Soru

Zorluk: Çok zorSeçim Dönemi, Ertelenmesi ve Yenilenmesi

1982 Anayasası'nın 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) ve yenilenmesi süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesi yetkisi Cumhurbaşkanı ve TBMM'ye ortaklaşa tanınmış bir yetki olup; savaş halinin devam etmesi durumunda erteleme süresi her defasında altı ayı geçemez.
  2. B
    Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda sadece milletvekili seçimi yenilenirken, Cumhurbaşkanlığı seçimleri normal takviminde gerçekleştirilir.
  3. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.Cevap
  4. D
    Anayasa'nın güncel metnine göre seçim dönemi dört yıl olarak belirlenmiş olup; Cumhurbaşkanının seçimleri tek başına yenileme yetkisi 'hükümetin kurulamaması' şartına bağlanmıştır.
  5. E
    Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığı anda mevcut Meclis’in ve Cumhurbaşkanının yetkileri hukuken sona erer ve yeni seçimlere kadar ülke 'Geçici Bakanlar Kurulu' tarafından idare edilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabileceğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 116. maddesine göre, normal şartlarda bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilse de, bu kuralın tek istisnası Cumhurbaşkanının ikinci dönemindeyken Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin beşte üç çoğunlukla seçimleri yenileme kararı almasıdır. Bu durumda görevdeki Cumhurbaşkanına üçüncü kez aday olma yolu açılır. Bu düzenleme, Meclis'in seçimleri yenileme iradesinin Cumhurbaşkanının görev süresini kısaltmasına karşı getirilmiş bir dengeleme kalkanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) şartlarını hatırla.
Sadece savaş sebebiyle, sadece TBMM kararıyla ve her defasında bir yıl süreyle ertelenebilir.
Anayasa Madde 78 uyarınca erteleme yetkisi tek bir sebebe ve tek bir organa bağlanmıştır.
2
TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) usulünü incele.
Üye tam sayısının beşte üç (35\frac{3}{5}) çoğunluğu, yani 360360 milletvekilinin kabulü gerekir.
Anayasa Madde 116/1, yasama organının kendi seçimlerini ve yürütme seçimini birlikte yenilemesi için nitelikli çoğunluk aramaktadır.
3
Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisini ve sonuçlarını değerlendir.
Cumhurbaşkanı herhangi bir sebep göstermeksizin seçimleri yenileyebilir ve bu durumda her iki seçim birlikte yapılır.
Yeni hükümet sisteminde kuvvetlerin birbirini karşılıklı olarak yenileme yetkisi denge ve denetleme mekanizması olarak kurgulanmıştır.
4
Cumhurbaşkanının dönem sınırlaması ve bu kuralın istisnasını kontrol et.
Bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir; ancak ikinci döneminde Meclis seçimleri yenilerse bir kez daha aday olabilir.
Anayasa Madde 116/3, Meclis tarafından alınan yenileme kararının Cumhurbaşkanı için bir 'ek dönem' hakkı doğurduğunu açıkça belirtir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Süreklilik İlkesi

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi kararından sonraki 60 günlük süreci ve Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim takvimi üzerindeki yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla