Türk ticaret hukuku doktrini ve yasal düzenlemeleri uyarınca, bir ekonomik organizasyonun "ticari işletme" olarak nitelendirilebilmesi için gelir sağlama hedefi, devamlılık, bağımsızlık ve esnaf sınırını aşma unsurlarının kümülatif olarak bir arada bulunması şarttır.
Buna göre, ticari işletme kavramı ve unsurlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?
- Aİşletmenin kuruluş amacının gelir sağlamak olması yeterli olup, faaliyet sonucunda fiilen zarar edilmiş olması veya sağlanan kazancın sosyal amaçlara tahsis edilmesi organizasyonun ticari işletme niteliğini etkilemez.
- BFaaliyetin yıl boyunca kesintisiz olarak icra edilmesi zorunlu olmayıp; işletmenin amacına ve niteliğine uygun aralıklarla, belirli bir organizasyon dâhilinde düzenli olarak yürütülmesi 'devamlılık' unsurunun sağlanması için kâfidir.
- Merkeze bağlı olarak kurulan bir şubenin; fiziki olarak farklı bir coğrafi bölgede faaliyet göstermesi, kendisine özgülenmiş ayrı bir sermayesinin ve bağımsız bir muhasebesinin bulunması, onun merkezden bağımsız ayrı bir ticari işletme sayılmasını sağlar.Cevap
- DSermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve ekonomik faaliyet hacmi Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen esnaf işletmesi sınırını aşmayan organizasyonlar, diğer unsurları taşısalar dahi ticari işletme sayılamazlar.
- ETicari işletmenin, sahibi olan kişiden bağımsız bir tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmadığından; işletme faaliyetleri kapsamında yürütülen hukuki işlemlerden doğan hak ve borçlar doğrudan işletme sahibine aittir.
Cevap
Şubelerin ayrı sermaye veya muhasebesi bulunmasının, onları merkezden ayrı bağımsız bir ticari işletme yapacağını belirten ifade hatalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki ifade, ticari işletmenin 'bağımsızlık' unsurunu yanlış yansıtmaktadır. Bir ekonomik organizasyonun ticari işletme sayılabilmesi için iç ve dış ilişkilerinde bağımsız olması zorunludur. Şubeler, dış işlemlerinde kendi bulundukları bölgede belli bir hareket alanına sahip olsalar dahi, iç ilişkilerinde daima ana merkeze (asıl işletmeye) bağlıdırlar. Elde ettikleri kâr veya uğradıkları zarar nihayetinde merkezin malvarlığına yansır. Bu nedenle, bir şubeye ayrı bir sermaye tahsis edilmiş olması veya şubenin kendi muhasebe hesaplarını tutması, ona kanunun aradığı anlamda 'iç bağımsızlık' kazandırmaz. Şubeler, müstakil bir ticari işletme değil, bir ticari işletmenin merkeze bağlı parçalarıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ticari İşletmenin Bağımsızlık Unsuru ve Şube Kavramı