Bir uyuşmazlığın çözümünde hâkim; öncelikle lafzi (sözle), ardından kanun koyucunun iradesini ve güncel ihtiyaçları gözeterek gai (amaçsal) yorum yöntemlerini kullanmasına rağmen uygulanacak yazılı bir hükme ulaşamamış, örf ve âdet hukukunda da konuya ilişkin bir kural bulamamıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, bu aşamada hâkimin izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?
- ADurumu bir 'kural içi boşluk' (intra legem) olarak değerlendirip, m. 4 uyarınca takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı çözüme kavuşturur.
- 'Hukuk boşluğu'nun varlığını tespit ederek, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.Cevap
- CMevcut durumu bir 'kanun boşluğu' olarak nitelendirip, sadece bilimsel görüşler ve yargı kararlarıyla bağlı kalarak uyuşmazlığı kesin bir sonuca bağlar.
- DKanun koyucunun düzenlemesi gereken 'kural dışı boşluk' hali bulunduğundan, uyuşmazlığı karara bağlamaktan kaçınarak davanın reddine karar verir.
- EÖrf ve âdet hukukundaki eksikliği 'örtülü boşluk' (istisnai boşluk) olarak kabul edip, mevcut en yakın kanun hükmünü amaçsal sınırlamaya tabi tutarak uygular.
Cevap
Hâkim, hem yazılı hukukta hem de örf ve âdet hukukunda uyuşmazlığa uygulanacak bir kural bulamadığında bir 'hukuk boşluğu' ile karşı karşıyadır; bu durumda Türk Medeni Kanunu m. 1 uyarınca kendisini kanun koyucu yerine koyarak hukuk yaratmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, TMK'nın 1. maddesinin 2. fıkrasındaki 'Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre; bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir' hükmünü tam olarak karşılamaktadır. Burada tarif edilen durum bir 'hukuk boşluğu'dur ve hâkimin asli görevi bu boşluğu doldurmaktır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hâkimin Hukuk Yaratması ve Boşluk Türleri
Daha Fazla Pratik
Hâkimin hukuk yaratırken uyması gereken sınırları ve TMK m. 1/3'te belirtilen yardımcı kaynakların statüsünü inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 15s