Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDemokrasi Anlayışları ve Tipleri

Yarı doğrudan demokrasi araçları, temsili sistem ile doğrudan katılım mekanizmalarını sentezleyerek halkın yasama sürecindeki rolünü farklı safhalarda belirginleştirir. Bu bağlamda, parlamentonun iradesiyle ortaya çıkan bir kanun metninin, seçmenlerin talebiyle halkoyuna sunularak reddedilmesi imkânı ile seçmenlerin bizzat yeni bir düzenleme yapılmasını istemesi süreçleri arasındaki niteliksel farklar önem taşır.

Buna göre, 'halk vetosu' ve 'halk teşebbüsü' araçlarının hukuki nitelikleri ve işleyişleri bakımından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Halk vetosu, parlamentonun kabul ettiği bir kanunun yürürlüğe girmesini denetleyen 'negatif/frenleyici' bir yetki iken; halk teşebbüsü halkın yasama sürecini bizzat başlatmasını sağlayan 'pozitif/kurucu' bir yetkidir.Cevap
  2. B
    Halk teşebbüsü, yeni bir anayasa yapma yetkisini ifade eden asli kurucu iktidarın tek tezahürü iken; halk vetosu mevcut anayasayı değiştirme yetkisi olan tali kurucu iktidarın denetim aracıdır.
  3. C
    Halk vetosu mekanizması sadece sert anayasaların bulunduğu sistemlerde anayasa değişikliklerini engellemek için öngörülmüştür; halk teşebbüsü ise yalnızca yumuşak anayasalarda kanun teklifi için kullanılır.
  4. D
    Halk teşebbüsü, yasama ve yürütme yetkilerinin tek elde toplandığı kuvvetler birliği sistemlerinin vazgeçilmez bir unsuru iken; halk vetosu sadece sert kuvvetler ayrılığının uygulandığı başkanlık sistemlerinde mevcuttur.
  5. E
    Halk vetosu sadece federal devlet yapılarında üye devlet meclislerinin kararlarını geçersiz kılmak için kullanılır; halk teşebbüsü ise üniter devletlerde merkezi idarenin yetkilerini genişletir.

Cevap

Halk vetosu, parlamentonun kabul ettiği bir kanunun yürürlüğe girmesini denetleyen 'negatif/frenleyici' bir yetki iken; halk teşebbüsü halkın yasama sürecini bizzat başlatmasını sağlayan 'pozitif/kurucu' bir yetkidir.
Halk vetosu, parlamentonun iradesiyle tamamlanmış bir yasama işlemini halkın onayıyla 'durdurma' veya 'iptal etme' gücü verdiği için negatif/frenleyici bir nitelik taşır. Buna karşılık halk teşebbüsü, yasama organı harekete geçmese dahi halkın bir konuda düzenleme yapılmasını 'başlatma' gücü verdiği için pozitif/kurucu bir niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1
Halk vetosunun tanımını analiz etme
Halk vetosu, parlamentonun kabul ettiği bir kanunun, halkın talebi üzerine yapılan oylama ile reddedilerek yürürlüğe girmesinin engellenmesidir.
Aracın işlevsel niteliğini belirlemek için gereklidir.
2
Halk teşebbüsünün (girişiminin) tanımını analiz etme
Halk teşebbüsü, belli sayıda seçmenin yasama organına bir kanun teklifi sunması veya doğrudan bir metnin halkoyuna sunulmasını istemesidir.
Yasama sürecindeki başlangıç rolünü saptamak için gereklidir.
3
İki aracı işlevsel ve kronolojik olarak karşılaştırma
Veto 'durdurucu/reaktif', teşebbüs ise 'başlatıcı/proaktif' niteliktedir.
Doğru seçeneğin teorik temelini doğrulamak için gereklidir.
4
Yanlış seçeneklerdeki anayasal kavramları eleme
Asli/tali iktidar, sert/yumuşak anayasa ve üniter/federal yapı gibi kavramların bu araçların tanımıyla zorunlu bir bağı olmadığı saptanır.
Çeldiricilerin kavramsal hatalarını tespit ederek sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yarı doğrudan demokraside katılım araçlarının işlevsel ayrımı
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Demokrasi Anlayışları ve Tipleri

Bu konudan daha fazla soru