Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMilletvekilliği Statüsünün Kazanılması ve Kaybı

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliği statüsünün sona ermesi halleri birbirinden farklı usullere tabidir. Bir siyasi parti grubuna mensup Milletvekili (X), milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar ettiği gerekçesiyle TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliğini kaybetmiştir. Milletvekili (Y) ise seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymiş ve hakkındaki mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle üyeliği sona ermiştir.

Bu iki durumun hukuki sonuçları ve anayasal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.Cevap
  2. B
    Her iki milletvekilinin de üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı, kararın alındığı veya bildirimin yapıldığı tarihten başlayarak yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
  3. C
    (X)'in üyeliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu aranırken, (Y)'nin durumu için Meclis Başkanlık Divanının kararı yeterlidir.
  4. D
    (Y)'nin milletvekilliği, kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Başkanlığına sunulduğu an; (X)'in milletvekilliği ise yetkili komisyon raporunun Meclis Başkanlığına verildiği an düşer.
  5. E
    Her iki durumda da milletvekilliğinin sona ermesi, TBMM Genel Kurulunda yapılacak oylama sonucunda alınacak Meclis kararına bağlıdır.

Cevap

(X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.
1982 Anayasası'nın 84. ve 85. maddelerine göre; istifa, milletvekilliği ile bağdaşmayan görevi sürdürmekte ısrar ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu kararıyla üyeliğin düşürülmesine karşı ilgili vekil veya başka bir vekil 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurabilir. Ancak kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle (oylama yapılmaksızın) doğrudan düşer. Burada bir 'Meclis kararı' vücut bulmadığı için AYM'ye başvuru yolu Anayasa tarafından kapatılmıştır. Bu nedenle bağdaşmazlık sebebiyle üyeliği düşen milletvekili için yargı yolu açıkken, kesin hüküm nedeniyle düşen vekil için kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bağdaşmazlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi ((X) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.
Bağdaşmazlık durumunda TBMM Genel Kurulu oylama ile karar alır. 1982 Anayasası m. 85 gereğince, bu Meclis kararına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Oylama sonucunda ortaya çıkan işlem bir 'Meclis kararı' niteliği taşır ve Anayasa tarafından açıkça iptal davasına konu edilebileceği düzenlenmiştir.
2
Kesin hüküm giyme nedeniyle milletvekilliğinin sona ermesi ((Y) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.
Kesin hüküm giyme durumunda mahkeme kararı TBMM Genel Kuruluna sadece bildirilir, oylama yapılmaz. Ortada bir Meclis kararı olmadığı için bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
Kesin hüküm zaten bağımsız yargı organlarının nihai bir kararıdır ve Genel Kuruldaki işlem sadece bağlayıcı bir bildirimden ibarettir.
3
Seçenekleri analiz edilen bu bilgiler ışığında değerlendirme.
(X) için Anayasa Mahkemesi yolu açık, (Y) için kapalı olduğunu ifade eden seçenek doğru olarak tespit edilmiştir.
Bu önerme, Anayasa m. 84 ve m. 85'in hükümlerini doğrudan ve eksiksiz yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesi Halleri ve Anayasa Yargısı Denetimi
Bu soruyu puanla

Konular

Milletvekilliği Statüsünün Kazanılması ve Kaybı

Bu konudan daha fazla soru