Examkin

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri

67 soru

Soru 21Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı aşağıdaki kurum veya kurullardan hangisinin başkan ve üyelerinin tamamını doğrudan seçme ve atama yetkisine sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Devlet Denetleme Kurulu, 19821982 Anayasası'nın 108108. maddesinde düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı olan bir kurumdur. Anayasa metni açıkça kurulun başkanının ve üyelerinin tamamının Cumhurbaşkanı tarafından atanacağını hükme bağlamıştır. Bu durum, kurulun özerk yapısını Cumhurbaşkanı ile olan hiyerarşik bağı çerçevesinde şekillendirir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal kurumların üye seçimi usullerini hatırlama
Anayasa'nın yürütme ve yargı bölümlerindeki atama yetkileri gözden geçirilir.
Soruda 'tamamının' Cumhurbaşkanı tarafından atandığı kurumu bulmak için her seçeneğin rasyosu bilinmelidir.
2
Seçeneklerdeki kurumların kontenjanlarını analiz etme
Anayasa Mahkemesi (12/15), HSK (4/13), Danıştay (1/4) ve Sayıştay (TBMM) elenir.
Bu kurumların üye yapısı karma niteliktedir veya başka erkler tarafından belirlenir.
3
Devlet Denetleme Kurulu (DDK) maddesini inceleme
Anayasa madde 108108 uyarınca başkan ve üyelerin tamamının Cumhurbaşkanınca atandığı teyit edilir.
DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetleme organıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama Yetkileri ve DDK Yapısı

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin üye seçimleri genellikle Cumhurbaşkanı ve TBMM arasında paylaştırılmıştır.
2
Doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olan ve sadece idari denetim yapan kurumu düşünün.
3
Başkanı ve tüm üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen bu kurulun TSK üzerindeki denetim yetkisi 2017 değişikliği ile genişletilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme yetkileri ile TBMM'nin üye seçme yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 22Soru →

Cumhurbaşkanının kanunları yayımlama ve geri gönderme yetkisi ile ilgili olarak 19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunlarını, harcama kalemlerinde değişiklik yapılması amacıyla bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderebilir.

Cevap

Bütçe kanunlarının harcama kalemlerinde değişiklik yapılması amacıyla bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderilebileceği ifadesi yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya uygun bulmadıklarını geri gönderir. Ancak aynı maddede 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' denilerek bütçe kanunları veto yetkisinin dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla bu kanunların geri gönderilebileceği yönündeki bilgi hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları yayımlama ve veto yetkisini düzenleyen genel hükümleri (1982 Anayasası Madde 89) hatırla.
Cumhurbaşkanı kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Yasal süreci ve genel yetki sınırını belirlemek için gereklidir.
2
Veto (geri gönderme) yetkisinin anayasal istisnasını belirle.
Anayasa'nın 8989. maddesinin son fıkrasında bütçe kanunlarının bu hükme tabi olmadığı belirtilmiştir.
Devletin mali faaliyetlerinin ve kamu hizmetlerinin aksamaması için getirilen özel bir istisnadır.
3
Verilen seçeneklerdeki bütçe kanununa ilişkin ifadeyi bu istisna ile karşılaştır.
Bütçe kanununun geri gönderilebileceğini belirten seçeneğin Anayasa ile çeliştiği saptanır.
Bütçe kanunları Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez; sadece Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Kanunlar Üzerindeki Veto Yetkisi ve Bütçe Kanunu İstisnası

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları inceleme ve Meclis'e geri gönderme yetkisi Anayasa'nın 8989. maddesinde düzenlenmiştir.
2
Genel kural tüm kanunların geri gönderilebilmesidir, ancak devletin mali sürekliliğini korumak için bir kanun türü bu kuraldan muaf tutulmuştur.
3
Bütçe kanunları üzerinde Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi bulunmaz; bu kanunlar Meclis'ten geldiği şekliyle yayımlanmak zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın Bütçe Kanunu'nu veto edemese de, bu kanunun içeriğine karşı Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabileceğini unutmamalısınız.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 23Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yürütme' başlıklı bölümünde düzenlenen Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla; yargı organları ve Türk Silahlı Kuvvetleri dahil tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari soruşturma, inceleme ve denetlemeler yaptırmak

Cevap

Devlet Denetleme Kurulunun yargı organları üzerinde denetim ve soruşturma yetkisinin bulunmadığını belirten seçenek doğrudur.
1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu; yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında denetleme ve idari soruşturma yapabilir. Bu nedenle 'yargı organları dahil' ifadesi anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının idari denetim yetkilerini analiz etme
Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olduğu ve onun talimatıyla hareket ettiği saptandı.
DDK, yürütme organının idare üzerindeki en üst denetim aracıdır.
2
DDK'nın yetki kapsamındaki kurumları sınıflandırma
Tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve 2017 değişikliği ile TSK'nın denetim kapsamında olduğu doğrulandı.
2017 Anayasa değişikliği ile TSK üzerindeki 'denetim yasağı' kaldırılmıştır.
3
DDK'nın istisnalarını belirleme
Anayasa'nın 108. maddesinde yer alan 'yargı organları dışındaki' ifadesi tespit edildi.
Yargı bağımsızlığı gereği, idari bir birim olan DDK mahkemeleri denetleyemez.
4
Hatalı ifadeyi işaretleme
Yargı organlarının denetlenebileceğini belirten ifadenin yanlış olduğu sonucuna varıldı.
Anayasal metinle doğrudan çelişki bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Yetki Sınırları ve DDK Kapsamı

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Bütçe kanunu yasağını ve MGK gündem belirleme usulünü (CB Yard. + Genelkurmay Bşk.) hatırlayarak seçenekleri ikiye indirebilir, DDK'nın 2017'deki 'TSK denetimi' yeniliğini yargı bağımsızlığı ile kıyaslayarak doğruya ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanına bağlı olarak kurulan ve doğrudan onun emriyle çalışan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
Doğru ifade olan kurulun işleyişi ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi, 19821982 Anayasası'nın 108108. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu düzenleme, yürütme organının kendi içindeki denetim mekanizmasını hızlıca yapılandırabilmesi amacıyla CBK'ya bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
DDK'nın anayasal dayanağını tespit etme
19821982 Anayasası'nın 108108. maddesi incelenir.
DDK'nın görev, yetki ve kuruluş esaslarını belirlemek için anayasal çerçeveye bakılmalıdır.
2
Kurulun denetim kapsamını analiz etme
Tüm kamu kurumları, TSK, sendikalar ve vakıflar kapsamda; yargı organları dışarıdadır.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği, idari bir organ olan DDK mahkemeleri denetleyemez.
3
Düzenleyici işlem türünü belirleme
DDK'nın iç işleyişinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlendiği görülür.
Bu, anayasada münhasıran CBK ile düzenlenmesi öngörülen nadir alanlardan biridir.
4
Yetki türünü değerlendirme
Kurulun sadece denetim ve raporlama yetkisi olduğu, doğrudan ceza verme yetkisi olmadığı doğrulanır.
DDK bir hiyerarşik amir değil, yardımcı bir denetim organıdır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Düzenlenme Yetkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 108108. maddesini hatırlayın; DDK kime bağlıdır ve hangi işlemlerle düzenlenir?
2
DDK'nın denetim kapsamındaki en önemli istisna yargı organlarıdır. Ayrıca 20172017 yılında TSK konusunda bir değişiklik yapıldığını unutmayın.
3
Kurulun yapısı ve üyelerinin statüsü konusunda yasama organının (TBMM) değil, tamamen yürütmenin (Cumhurbaşkanı) kararnamesinin yetkili olduğu seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilecek diğer alanları (Bakanlıkların kurulması, MGK Genel Sekreterliği vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 anayasa değişikliği ile yapılan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları kanunla düzenler.

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usul ve esaslarının kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu alan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre 'Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.' hükmü yer almaktadır. Burada 'kanun' ifadesinin kullanılması anayasal bir bilgi hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının düzenleyici işlem yetkilerini analiz etmek.
Anayasa'nın 104104. maddesinin incelenmesi.
Yürütme organının hangi konuları kanunla, hangilerini kararnameyle düzenleyebileceğini ayırt etmek gerekir.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile gelen spesifik yetkiyi hatırlamak.
Üst kademe yöneticilerin atanma usullerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesine (CBK) bırakıldığının tespiti.
Bu konu, Anayasa'da açıkça CBK ile düzenleneceği belirtilen istisnai ve asli bir yetki alanıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kurumların (MGK, HSK, DDK) güncel yapılarını kontrol etmek.
Seçeneklerdeki sayısal verilerin ve usullerin Anayasa metniyle uyumluluğunun onayı.
Hatalı bilginin kaynağını (Kanun vs. CBK çatışması) kesinleştirmek için diğer doğru bilgileri elemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Düzenlenecek Münhasır Alanlar

İpuçları

1
Yürütme organının bazı konularda 'asli' düzenleme yetkisi (kararname) olup olmadığını düşünün.
2
20172017 değişikliği ile üst kademe yöneticilerin (Rektörler, Valiler vb.) atanma kriterlerinin nereden kaynaklandığına odaklanın.
3
Anayasa'nın 104104. maddesinde bazı yetkiler için 'kanun' yerine 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' şartı getirilmiştir; bu farkı arayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunların çatışması durumunda hangi normun üstün geleceğine dair kuralları gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 26Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının yargı organlarının oluşumu ve yüksek mahkeme mensuplarının belirlenmesi üzerindeki yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, yüksek mahkeme üyeleri arasından atamak

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının belirlenmesi Cumhurbaşkanının yetkisinde olmayıp, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından gerçekleştirilen bir görevlendirme işlemidir.
1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir. Cumhurbaşkanının bu makama atama yapma veya adaylar arasından seçim yapma gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargı organları üzerindeki atama yetkilerini analiz etme
Cumhurbaşkanı; AYM üyelerinin çoğunu, Danıştay üyelerinin bir kısmını, HSK'nın bazı üyelerini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçer.
Anayasa'nın 104. maddesinde yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanının yargısal yetkileri sınırlandırılmıştır.
2
Yüksek mahkeme başkanlarının seçim usullerini değerlendirme
AYM, Yargıtay ve Danıştay başkanları kendi genel kurullarınca seçilir. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ise AYM tarafından görevlendirilir.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamı özel bir usule tabidir.
3
Seçeneklerdeki 'atama' ve 'görevlendirme' farkını ayırt etme
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın atanması Cumhurbaşkanına ait bir yetki değildir.
Doğru seçeneği belirlemek için yüksek mahkemeler arasındaki organik bağı anlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Oluşumu ve Cumhurbaşkanının Atama Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamının neden Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve bu mahkemenin diğer yüksek mahkemelerle olan hiyerarşik ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının yürütme yetkisi ve görevleri kapsamında yer alan "üst düzey kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek" yetkisi çerçevesinde, aşağıdaki makamlardan hangisinin seçim veya atama süreci Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisi

Cevap

Kamu Başdenetçisi, 19821982 Anayasası uyarınca TBMM tarafından seçilen bir makamdır.
Kamu Başdenetçisi, 19821982 Anayasası'nın 74. maddesi gereğince TBMM tarafından seçilmektedir. Diğer seçeneklerde yer alan Genelkurmay Başkanı, DDK Başkanı, Rektörler ve MİT Başkanı ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan üst düzey kamu yöneticileridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının atama yetkisindeki makamları analiz etme
Genelkurmay Başkanı, DDK Başkanı, Rektörler ve MİT Başkanı gibi üst düzey yöneticiler doğrudan yürütme organının başı tarafından atanır.
Yürütme yetkisinin tek elde toplanmasıyla (2017 değişiklikleri) bu atamalar Cumhurbaşkanının münhasır yetkisindedir.
2
TBMM'nin seçim yetkilerini hatırlama
TBMM; Anayasa Mahkemesi'nin 3 üyesini, HSK'nın 7 üyesini, Sayıştay Başkanı ve üyelerini ve Kamu Başdenetçisini seçmekle görevlidir.
Denetim ve denge mekanizmaları gereği bazı makamlar yasama organı tarafından belirlenir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak doğruyu belirleme
Kamu Başdenetçisi (Ombudsman), TBMM'ye bağlı olarak kurulan ve meclis tarafından seçilen bir makam olduğu için doğru cevaptır.
Kamu Denetçiliği Kurumu yasama organına bağlı bir denetim mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama Yetkisi ve TBMM'nin Seçim Yetkisi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

TBMM tarafından seçilen diğer makamları (Sayıştay üyeleri, AYM'nin 3 üyesi vb.) tekrar ederek yürütme-yasama görev dağılımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 28Soru →

19821982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri; yasama, yürütme ve yargı alanları ile ilgili olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "yasama" ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Cevap

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, Cumhurbaşkanının yürütme alanındaki yetkilerinden biridir.
Cumhurbaşkanının 'milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak' yetkisi, devletin dış politikasının yürütülmesi ve uluslararası temsil ile ilgili olduğu için 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde açıkça 'Yürütme' başlığı altında düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının Anayasa'daki görevlerinin kategorize edilmesi
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre görevler yasama, yürütme ve yargı olarak ayrılır.
Sorunun kökünde istenen ayrımı yapabilmek için temel hukuki dayanağı belirlemek gerekir.
2
Yasama ile ilgili görevlerin taranması
Meclis'i açmak, toplantıya çağırmak, kanunları yayımlamak, veto etmek, referanduma sunmak ve AYM'de dava açmak yasama görevleridir.
Seçeneklerdeki işlemlerin yasama organı ve kanun süreciyle bağını kurmak için gereklidir.
3
Yürütme ile ilgili görevlerin taranması
Bakanları atamak, üst düzey kamu yöneticilerini atamak, andlaşmaları onaylamak, TSK'yı kullanmaya karar vermek yürütme görevleridir.
Yasama dışı kalan ve idari nitelik taşıyan yetkiyi saptamak için bu kontrol yapılır.
4
Milletlerarası andlaşmaların hukuki niteliğinin belirlenmesi
Onaylama ve yayımlama işlemi dış ilişkilerin yürütülmesi kapsamında olduğu için yürütme yetkisidir.
Doğru cevabın neden yasama değil yürütme olduğunu netleştirmek için bu adım tamamlanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının görevlerinin erkler ayrılığı prensibine göre sınıflandırılması

İpuçları

1
Anayasa'da Cumhurbaşkanının yetkileri 'Devletin Başı', 'Yasama', 'Yürütme' ve 'Yargı' bölümlerine ayrılarak listelenir.
2
Dış dünya ile ilişkiler ve uluslararası belgelerin imzalanması genellikle yürütme organının sorumluluğundadır.
3
Kanunların yayımlanması yasama, andlaşmaların onaylanması ise yürütme yetkisidir. Bu ince farka dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini (AYM ve HSK üyeleri seçimi gibi) çalışarak sınıflandırma bilgisini pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütme ve yargı organları arasındaki denge mekanizmaları dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesi, Cumhurbaşkanının yetkisi dışındadır.
1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirme yapılır. Cumhurbaşkanının Uyuşmazlık Mahkemesi üzerinde doğrudan bir üye seçme veya başkan belirleme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargısal yetkilerinin kapsamını hatırla.
Cumhurbaşkanı yüksek mahkemelere (AYM, Danıştay) üye seçer ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını belirler.
Yetki sınırlarını belirlemek için genel çerçeveye bakılmalıdır.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin özel yapısını analiz et.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri içinden seçilir (görevlendirilir).
Anayasa'nın 158. maddesi bu görevi doğrudan Anayasa Mahkemesine vermiştir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak yanlış olanı tespit et.
Başkanın Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini ifade eden seçenek yanlıştır.
Anayasal görev dağılımı ile seçenek metni çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnalar

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı yüksek yargı organlarına üye seçerken, bu organların başkanlarını seçme yetkisi genellikle mahkemelerin kendisindedir.
2
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçer, ancak Yargıtay üyelerinin tamamını HSK seçer.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğine odaklanın; o bir Anayasa Mahkemesi üyesidir ve AYM tarafından görevlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama alanındaki yetkileri (kanunları yayımlama, veto vb.) ile yargısal atamaları arasındaki farkları bir tablo üzerinde çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru →

19821982 Anayasası'nın 20172017 yılı değişiklikleri sonrası yürütme organının tek yapılı hale gelmesiyle Cumhurbaşkanının yetki alanı genişletilmiş; ancak demokratik denetim ve denge mekanizmalarını korumak adına belirli üst düzey atamalar ve seçim yetkileri yasama ile yürütme arasında paylaştırılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yüksek yargı organları veya denetim birimleri üzerindeki seçim ve atama görevlerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevap

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek, Cumhurbaşkanının değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri arasındadır.
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın 160160. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetler. Bu organik bağ nedeniyle Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir. Bu görev Cumhurbaşkanının yetkileri arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini hatırlayalım.
Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunluğunu (12/1512/15), Danıştay üyelerinin 14\frac{1}{4}'ünü, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve HSK'nın 44 üyesini seçer.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde bu yetkiler açıkça belirtilmiştir.
2
Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve bağlı olduğu organı belirleyelim.
Sayıştay, harcamaları TBMM adına denetleyen bir organdır.
Mali denetim yetkisi halkın temsilcisi olan meclistedir, bu nedenle Sayıştay başkanı ve üyelerini TBMM seçer.
3
Seçeneklerdeki kurumlar ile atama yetkilerini eşleştirelim.
Danıştay, Yargıtay Başsavcılığı, AYM ve HSK atamaları Cumhurbaşkanı yetkisindeyken; Sayıştay ataması TBMM yetkisindedir.
Kuvvetler ayrılığı ve denetim mekanizması gereği mali denetim birimi yasama organına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yüksek Yargı ve Denetim Organı Atama Yetkileri

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yetkileri 'Yasama', 'Yürütme' ve 'Yargı' başlıkları altında toplanır; yargı alanındaki yetkileri genellikle yüksek mahkeme üyelerini seçmektir.
2
Bazı kurumlar yürütme organına (Cumhurbaşkanı) değil, doğrudan yasama organına (TBMM) bağlı çalışır ve hesap verir.
3
Mali denetim yetkisini meclis adına kullanan ve başkanı TBMM tarafından seçilen kurumu (Sayıştay) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının hangi üst düzey bürokratları (Rektörler, DDK üyeleri vb.) doğrudan atama yetkisine sahip olduğunu inceleyerek yürütme yetkisini pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Atama yetkilerini 'TBMM'nin seçtikleri' ve 'CB'nin seçtikleri' olarak ikiye ayırarak bir tablo oluşturmak, karmaşık sorularda eleme yapmanızı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 31Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yürütme yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı devletin başıdır ve bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder. Cumhurbaşkanının devletin başı olması, ona yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişi ile ilgili çeşitli anayasal yetkiler tanımaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yasama organı ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını seçmek

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanını seçmek, Cumhurbaşkanının görevleri arasında yer almaz; bu yetki doğrudan Meclis'in kendisine aittir.
Doğru seçenek olan 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını seçmek' ifadesi yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesine göre TBMMTBMM Başkanı, Meclis üyeleri arasından gizli oyla ve dört turda (üye tamsayısının nitelikli çoğunluğu aranarak) bizzat Meclis tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının bu seçimde ne seçme ne de atama yetkisi bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yetki kategorilerini analiz edin.
Cumhurbaşkanının yetkileri yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç ana gruba ayrılır.
Soruda sadece yasama organı ile ilgili olan yetkilerin hangisi olmadığı sorulmaktadır.
2
Yasama ile ilgili temel yetkileri listeleyin.
Meclis'i toplantıya çağırmak, kanunları yayımlamak veya veto etmek, halkoyuna sunmak ve iptal davası açmak bu gruptadır.
Bu yetkiler Meclis'in faaliyetlerini veya çıkardığı metinleri doğrudan etkiler.
3
Meclis Başkanının seçilme usulünü değerlendirin.
Meclis Başkanı, milletvekilleri arasından, Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilen bir makamdır.
Yasama organının bağımsızlığı gereği, kendi başkanını seçme yetkisi yürütme organına (Cumhurbaşkanına) bırakılmamıştır.

Anahtar Kavram

Yasama Organının Bağımsızlığı ve Cumhurbaşkanının Dışsal Yetkileri

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yetkileri genelde devletin dış temsili ve kurumlar arası denge ile ilgilidir, kurumların iç seçimleri ile değil.
2
Meclis'in kendi başkanını kimin seçtiğini hatırlayın: Milletvekilleri kendi aralarından birini mi seçer yoksa Cumhurbaşkanı mı atar?
3
Milli Savunma Bakanı veya rektörler Cumhurbaşkanı tarafından atanırken, Meclis Başkanı bir atama değil, parlamento içi bir seçimle belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yürütme ile ilgili atama yetkileri (üst kademe yöneticiler) ile yargı organına yaptığı atamalar arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 32Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme erkinin yegane sahibi olan Cumhurbaşkanı, kamu bürokrasisi ve çeşitli anayasal kurumlar üzerinde geniş atama yetkilerine sahiptir. Ancak anayasal sistemde bazı denetim ve gözetim makamları, yasama organının denetim gücünü pekiştirmek amacıyla doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından belirlenmektedir.

Buna göre, aşağıdaki makamlardan hangisine yapılacak seçim veya atama işlemi Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisini seçmek

Cevap

Kamu Başdenetçisini seçmek
Kamu Başdenetçisi, idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri incelemek üzere kurulan ve TBMMTBMM Başkanlığına bağlı olan Kamu Denetçiliği Kurumunun başıdır. Anayasa uyarınca bu makama seçim yapma yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMMTBMM) aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal yetki alanlarını analiz etmek
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesi Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini düzenler.
Atama yetkilerinin kaynağını belirlemek için temel anayasa maddesine bakılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki makamların idari bağlılığını kontrol etmek
Üst kademe yöneticiler, YO¨KYÖK, rektörler ve DDKDDK doğrudan yürütme organı olan Cumhurbaşkanlığı ile ilişkilidir.
Yürütmeye bağlı kurumların atamaları genellikle yürütmenin başı tarafından yapılır.
3
Kamu Denetçiliği Kurumunun statüsünü belirlemek
Kamu Denetçiliği Kurumu (OmbudsmanlıkOmbudsmanlık), Anayasa'nın 7474. maddesi uyarınca TBMMTBMM Başkanlığına bağlıdır.
Meclis denetim yollarından biri olduğu için seçimi yasama organına (TBMMTBMM) bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama Yetkileri ve TBMM'nin Seçim Yetkileri Ayrımı

İpuçları

1
Seçeneklerdeki kurumlardan hangisinin meclis denetimiyle daha yakından ilişkili olduğunu düşünün.
2
Kamu Denetçiliği Kurumu (OmbudsmanlıkOmbudsmanlık) hangi anayasal organın bünyesinde yer alır?
3
Yürütme organının atama yetkileri dışında kalan ve doğrudan TBMMTBMM tarafından seçilen denetim makamı Kamu Başdenetçisidir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini (Anayasa Mahkemesi, Danıştay, HSKHSK) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 33Soru →

1982 Anayasası’nın yürütme organına ilişkin güncel hükümleri dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları kanunla düzenler.

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usul ve esaslarının kanunla düzenlendiğini belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu düzenleme yetkisi anayasal olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine bırakılmıştır.
Cumhurbaşkanının üst kademe kamu yöneticilerini atama yetkisi Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenmiştir. 2017 anayasa değişikliği ile bu atamaların usul ve esaslarının 'kanunla' değil, 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu durum, yürütmenin düzenleme yetkisinin genişlediğini gösteren kritik bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının idari yetkilerini analiz edin.
Anayasa'nın 104. maddesinin 9. fıkrası incelenir.
Üst kademe yöneticilerin atama sürecinin hukuki dayanağını belirlemek gerekir.
2
Düzenleyici işlem türünü kontrol edin.
İlgili fıkrada '...bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler' ibaresi görülür.
KPSS'de 'kanun' ve 'CBK' ayrımı en çok kullanılan tuzaklardan biridir.
3
Diğer seçeneklerin güncelliğini doğrulayın.
DDK'nın TSK'yı denetleyebilmesi ve MGK gündemi belirleme usulünün 2017 sonrası haline uygun olduğu teyit edilir.
Yanlış olan seçeneğin tek ve kesin olduğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Düzenleme Yetkisi

İpuçları

1
Yürütme organının 'tek başlı' hale gelmesiyle, bazı idari düzenlemeler doğrudan Cumhurbaşkanının işlem alanına kaydırılmıştır.
2
Üst kademe yöneticilerin görev süreleri ve atama kriterleri gibi hususlar artık meclis onayı (kanun) gerektirmeyen bir normla belirlenmektedir.
3
Anayasa'nın 104. maddesinin 9. fıkrasına göre, atama işlemlerinin usul ve esasları 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve hangi konularda CBK çıkarılamayacağı (yasak alanlar) konusuna çalışarak bu bilgiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru →

19821982 Anayasası’nın yürütme ve yargı organları arasındaki görev dağılımına ilişkin hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Başsavcısını ve Başkanvekillerini seçmek

Cevap

Danıştay Başsavcısını ve Başkanvekillerini seçmek, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz; bu yetki Danıştay Genel Kurulu'na aittir.
Doğru cevap olan seçenek, Cumhurbaşkanının yetki alanında olmayan bir durumu belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesine göre Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve Başkanvekilleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir. Cumhurbaşkanının bu makamlara atama yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargısal atama yetkilerini listele.
Cumhurbaşkanı; AYM üyelerinin çoğunu, Danıştay üyelerinin 1/41/4'ini, HSK'nın bir kısmını ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçer.
Yürütmenin başı olarak yargı organlarının oluşumunda anayasal paya sahiptir.
2
Yargıtay ve Danıştay arasındaki 'Başsavcı' seçimi farkını analiz et.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Cumhurbaşkanınca seçilirken, Danıştay Başsavcısı Danıştay'ın kendi organları tarafından seçilir.
Anayasa'nın 154154. ve 155155. maddeleri bu iki yüksek mahkeme için farklı seçim usulleri öngörmüştür.
3
Danıştay Başsavcılığı makamının seçim usulünü doğrula.
Anayasa madde 155155 uyarınca Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulunca seçilir.
Danıştay'ın iç işleyişine ilişkin idari özerklik korunmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnaları

İpuçları

1
Yargıtay ve Danıştay'ın 'Başsavcı' seçimi usullerindeki ince farkı hatırlamaya çalışın.
2
Cumhurbaşkanı, Yargıtay için üye seçmezken en üst düzey savcıyı seçer; ancak Danıştay için hem üye seçer hem de savcı seçimi konusuna dikkat edin.
3
Anayasa'nın 155155. maddesi, Danıştay'ın kendi içindeki yönetim kadrosunu (Başkan, Başsavcı) kendisinin seçtiğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargısal yetkileri ile TBMM'nin yargısal yetkilerini (örneğin HSK ve AYM'ye üye seçimi) karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hangi makamların 'bağımsız seçim' (mahkeme içi) hangilerinin 'atama' (Cumhurbaşkanı tarafından) olduğunu gösteren bir karşılaştırma tablosu üzerinden eleme yöntemi kullanılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 35Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayan "Başkomutanlık" makamının temsili ve savaşta Türk Silahlı Kuvvetlerinin sevk ve idaresine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.

Cevap

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.
Doğru seçenek, 19821982 Anayasası'nın 117117. maddesinde yer alan Başkomutanlık tanımıyla tam uyumludur. Başkomutanlık makamı TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makam Devletin başı sıfatıyla Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Ancak teknik bir askeri süreç olan sevk ve idare yetkisi, savaş durumunda Cumhurbaşkanı adına Genelkurmay Başkanı tarafından yürütülür.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 117117. maddesindeki Başkomutanlık hükmünü hatırla.
Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği bilgisine ulaşıldı.
Anayasal temsil makamının tespiti için gereklidir.
2
Savaş halindeki görev dağılımını analiz et.
Savaşta sevk ve idare yetkisinin Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanıldığı belirlendi.
Barış ve savaş dönemlerindeki yetki ayrımını netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Sevk-İdare Ayrımı

İpuçları

1
Başkomutanlık makamı TBMM ile doğrudan ilişkilidir ancak temsili yürütmenin başındadır.
2
Barış döneminde temsil yetkisi ile savaş dönemindeki fiili komuta yetkisinin farklı kişilerde olduğunu unutmayın.
3
Savaşta orduyu kimin yönettiği (sevk ve idare) ile makamın kimde olduğu (temsil) arasındaki farkı hatırlayın: Temsil Cumhurbaşkanı, sevk ve idare Genelkurmay Başkanı.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının MGK üzerindeki yetkilerini ve MGK üyelerinin kimler olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 36Soru →

19821982 Anayasası’nın yürütme organına ilişkin hükümleri ve 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri göz önüne alındığında, olağanüstü hal (OHAL) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan kullanabileceği bir yetki veya yerine getirmesi gereken bir görev değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresini, her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak

Cevap

Olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir.
Doğru seçenek olan ifadedeki 'süreyi uzatma' yetkisi, 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Cumhurbaşkanı ancak meclisten bu uzatmayı talep edebilir; kendi başına süreyi uzatamaz.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilan yetkisini analiz et
Cumhurbaşkanı, altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir.
Anayasa madde 119119 uyarınca yürütme organının başı bu yetkiye sahiptir.
2
OHAL sürecindeki meclis rolünü incele
İlan edilen OHAL kararı meclis onayına sunulur; meclis bu süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya uzatabilir.
Yasama organının denetim ve nihai karar yetkisi korunmuştur.
3
Süre uzatımı (temdit) yetkisini doğrula
Cumhurbaşkanının istemiyle TBMM süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.
Uzatma kararı bir parlamento kararı niteliğindedir, yürütme işlemi değildir.

Anahtar Kavram

OHAL Sürecinde Yetki Paylaşımı

İpuçları

1
OHAL sürecinde 'başlatma' ve 'sürdürme/uzatma' yetkilerinin farklı organlara dağıtıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının tek başına ilan edebildiği OHAL ile TBMM'nin savaş ilanı yetkisi arasındaki farkları gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru →

19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının devletin başı sıfatıyla sahip olduğu yürütme yetkileri oldukça kapsamlıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yürütme alanına ilişkin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak, 19821982 Anayasası'nın 8787. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasındadır. Cumhurbaşkanının yetkisi ise bu uygun bulma işleminden sonra antlaşmayı onaylamak ve yayımlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yürütme yetkilerini gözden geçirin.
Cumhurbaşkanı; temsil, atama, onaylama ve politika belirleme gibi yürütme görevlerine sahiptir.
Anayasa'nın 104104. maddesi yürütme yetkisinin kapsamını belirler.
2
Seçeneklerdeki 'uygun bulma' ve 'onaylama' ifadelerini karşılaştırın.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak TBMM'nin, onaylamak ve yayımlamak ise Cumhurbaşkanının yetkisidir.
Yasama ve yürütme organları arasındaki yetki paylaşımını ayırt etmek gerekir.
3
Doğru cevabı teyit edin.
Uygun bulma işlemi bir 'kanun' ile yapıldığı için bu yetki yasama organına aittir.
Kanun yapma yetkisi münhasıran TBMM'dedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yürütme Yetkileri ve Yasama ile Farkları

İpuçları

1
Yetki isimlerindeki fiillere dikkat edin: 'Onaylamak' mı yoksa 'Uygun Bulmak' mı?
2
Bir işlemin 'kanun' ile yapılması gerekiyorsa, o yetki genellikle Meclis'e aittir.
3
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma yetkisi TBMM'nin görevlerini düzenleyen anayasa maddesinde yer alır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargı ile ilgili yetkilerini bir tablo üzerinde kategorize ederek çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

1982 Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının "Başkomutanlık" temsil yetkisi, Milli Güvenlik Kurulu ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının makamının boşalması veya geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, yeni Cumhurbaşkanı seçilene veya görevine dönene kadar Başkomutanlık temsil yetkisi Genelkurmay Başkanına geçer.

Cevap

Cumhurbaşkanının makamının boşalması veya geçici olarak görevinden ayrılması durumunda Başkomutanlık temsil yetkisinin Genelkurmay Başkanına geçeceği ifadesi yanlıştır; bu yetki vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısına geçer.
Cumhurbaşkanının makamı boşaldığında veya geçici olarak ayrıldığında, anayasal olarak yerine vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Cumhurbaşkanının sahip olduğu 'Başkomutanlık Temsili' de dahil olmak üzere tüm görev ve yetkileri üstlenir. Bu yetkinin Genelkurmay Başkanına geçmesi söz konusu değildir; zira Başkomutanlık sembolik olarak Meclis adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilen siyasi-hukuki bir makamdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başkomutanlık makamının anayasal kaynağını belirleme
Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.
Makamın sivil bir otoriteye bağlı olduğunu ve kaynağının halkın iradesi (Meclis) olduğunu anlamak için.
2
Vekâlet kurumunun işleyişini inceleme
Cumhurbaşkanının yokluğunda, Cumhurbaşkanı Yardımcısı tüm yetkilere vekâleten sahip olur.
Anayasa'da yetkilerin bölünmezliği ve yürütmenin sürekliliği ilkesi gereği, temsil yetkisi de vekile geçer.
3
Genelkurmay Başkanının idari konumunu saptama
Genelkurmay Başkanı Milli Savunma Bakanına sorumludur.
2018 sonrası askeri vesayetin sonlandırılması ve sivil otoriteye bağlılığın vurgulanması amacıyla yapılan düzenlemeyi teyit etmek için.
4
Acil durumlarda TSK kullanım yetkisini kontrol etme
Meclis kapalıyken ani bir saldırı olursa kararı Cumhurbaşkanı verir.
Devletin bekası için yasama organının toplanamadığı anlarda yürütmeye tanınan istisnai yetkiyi belirlemek için.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Yürütme Sorumluluğu

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının 'Başkomutanlık' makamını kimin adına temsil ettiğini ve vekâlet durumunda yetkilerin kime geçtiğini düşünün.
2
Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz. Cumhurbaşkanının yokluğunda onun yetkilerini kim kullanır?
3
Vekâlet yetkisi sadece seçilmiş veya atanmış sivil yardımcıya (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) aittir; Genelkurmay Başkanı sadece ordunun komuta ve hazırlığından sorumludur, temsilden değil.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı arasındaki hiyerarşik bağı inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sorumluluk ve Temsil ayrımı yapın: Milli savunmanın hazırlanmasından Cumhurbaşkanı (TBMM'ye karşı), komutadan ise Genelkurmay Başkanı (Bakanlığa karşı) sorumludur. Temsil ise sadece devletin başındadır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisinin kapsamı ve Cumhurbaşkanlığı teşkilat yapısının düzenlenme usulü önemli ölçüde değişmiştir. Bu değişiklikler doğrultusunda, Cumhurbaşkanlığına bağlı kurumlar ve yürütme organının teşkilat yapısının düzenlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini belirten seçenek doğrudur.
1982 Anayasası'nın 118. maddesinde yapılan değişiklik ile Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceği açıkça hükme bağlanmıştır. Bu, Cumhurbaşkanının yürütme teşkilatını düzenleme yetkisinin doğrudan bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme teşkilatının düzenleme yetkisini analiz etme
2017 anayasa değişiklikleri ile birçok idari birimin kuruluşu ve işleyişi kanundan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) alanına kaydırılmıştır.
Yürütme organının daha hızlı ve esnek hareket edebilmesi amaçlanmıştır.
2
Anayasa madde 118'i inceleme
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat ve görevlerinin CBK ile düzenleneceği sonucuna ulaşılır.
Anayasa'nın doğrudan hükmü bu yöndedir.
3
Diğer seçeneklerdeki 'Kanun vs. CBK' ayrımını kontrol etme
Bakanlıklar, Devlet Denetleme Kurulu ve üst kademe yöneticilerle ilgili temel düzenlemelerin artık CBK ile yapıldığı teyit edilir.
A, B ve D seçeneklerindeki kanun vurgusu güncel anayasal duruma aykırıdır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının düzenleyici yetki alanı ve CBK-Kanun ayrımı

İpuçları

1
2017 anayasa değişikliklerinden sonra yürütme alanındaki birçok düzenleme yetkisi kanundan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine geçmiştir.
2
Bakanlıklar, DDK ve MGK Genel Sekreterliği gibi birimlerin teşkilat yapıları artık aynı hukuki enstrümanla (CBK) düzenlenmektedir.
3
Devlet Denetleme Kurulu'nun hiçbir şekilde denetleyemeyeceği tek erki hatırlayın: Yargı.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetiminin kim tarafından yapıldığını ve hangi alanlarda kararname çıkarılamayacağını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 40Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına verilmiş; Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargı alanındaki yetkileri yeniden tanımlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan sahip olduğu görev ve yetkiler arasında gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.
Anayasa'nın 90. maddesine göre, milletlerarası andlaşmaların onaylanması ancak Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla 'uygun bulmasına' bağlıdır. Cumhurbaşkanı ise bu aşamadan sonra andlaşmayı 'onaylar ve yayımlar'. Dolayısıyla uygun bulma yetkisi yasama organına (TBMM) aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin kapsamını (Yasama, Yürütme, Yargı) belirle.
Cumhurbaşkanının 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde sayılan geniş bir yetki alanı olduğu tespit edildi.
Soruda istenen 'gösterilemez' olan yetkiyi bulmak için yetki paylaşımını analiz etmek gerekir.
2
Milletlerarası andlaşmalar sürecindeki yetki paylaşımını analiz et.
Andlaşmaları 'uygun bulma' (yasama süreci) ve 'onaylama/yayımlama' (yürütme süreci) arasındaki fark görüldü.
Anayasa'nın 90. ve 104. maddeleri arasındaki bu teknik fark, sınavda en sık sorulan trap (tuzak) noktalarından biridir.
3
Diğer seçeneklerdeki atama ve temsil yetkilerini Anayasa 104, 108 ve 117. maddelerle teyit et.
Başkomutanlık temsilinin, DDK atamalarının, AYM ve Yargıtay Başsavcısı seçiminin Cumhurbaşkanına ait olduğu doğrulandı.
Yanlış olan seçeneğin kesinliğinden emin olmak için diğer seçeneklerin doğruluğu kanıtlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yetkileri ve Yasama/Yürütme Ayrımı

İpuçları

1
Milletlerarası andlaşmaların hukuki süreci iki aşamalıdır; ilk aşama Meclis'te gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile TBMM kararı gerektiren işlemler arasındaki farkları (örneğin OHAL ilanı vs. uzatılması) karşılaştırmalı olarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin