin kırk beş gün ertelenerek yeni aday başvurularının alınması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamanın, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılması

Cevap

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Doğru yanıt, anayasal kural olan 'ikame' yöntemini açıklamaktadır.

1982

Anayasası'nın

101

. maddesi uyarınca, ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde, boşalan adaylık birinci oylamadaki sıraya göre doldurulur.

Adım Adım Çözüm

Seçim turu ve aday durumunun tespiti

İkinci oylamaya iki aday kalmıştır ancak adaylardan biri çekilmiştir (vefat/yeterlik kaybı).

Sürecin hangi aşamada olduğunu anlamak, uygulanacak anayasal kuralı belirler.

İkame kuralının uygulanması

Birinci oylamadaki oy oranına göre üçüncü sırada yer alan aday, ikinci oylamaya katılmaya hak kazanır.

Anayasa m. 101 uyarınca aday eksilmesi durumunda alttaki adayın kaydırılması zorunludur.

Referandum şartının değerlendirilmesi

Eğer ikame edilecek aday yoksa veya tek aday kalırsa halk oylaması (referandum) yapılır.

Referandumun bir istisna, ikamenin ise temel kural olduğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde İkame (Kaydırma) Usulü

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı seçimleri iki turlu bir sistemdir ve adaylar arasında boşluk oluşması durumunda seçimin devam etmesi hedeflenir.

Anayasa, ikinci tura katılacak adaylardan biri elenirse, onun yerine başka birinin gelip gelemeyeceğini 'sıralama' üzerinden düzenler.

Aday eksilmesi durumunda alttaki adayın yukarı çıkmasına 'ikame' denir ve bu, referandumdan önceki adımdır.

Daha Fazla Pratik

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda referandumda aranan oy oranı şartını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 62Soru →

Mevcut anayasal hükümler çerçevesinde, yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının seçilme yeterliliği ve adaylık usulleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için gerekli olan 'yükseköğrenim görmüş olma' şartı, TBMM üyeleri arasından gösterilen adaylar için aranmaz.

Siyasi parti gruplarının Cumhurbaşkanlığı için aday gösterebilmesi, Meclis Genel Kurulu'nun üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alacağı bir karara bağlıdır.

100.000 seçmenin imzasıyla aday gösterilme usulünde, adaylık teklifi için gerekli başvurunun doğrudan Yüksek Seçim Kurulu yerine İçişleri Bakanlığına yapılması gerekir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa siyasi partisi ile ilişiği, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebileceği ifadesi doğrudur.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 101. maddesinde yer alan güncel hükmü tam olarak yansıtmaktadır. Siyasi partilerin (tek başlarına veya birleşerek) toplamda %5 oy oranına ulaşmaları durumunda Cumhurbaşkanlığı için aday gösterme hakları bulunur.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı adaylık niteliklerini hatırla.

40 yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim yapmış olmak, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak ve Türk vatandaşı olmak.

Adaylık için gerekli temel şartların tespiti gerekir.

Aday gösterme usullerini incele.

Siyasi parti grupları, son genel seçimde %5 oy alan partiler (tek başına veya birlikte) ve 100.000 seçmen aday gösterebilir.

Anayasa'nın 101. maddesi adaylık yollarını bu üç yöntemle sınırlandırmıştır.

Seçilmenin hukuki sonuçlarını analiz et.

Seçilen kişinin TBMM üyeliği sona erer ancak siyasi partisi ile ilişiği devam edebilir.

Mevcut sistemde (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi) tarafsızlık gereği parti ilişiğinin kesilmesi şartı aranmaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçim Usulü

İpuçları

Adaylık yollarından biri olan oy oranı şartını hatırlayın.

2017 yılında yapılan değişikliklerle partili cumhurbaşkanlığına geçildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin TBMM üyeliğinin ne zaman ve nasıl sona erdiğini inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 63Soru →

Yapılan bir Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda, geçerli oyların adaylara göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Aday	Oy Oranı
A Adayı	$\%48$
B Adayı	$\%32$
C Adayı	$\%20$

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece A ve B adayları katılabilir.

En yüksek oyu alan A Adayı doğrudan Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır.

Seçim ikinci tura kalır ve ilk turdaki tüm adaylar (A, B ve C) tekrar yarışır.

TBMM, ilk turda en çok oyu alan iki aday arasından seçim yaparak süreci tamamlar.

Hiçbir aday salt çoğunluğu sağlayamadığı için seçimler iptal edilir ve adaylık süreci baştan başlatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece A ve B adayları katılabilir.

Cevap

Seçim ikinci tura kalır ve bu tura sadece en yüksek oyu alan iki aday (A ve B) katılabilir.

Türkiye'de uygulanan Cumhurbaşkanlığı seçim sisteminde, ilk turda geçerli oyların salt çoğunluğunu (

\%50 + 1

) alan aday seçilir. Tablodaki verilere göre en yüksek oyu alan aday

\%48

alarak bu eşiğin altında kalmıştır. Bu durumda seçim ikinci tura kalır ve Anayasa gereği bu tura sadece ilk turda en çok oyu alan iki aday katılabilir.

Adım Adım Çözüm

İlk tur oy oranlarını salt çoğunluk eşiğiyle karşılaştırın.

En yüksek oy alan A Adayı'nın oyu (

\%48

), seçilmek için gereken

\%50 + 1

oranının altındadır.

Anayasa'ya göre seçimin ilk turunda bir adayın kazanması için geçerli oyların salt çoğunluğunu alması gerekir.

İkinci tur şartlarını değerlendirin.

İlk turda salt çoğunluk sağlanamadığı için seçim ikinci tura kalır.

Birinci oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır.

İkinci tura katılacak adayları belirleyin.

İlk turda en çok oyu alan A Adayı (

\%48

) ve B Adayı (

\%32

) ikinci tura katılmaya hak kazanır.

İkinci oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçiminde İki Turlu Sistem

İpuçları

Cumhurbaşkanı seçiminde ilk turda bir adayın kazanması için gereken 'salt çoğunluk' kavramını hatırlayın.

Hiçbir aday

\%50

barajını geçemediğinde sürecin nasıl devam ettiğini ve ikinci tura kaç adayın katılabileceğini düşünün.

İkinci turda sadece ilk turda en fazla teveccüh gören ilk iki ismin yarıştığını ve bu seçimin ilk seçimden iki hafta sonra yapıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İkinci tura katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi durumunda sürecin nasıl işleyeceğini (aday ikamesi) araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 4 / 4

Cumhurbaşkanı Seçimi ve Nitelikleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik