Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTemel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Rejimi (Madde 13)

Norm denetimi kapsamında Anayasa Mahkemesinin önüne gelen bir uyuşmazlıkta, olağan dönemde kanunla dernek kurma hürriyetine getirilen yasal bir sınırlamanın iptali talep edilmiştir. Mahkemenin yapacağı incelemede, 1982 Anayasası'nın 13. maddesinde yer alan olağan sınırlama rejimi ölçütleri kümülatif olarak değerlendirilecektir.

Buna göre Anayasa Mahkemesi, söz konusu yasal düzenlemeyi incelerken aşağıdaki sorulardan hangisine yanıt aramaz?

  1. A
    Kısıtlama, yalnızca ilgili hak bağlamında Anayasa'da açıkça öngörülen özel sebeplere mi dayanmaktadır?
  2. B
    Sınırlama, hakkın özüne dokunmadan ve Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun olarak mı gerçekleştirilmiştir?
  3. Alınan tedbir, durumun gerektirdiği ölçüde midir ve milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere uygun mudur?Cevap
  4. D
    Düzenleme, hedeflenen amaca ulaşmak için ölçülülük ilkesi bağlamında elverişli, gerekli ve orantılı mıdır?
  5. E
    İlgili yasal sınırlama, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gerekleriyle bağdaşmakta mıdır?

Cevap

Anayasa Mahkemesi olağan bir yasal sınırlamayı incelerken tedbirin 'durumun gerektirdiği ölçüde' olup olmadığına ve 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere' aykırılık taşıyıp taşımadığına bakmaz; çünkü bu kriterler olağanüstü dönemlerde uygulanan durdurma rejimine aittir.
1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre olağan dönemlerde temel hak ve hürriyetler yalnızca kanunla, ilgili maddedeki özel sebeplere bağlı olarak, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmamak şartıyla, hakkın özüne dokunulmadan sınırlandırılabilir. Ancak 'durumun gerektirdiği ölçüde' olma ve 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmama' kriterleri, Anayasa'nın 15. maddesinde düzenlenen savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde uygulanacak hakların durdurulması rejiminin sınırlarıdır. Bu sebeple Anayasa Mahkemesi, 13. madde kapsamında olağan bir denetim yaparken bu soruları sormaz.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası Madde 13 (Sınırlama) ve Madde 15 (Durdurma) rejimlerinin anayasal denetim ölçütlerini tespit etmek.
Madde 13'te kanunilik, özel sebep, hakkın özü, ölçülülük, demokratik/lâik Cumhuriyet gerekleri, söz/ruh uygunluğu vardır. Madde 15'te ise durumun gerektirdiği ölçüde olma, milletlerarası hukuk ve çekirdek haklara dokunmama vardır.
Soru kökünde olağan dönemdeki bir sınırlamanın Madde 13 kapsamında denetlendiği belirtilmiştir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi rejimle (olağan/olağanüstü) eşleştiğini analiz etmek.
Bir seçenekteki kriterlerin Madde 15 kapsamındaki olağanüstü hal durdurma rejimine ait olduğu görülür.
Anayasa Mahkemesi, olağan bir sınırlamada olağanüstü hal kriterlerini aramaz.
3
Madde 15'e ait olan ve Madde 13 incelemesinde sorulmayacak soruyu belirlemek.
Durumun gerektirdiği ölçüde olma ve milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere uygunluk ifadesini içeren seçenek doğru yanıt olarak bulunur.
Ölçülülük ilkesi (Madde 13) ile durumun gerektirdiği ölçüde olma (Madde 15) kavramları birbirine benzese de hukuken farklı denetim rejimlerine işaret eder.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Şartları ile Durdurulması Şartları Arasındaki Fark
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Rejimi (Madde 13)

Bu konudan daha fazla soru