Examkin

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri

67 soru

Soru 61Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri anayasal işleyiş bakımından "yasama", "yürütme" ve "yargı" ile ilgili olmak üzere çeşitli kategorilere ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan yürütme alanına ilişkin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek, Cumhurbaşkanının yargı organının yapılanmasıyla ilgili olan yetkileri arasındadır; yürütme alanına ilişkin bir yetki değildir.
Danıştay üyelerinin dörtte birini seçme yetkisi, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde Cumhurbaşkanının 'Yargı ile ilgili' görev ve yetkileri arasında açıkça düzenlenmiştir. Yürütme yetkileri ise daha çok devletin idaresi, dış politika ve milli savunma gibi alanları kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının görevlerini kategorize et
Görevler; Yasama, Yürütme ve Yargı ile ilgili olmak üzere üç ana başlıkta incelenir.
Soruda sadece 'yürütme' alanına girmeyen yetkiyi bulmamız istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki yetkilerin niteliğini analiz et
DDK üyelerini atama, antlaşma onayı, ceza hafifletme ve bürokrat atama yürütme başlığındadır; Danıştay üye seçimi ise yüksek yargı ile ilgilidir.
Yargı kurumlarına üye seçme yetkisi, her ne kadar bir 'atama' işlemi olsa da kategorik olarak yargı yetkisi başlığı altında toplanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yetkilerinin Gruplandırılması

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yetkilerini Yasama, Yürütme ve Yargı olmak üzere üç grupta düşünün.
2
Bir mahkemeye veya yargı kuruluna (AYM, Danıştay, HSK gibi) üye seçmek hangi kategoriye daha yakındır?
3
Yüksek mahkemelerin (Danıştay, Anayasa Mahkemesi) üyelerini belirleme yetkisi 'Yargı ile ilgili' görevler arasında sayılır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının TBMM'yi açış konuşması yapması veya seçimleri yenilemesi gibi yetkilerinin 'Yasama ile ilgili' olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının "Başkomutanlık" sıfatı ve bu yetkinin kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
Anayasa'nın 117117. maddesine göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makam Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Bu, devletin birliğini ve ordunun milletin emrinde olduğunu simgeleyen sembolik ama hukuki bir yetkidir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın yürütme bölümündeki "Silahlı Kuvvetler" başlığını (117117. Madde) inceleyin.
Başkomutanlığın kime ait olduğu ve nasıl temsil edildiği bilgisine ulaşılır.
Anayasal yetkilerin sınırlarını ve hiyerarşisini belirlemek için temel metne başvurulmalıdır.
2
"Temsil" ve "Fiili Görev" ayrımını yapın.
Temsilin Cumhurbaşkanında olduğu, savaşta fiili komutanlığın Genelkurmay Başkanında olduğu saptanır.
KPSS sorularında sıklıkla sorulan 'kimin adına' ve 'kim tarafından' ayrımı bu maddede kritiktir.
3
Genelkurmay Başkanının savaş sırasındaki statüsünü belirleyin.
Genelkurmay Başkanının bu görevi Cumhurbaşkanı adına yürüttüğü teyit edilir.
Yürütme organının bütünlüğünü ve Başkomutanlık makamının kaynağını anlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Başkomutanlık Temsil Yetkisi

İpuçları

1
Başkomutanlık makamının kime ait olduğu ile savaşta bu görevi kimin fiilen yürüttüğünü birbirinden ayırın.
2
Anayasa'nın 117117. maddesi, bu yetkinin TBMM'nin 'manevi varlığı' ile olan bağını açıkça belirtir.
3
Unutmayın; Cumhurbaşkanı temsil eder, Genelkurmay Başkanı ise savaşta Cumhurbaşkanı adına görevi icra eder.

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanının ve Kuvvet Komutanlarının kime bağlı ve sorumlu olduğunu (Milli Savunma Bakanlığı) tekrar ederek idari yapıyı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 63Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme yetkisinin sahibi olan Cumhurbaşkanı, devletin başı sıfatıyla birçok anayasal kurum ve idari birim üzerinde geniş atama ve denetim yetkilerine sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan üye seçtiği veya idari hiyerarşisi (bağlılık/ilgili olma) içerisinde yer alan kuruluşlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, Cumhurbaşkanının doğrudan atama veya hiyerarşik denetim yetkisi dışında kalan bir kurumdur.
Doğru yanıt olan seçenek, Sayıştay'ın anayasal konumunu doğru tespit etmektedir. Sayıştay, kamu idarelerinin mali hesaplarını TBMM adına denetleyen bir kuruluştur ve bu nedenle üyeleri bizzat TBMM tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının bu kurum üzerinde doğrudan bir hiyerarşik veya atama yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanına bağlı kurumları belirle.
Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığı, MGK Genel Sekreterliği ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi kurumlar doğrudan Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içindedir veya Cumhurbaşkanına bağlıdır.
1982 Anayasası ve ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri yürütme organını bu şekilde yapılandırmıştır.
2
Sayıştay'ın anayasal statüsünü incele.
Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesine göre TBMM adına denetim yapmakla görevlidir.
Sayıştay bir 'hesap mahkemesi' niteliğinde olup, mali denetim yetkisini yasama organı adına kullanır.
3
Atama yetkisini kontrol et.
Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir.
Kurumsal bağımsızlığın ve yasama adına denetimin gereği olarak atama yetkisi Cumhurbaşkanına değil, TBMM'ye verilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının hiyerarşik yetki alanı ile TBMM adına çalışan denetim organlarının ayrımı.

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı yürütme organının başıdır; ancak bazı kurumlar mali denetim yapmak üzere yasama organına (TBMM) yardımcı olur.
2
Anayasa Mahkemesi veya Danıştay üyelerinin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçerken, mali denetimden sorumlu olan bu kurumun üyelerini Meclis seçer.
3
İlgili kurum, Anayasa'nın 160. maddesinde 'Türkiye Büyük Millet Meclisi adına' denetim yapmakla görevlendirilmiş olan Sayıştay'dır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki diğer atama yetkilerini (AYM, Danıştay, HSK ve Yargıtay C. Başsavcısı) gözden geçiriniz.

Alternatif Yöntem

Hangi kurumun bütçesinin ve denetim raporlarının doğrudan TBMM'ye sunulduğunu hatırlamak, o kurumun CB'ye mi yoksa TBMM'ye mi daha yakın olduğunu anlamanızı sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 64Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini atamak

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini atamak, 1982 Anayasası ve ilgili düzenlemeler uyarınca Cumhurbaşkanının yürütme yetkisi kapsamındaki bir görevidir.
Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisinin sahibi olarak üst kademe kamu yöneticilerini atama yetkisine sahiptir. Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri de bu kapsamda doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan bir görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe kanununun özel durumunu inceleyin.
Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını veto edemez.
Devlet hizmetlerinin aksamaması için bütçe kanunları veto yetkisi dışında bırakılmıştır.
2
Meclis tarafından yapılan atamaları kontrol edin.
Kamu Başdenetçisi ve Sayıştay üyeleri TBMM tarafından seçilir.
Denetim ve ombudsmanlık mekanizmaları yasama organına bağlı olarak çalışır.
3
Yürütme organının atama yetkilerini değerlendirin.
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve ataması Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.
Yürütme hiyerarşisi içerisinde yer alan bir idari makamdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama ve Yasama Yetkilerinin Sınırları

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının veto edemediği özel bir kanun türü olduğunu hatırlayın.
2
TBMM'nin denetim birimleri olan Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu üzerindeki seçim yetkisini düşünün.
3
Üst kademe yönetici atamaları ve TBMM ile paylaşılan yargısal seçimler arasındaki farka odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atamalarını (Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üye sayıları gibi) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 65Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine karar verme” yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
1982 Anayasası'nın 116. maddesine göre, Cumhurbaşkanı herhangi bir gerekçe göstermeksizin seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu yetki kullanıldığında, Anayasa'nın temel prensibi olan 'seçimlerin birlikte yapılması' kuralı gereği hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 116. maddesindeki 'seçimlerin yenilenmesi' düzenlemesini inceleyin.
Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi olduğu görülür.
Yürütme organının yasama organı üzerindeki dengeleyici yetkisini tespit etmek gerekir.
2
Seçimlerin yenilenmesi kararının hukuki sonuçlarını analiz edin.
Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin eş zamanlı yapılması kuralına ulaşılır.
2017 değişiklikleri ile getirilen 'seçimlerin birlikte yapılması' ilkesi temel bir kuraldır.
3
Eski sistemdeki kısıtlamalar (hükümet kurulamaması vb.) ile yeni sistemdeki takdir yetkisini karşılaştırın.
Herhangi bir şart aranmaksızın yetkinin kullanılabileceği doğrulanır.
Gereksiz distraktörleri elemek için yetkinin takdiriliğini bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Birlikte Yapılması İlkesi

İpuçları

1
2017 Anayasa değişiklikleri ile yürütme ve yasama seçimlerinin ilişkisini hatırlayın.
2
Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında her iki organın da aynı anda sandığa gidip gitmediğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meclisin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gerekli olan nitelikli çoğunluk (3/5) kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 66Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının “sürekli hastalık, sakatlık ve kocama” sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak şeklindeki yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yetki, Anayasa'da Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında sayılan, belirli şartlara bağlı bireysel bir af niteliği taşımaktadır.

Cevap

Cumhurbaşkanının bu yetkisi, belirli şartlara bağlı (hastalık, sakatlık, kocama) ve sadece belirli kişilere yönelik uygulanan bireysel bir af niteliğindedir.
Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının bu yetkisinin anayasal olarak tanımlanmış, sürekli hastalık, sakatlık veya kocama gibi spesifik şartlara bağlı ve sadece belirli bireyler üzerinde sonuç doğuran 'bireysel' bir işlem olduğunu belirtmektedir. Bu yetki yürütme organının bir parçasıdır ve TBMM'nin yasama tasarrufu olan genel aflardan tamamen bağımsızdır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanı görev ve yetkilerini inceleyiniz.
Maddede 'Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak' yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğu görülür.
Yetkinin kaynağını ve sınırlarını belirlemek için anayasal dayanağa bakılmalıdır.
2
Bu yetkiyi yasama organının (TBMM) af yetkisiyle karşılaştırınız.
TBMM'nin yetkisi genel ve özel af niteliğindeyken, Cumhurbaşkanınınki bireysel (özel) bir af işlemidir.
Yasama ve yürütme organlarının yetki alanlarını birbirinden ayırmak doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
3
Yetkinin kullanım şartlarını ve kısıtlamalarını değerlendiriniz.
Cumhurbaşkanı bu yetkiyi sadece sağlık/yaşlılık gerekçesiyle kullanabilir ve orman suçları gibi yasaklar bu bireysel yetki için geçerli değildir.
Hukuki işlemin geçerlilik şartlarını ve kapsam dışı bırakılmayan durumları tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Bireysel Af Yetkisi

İpuçları

1
Anayasa'da bu yetkinin hangi organa (yasama mı yürütme mi) verildiğini düşünün.
2
Genel af ve özel af ayrımına dikkat edin; Cumhurbaşkanı toplu af mı yoksa kişiye özel işlem mi yapar?
3
Anayasa'nın 104104. maddesinde sayılan bu yetkinin sadece sağlık ve yaşlılık gibi zorunlu hallerde kullanılabildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanıyla ilgili diğer yetkilerini (AYM ve Danıştay üye seçimi gibi) tekrar etmek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK)'nun görev alanı, yetkileri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, yargı organlarının idari ve mali faaliyetlerini de denetleme yetkisine sahiptir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun yargı organlarını denetleme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; zira yargı organları Kurulun görev alanı dışındadır.
Doğru yanıt olan yargı organlarının denetlenmesi ifadesi yanlıştır, çünkü 19821982 Anayasası'nın 108108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu; tüm kamu kurum ve kuruluşlarında, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı derneklerle vakıflarda inceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma yapabilirken, yargı organlarını bu kapsamın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
DDK'nın anayasal dayanağını hatırla.
19821982 Anayasası'nın 108108. maddesi uyarınca Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Kurulun hiyerarşik yerini belirlemek görev alanını anlamak için ilk adımdır.
2
Kurulun denetim kapsamındaki kurumları sınıflandır.
Tüm kamu kurumları, TSK, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar kapsamdadır.
Kurulun yetki sınırlarını belirlemek yanlışı bulmayı sağlar.
3
Anayasal istisnayı tespit et.
Anayasa metninde açıkça 'yargı organları dışındaki' ifadesi yer alır.
Yargı bağımsızlığı gereği, DDK'nın mahkemeler üzerinde denetim yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) Yetki Sınırları ve Yargı İstisnası

İpuçları

1
DDK, idarenin her alanına girer ama yargı bağımsızlığına takılır.
2
Kurulun yetkisi 20172017 yılından sonra genişleyerek 'soruşturma' yetkisini de kapsamıştır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın sadece Cumhurbaşkanı istemiyle harekete geçtiğini ve raporlarının Cumhurbaşkanına sunulduğunu da unutmayın.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin